Στη διάθεση του Euronews έγγραφο της ουκρανικής εισαγγελίας που τεκμηριώνει υπόθεση απαγωγής παιδιών από την κατεχόμενη Χερσώνα και αποκαλύπτει τον φυσικό αυτουργό. Έως και 20.000 παιδιά εκτιμάται ότι έχουν απαχθεί από την Ουκρανία κατά τη διάρκεια της ρωσικής εισβολής
Ο Γενικός Εισαγγελέας της Ουκρανίας απήγγειλε κατηγορίες σε βάρος στελέχους των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος οργάνωσε και συμμετείχε προσωπικά στην παράνομη μεταφορά στη Ρωσία 15 παιδιών από την Ουκρανία.
Σύμφωνα με επίσημα έγγραφα, στα οποία είχε πρόσβαση το Euronews, η υπόθεση αφορά γεγονότα στο χωριό Νοβοπετρίβκα στην περιφέρεια της Χερσώνας, κατά τη διάρκεια της ρωσικής κατοχής μεταξύ Μαρτίου και Νοεμβρίου 2022.
Τα παιδιά βρίσκονταν υπό τη φροντίδα της διευθύντριας του τοπικού σχολείου, η οποία, μαζί με τον σύζυγό της, προσπάθησε να "διασφαλίσει την ασφάλεια και τις κατάλληλες συνθήκες διαβίωσής τους".
Δέκα από τα παιδιά ζούσαν χωρίς γονική μέριμνα, τρία ήταν ορφανά και άλλα δύο ζούσαν σε δύσκολες, όπως περιγράφεται, συνθήκες.
Ο κατηγορούμενος Ρώσος στρατιώτης μαζί με άλλα μέλη των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, έφτασε στο σχολείο απειλώντας με όπλα το προσωπικό, σύμφωνα με τα έγγραφα που είδε το Euronews.
Η διευθύντρια ανακρίθηκε και τρεις ένοπλοι έμειναν στο σχολείο κρατώντας ομήρους μαθητές και εκπαιδευτικούς.
Ο Γενικός Εισαγγελέας της Ουκρανίας αναφέρει ότι την επόμενη ημέρα, ο κατηγορούμενος Ρώσος στρατιωτικός οργάνωσε προσωπικά τη βίαιη απομάκρυνση των παιδιών.
Συνοδευόμενα από περίπου 20 ένοπλους στρατιωτικούς, τα παιδιά, καθώς και η διευθύντρια του σχολείου και ο σύζυγός της, μεταφέρθηκαν στον οικισμό Stepanivka, βαθύτερα μέσα στη Χερσώνα, όπου και κρατήθηκαν για περίπου τρεις μήνες.
Βίαιη μεταφορά στη Ρωσία
Στις 19 Οκτωβρίου 2022, λίγο πριν οι ουκρανικές δυνάμεις απελευθερώσουν εδάφη της περιφέρειας της Χερσώνας, οι Ουκρανοί μαθητές μεταφέρθηκαν ακόμη πιο μακριά.
Αρχικά, με βάρκα κατά μήκος του ποταμού Δνείπερου στο Oleshky, μια πόλη που εξακολουθεί να παραμένει υπό ρωσική κατοχή, από εκεί με λεωφορείο στο Armyansk στη βόρεια Κριμαία και στη συνέχεια με τρένο από το Dzhankoi της Κριμαίας στην Anapa στο Κρασντοντάρ της Ρωσίας.
Εκεί τα παιδιά τοποθετήθηκαν σε ίδρυμα φροντίδας παιδιών.
Σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα, τα παιδιά αναγκάστηκαν να τραγουδούν τον ρωσικό εθνικό ύμνο, να συμμετέχουν σε εκδηλώσεις προπαγάνδας και τους απαγορεύτηκε να μιλούν ουκρανικά.
"Όλα αυτά συνοδεύονταν από συνεχή ψυχολογική πίεση", αναφέρουν τα έγγραφα.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι δεν υπήρχαν λόγοι για την «εκκένωση» του σχολείου, όπως την χαρακτηρίζουν οι Ρώσοι. Το σχολείο διέθετε προμήθειες τροφίμων, φάρμακα και καταφύγιο και δεν υπήρχαν εχθροπραξίες σε κοντινή απόσταση.
Ο Maksym Maksymov, επικεφαλής των προγραμμάτων του "Bring Kids Back Ukraine", δήλωσε στο Euronews ότι η υπόθεση αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η Ρωσία διοργανώνει συστηματικά αναγκαστικές απελάσεις παιδιών από την Ουκρανία.
