Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, το Euronews Green παρουσιάζει γυναίκες πολιτικούς που ηγούνται του αδιάκοπου αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής.
«Ένα πράσινο παλιρροϊκό κύμα έρχεται στις επόμενες βουλευτικές εκλογές», δήλωσε η Χάνα Σπένσερ, όταν την περασμένη εβδομάδα έγινε η πρώτη βουλευτής του Πράσινου Κόμματος που εκλέγεται ποτέ στη βόρεια Αγγλία. Η ίδια, μαζί με μια ολοένα μεγαλύτερη ομάδα γυναικών, βρίσκεται στην κορυφή αυτού του κύματος.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Σπένσερ δεν είναι το τυπικό πρόσωπο της πράσινης πολιτικής. Ως υδραυλικός που άφησε το σχολείο στα 16 της και συνέχιζε ακόμη την εκπαίδευσή της ως σοβατζού κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, εκπροσωπεί τον τύπο ψηφοφόρου στον οποίο το Πράσινο Κόμμα – με προπύργιο τη μεσαία τάξη στο νότιο Ηνωμένο Βασίλειο – δυσκολευόταν εδώ και χρόνια να φτάσει.
Υποσχόμενη στην ομιλία της ότι θα «βελτιώσει τη ζωή ανθρώπων σαν κι εμάς – θα μειώσει το κόστος διαβίωσης, θα θεσπίσει έλεγχο των ενοικίων και θα καθαρίσει τους δρόμους μας από σκουπίδια και μπάζα», τώρα επιδιώκει να τους εκπροσωπήσει.
Μια τέτοια δέσμευση έχει προσωπικό κόστος. Ακόμη πριν η Σπένσερ ορκιστεί στη νέα της έδρα, αμφισβητούνταν τα επαγγελματικά της προσόντα και η εργατική της καταγωγή, ενώ κυκλοφορούσαν ψευδείς φήμες ότι έχει σύζυγο πολυεκατομμυριούχο.
«Η δεξιά δεν αντέχει την ιδέα μιας νεαρής γυναίκας από την εργατική τάξη στην πολιτική», είπε στο New Statesman κατά την προεκλογική περίοδο. «Θέλουν να κρατήσουν το Γουέστμινστερ για μια μικρή λέσχη καλομαθημένων αγοριών που πήγαν όλα στα ίδια σχολεία ή σπούδασαν στην Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ».
Μια ανάλυση (πηγή στα Αγγλικά) του 2019 διαπίστωσε ότι μόλις το 7 τοις εκατό όλων των Βρετανών βουλευτών προέρχονται από «εργατική» καταγωγή.
Συνδέονται ο σεξισμός με την αντίδραση στην κλιματική δράση;
Η Σπένσερ δεν είναι η μόνη που αντιμετωπίζει τέτοια αντίδραση.
«Ο σεξιστικός λόγος, οι προσωπικές επιθέσεις και η απώλεια της ιδιωτικότητας είναι δυστυχώς μέρος της πραγματικότητας», λέει η Λένα Σίλινγκ, 25 ετών, η οποία άφησε πίσω της τη ζωή της ως ακτιβίστρια του κλιματικού κινήματος Fridays for Future για να εκλεγεί ευρωβουλευτής των Αυστριακών Πρασίνων το 2024.
Αυτό που ίσως είναι μοναδικό είναι το πώς η διασταύρωση φύλου και κλίματος εντείνει τις επιθέσεις.
Έρευνα στις ΗΠΑ που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Climatic Change (πηγή στα Αγγλικά) βρήκε σταθερή συσχέτιση ανάμεσα στον σεξισμό, την άρνηση της κλιματικής αλλαγής και την αντίθεση στην κλιματική πολιτική. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι αυτό οφείλεται στην «αιτιολόγηση του συστήματος» – όταν τα άτομα παλεύουν να προστατεύσουν την υπάρχουσα κοινωνικοοικονομική τάξη.
Μεγάλο μέρος αυτής της παρενόχλησης εκτυλίσσεται στο διαδίκτυο, όπου οι «πολεμιστές του πληκτρολογίου» κρύβονται πίσω από την ανωνυμία και οι αλγόριθμοι τροφοδοτούν διχαστικό περιεχόμενο.
Μια έρευνα μεταξύ πολιτικά ενεργών ανθρώπων στη Γερμανία έδειξε ότι οι γυναίκες στοχοποιούνται πιο συχνά και με πιο σεξουαλικό τρόπο, με περίπου τα δύο τρίτα να έχουν δεχθεί σεξιστικές ή μισογυνικές επιθέσεις, σύμφωνα με μια μελέτη (πηγή στα Αγγλικά) της HateAid και του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Μονάχου.
Και δεν είναι πάντα εύκολο να το προσπεράσουν: το 22 τοις εκατό των γυναικών που έχουν υποστεί ψηφιακή βία δήλωσαν ότι κάποια στιγμή σκέφτηκαν να αποσυρθούν εντελώς από την πολιτική.
«Η εχθρότητα που αντιμετωπίζουν οι νέες γυναίκες στο διαδίκτυο εξακολουθεί να αποθαρρύνει πολλές από το να μιλήσουν δημόσια ή να μπουν εξαρχής στην πολιτική», λέει η Σίλινγκ. «Αυτό είναι κάτι που πρέπει να αλλάξουμε».
«Η ισότητα είναι στο πράσινο DNA μας»
Για τα πράσινα κόμματα της Ευρώπης, αυτό ξεκινά από μέσα. Το Ευρωπαϊκό Πράσινο Κόμμα είναι ένα από τα μόλις δύο ευρωπαϊκά κόμματα που εφαρμόζουν επίσημες ποσοστώσεις φύλου και, παρότι ορισμένοι τις απορρίπτουν ως «θετική διάκριση», μελέτη του 2024 από το King’s College London έδειξε ότι οι ποσοστώσεις παραμένουν η μόνη αξιόπιστα αποτελεσματική μέθοδος για να εξασφαλιστεί η εκπροσώπηση των γυναικών στην ηγεσία των κομμάτων.
«Η ισότητα είναι στο πράσινο DNA μας», λέει στην Euronews Green η Τέρι Ράιντκε, συμπρόεδρος της ομάδας Πρασίνων/Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συμμαχίας (Πράσινοι/ΕΕΣ) και ευρωβουλευτής από τη Γερμανία από το 2014.
Η ομάδα Πρασίνων/ΕΕΣ είναι η μόνη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με πλήρη ισότητα φύλων, ενώ οι γυναίκες κατέχουν το 68 τοις εκατό των θέσεων στην ηγεσία του Ευρωπαϊκού Πράσινου Κόμματος – το υψηλότερο ποσοστό από όλα τα ευρωπαϊκά κόμματα, σύμφωνα με τη μελέτη του KCL.
Μεγαλώνοντας στην περιοχή του Ρουρ – το πρώην βιομηχανικό κέντρο της Γερμανίας – η Ράιντκε έχει αφιερώσει την καριέρα της στο να υποστηρίζει ότι η πράσινη πολιτική και η κοινωνική δικαιοσύνη είναι αδιαχώριστες.
«Όταν βάζεις ως προτεραιότητα την ένταξη, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη μακροπρόθεσμη σκέψη, ανοίγεις φυσικά τον δρόμο για πιο ποικιλόμορφη ηγεσία», λέει. «Και αυτό κάνει πραγματικά τη διαφορά – όχι μόνο στο ποιος κάθεται στο τραπέζι, αλλά και στο πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις και ποιες φωνές ακούγονται».
Στη Γερμανία, οι Πράσινοι έχουν κατοχυρώσει τη συλλογική ηγεσία – έναν άνδρα και μία γυναίκα – ως ιδρυτική αρχή. Έντεκα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν πλέον νομικά δεσμευτικές ποσοστώσεις φύλου για τις εκλογές. Όμως η πρόοδος είναι άνιση και το χάσμα ανάμεσα στην πολιτική βούληση και την παγκόσμια πραγματικότητα παραμένει μεγάλο.
Στη διάσκεψη για το κλίμα COP30 πέρυσι, οι γυναίκες αποτελούσαν μόλις το 40 τοις εκατό των μελών των εθνικών αντιπροσωπειών – αύξηση μόλις 9 ποσοστιαίων μονάδων σε διάστημα 17 ετών – και λιγότερο από το ένα τρίτο των αντιπροσωπειών είχε γυναίκα επικεφαλής, σύμφωνα με τον Οργανισμό Γυναικών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (WEDO).
Οι γυναίκες πλήττονται δυσανάλογα από την κλιματική αλλαγή
Το διακύβευμα δεν είναι θεωρητικό. Οι ερευνητές διαπιστώνουν σταθερά ότι η κλιματική αλλαγή επιβαρύνει περισσότερο όσους έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να την αποφύγουν. Οι γυναίκες και τα παιδιά έχουν 14 φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν από τους άνδρες όταν πλήττουν ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ εκτιμάται ότι τέσσερα στα πέντε άτομα που εκτοπίζονται λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής είναι γυναίκες και κορίτσια.
Όταν όμως οι γυναίκες ενδυναμώνονται, τα αποτελέσματα βελτιώνονται για όλους: μελέτη σε 91 χώρες έδειξε ότι η γυναικεία εκπροσώπηση στα εθνικά κοινοβούλια συνδέεται με πιο αυστηρές κλιματικές πολιτικές και χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα.
Η Σίλινγκ το έχει δει αυτό από πρώτο χέρι. «Μια στιγμή που διαμόρφωσε τα κίνητρά μου ήταν όταν η Αυστριακή Πράσινη υπουργός Περιβάλλοντος, Λεονόρε Γκέβεσλερ, έδωσε μάχη για να σώσει τον Νόμο για την Αποκατάσταση της Φύσης», λέει. «Έδειξε πολύ καθαρά ότι μία γυναίκα στη σωστή θέση μπορεί να πάρει αποφάσεις που αλλάζουν το μέλλον όλων μας».
Οι γυναίκες στην πολιτική μπορούν να «αλλάξουν το μέλλον»
Οι φιλοδοξίες της Σπένσερ ξεπερνούν τη δική της έδρα. «Δεν είμαι εδώ για να γίνω επαγγελματίας πολιτικός», είπε στην πρώτη της συνέντευξη Τύπου μετά το αποτέλεσμα. «Είμαι εδώ για να κρατήσω την πόρτα ανοιχτή για άλλους ανθρώπους που κάνουν δουλειές σαν τη δική μου», πρόσθεσε η 34χρονη.
Αυτή είναι μια στάση που αναγνωρίζει και η Σίλινγκ. «Η πολιτική δεν γίνεται μόνο στα κοινοβούλια», λέει. «Γίνεται στους δρόμους, στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, στις τοπικές κοινότητες και στα κινήματα.
«Αν νοιάζεσαι για τον κόσμο γύρω σου, ήδη είσαι μέρος της πολιτικής. Και όταν περισσότερες γυναίκες κάνουν το βήμα προς την ηγεσία, δεν αλλάζουμε απλώς την πολιτική – αλλάζουμε το μέλλον».