"Δεν υπήρχε καμία δικαιολογία για τη μεταφορά τους στη Ρωσία. Τα παιδιά δεν κινδύνευαν, είχαν στέγη, τροφή και φροντίδα. Αυτό που συνέβη ήταν μια σκόπιμη επιχείρηση, με μια σαφή αλυσίδα ενεργειών από την παρακολούθηση και τον έλεγχο μέχρι την αναγκαστική μεταφορά και την απέλαση, παράλληλα με τις προσπάθειες να διαγραφεί η ταυτότητά τους", δήλωσε.
Το Euronews έχει αναφερθεί στο παρελθόν σε περιπτώσεις παιδιών από την Ουκρανία που υπέστησαν κακοποίηση, ξυλοδαρμούς, εγκλεισμό σε υπόγεια και απειλές ότι θα σταλούν σε ψυχιατρικά ιδρύματα για ανυπακοή.
Ποιος είναι ο κατηγορούμενος;
Σύμφωνα με τη δικαστική έρευνα, ο φυσικός αυτουργός του εγκλήματος έχει ταυτοποιηθεί και κατηγορείται για παραβίαση των "κανόνων και των ηθών του πολέμου", που διαπράχθηκε από ομάδα ατόμων "κατόπιν συνωμοσίας" σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα της Ουκρανίας.
Σχολιάζοντας την υπόθεση, ο αναπληρωτής γενικός εισαγγελέας Viktor Lohachov δήλωσε ότι πρόκειται για ένα από τα καταγεγραμμένα επεισόδια της συστηματικής πρακτικής της παράνομης μεταφοράς και απέλασης παιδιών από προσωρινά κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας
"Δεν μιλάμε μόνο για 15 παιδιά από μια συγκεκριμένη τοποθεσία. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπάρχουν σήμερα, στοιχεία για περισσότερα από 19.000 παιδιά ελέγχονται και ο αριθμός αυτός δεν είναι οριστικός", δήλωσε ο Lohachov.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στην συγκεκριμένη ποινική διαδικασία έχει καθοριστεί πλήρως η αλυσίδα των ενεργειών: από την σύλληψη των παιδιών σε κατεχόμενα εδάφη μέχρι την αναγκαστική απομάκρυνσή τους, την περαιτέρω μεταφορά τους μέσω των κατεχομένων εδαφών και την οριστική απέλαση στη Ρωσική Ομοσπονδία.
Σύμφωνα με τον Γενικό Εισαγγελέα της Ουκρανίας, πρόκειται για "οργανωμένες ενέργειες από στρατιώτες του επιτιθέμενου κράτους, που πραγματοποιήθηκαν με την απειλή όπλων, εξαναγκασμό και πλήρη έλεγχο των παιδιών".
"Οι εισαγγελείς καταγράφουν κάθε τέτοια περίπτωση και δημιουργούν τη βάση δεδομένων τόσο για τα εθνικά δικαστήρια όσο και για τους διεθνείς θεσμούς".
Οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν ποινή φυλάκισης μεταξύ οκτώ και 12 ετών.
Η προδικαστική έρευνα διεξήχθη από ερευνητές της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU).
Ο Maksymov δήλωσε στο Euronews ότι αυτό που είναι σημαντικό σε αυτή την υπόθεση είναι ότι επιτρέπει στην Ουκρανία "να εντοπίσει όχι μόνο το έγκλημα, αλλά και το άτομο που είναι υπεύθυνο για την οργάνωση και την εκτέλεσή του".
"Έτσι οικοδομείται η διαδικασία λογοδοσίας και κάθε εμπλεκόμενος πρέπει να αντιμετωπίσει τη δικαιοσύνη".
Προσπάθειες για την επιστροφή των απαχθέντων παιδιών στην Ουκρανία
Και τα 15 παιδιά σε αυτή την περίπτωση επέστρεψαν επιτυχώς στην Ουκρανία, αλλά δεκάδες χιλιάδες παραμένουν στη Ρωσία.
Μέχρι σήμερα, η Ουκρανία έχει καταφέρει να φέρει πίσω περίπου 2.000 παιδιά από τα τουλάχιστον 20.000 που εκτιμάται ότι απελάθηκαν βίαια από τη Ρωσία.
Για την Ουκρανία και την πρωτοβουλία "Bring Kids Back UA" του προέδρου της Ουκρανίας μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να επιστρέψει ένα παιδί από τη Ρωσία μετά την απαγωγή, από την αρχή της ταυτοποίησης μέχρι να γίνει η επιστροφή.
Σχεδόν κάθε επιστροφή γίνεται με τη μεσολάβηση ενός τρίτου κράτους, κυρίως του Κατάρ, της Νότιας Αφρικής και του Βατικανού.
Την Πέμπτη ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι η Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ Μελάνια Τραμπ βοήθησε για τέταρτη φορά να εξασφαλιστεί η επιστροφή των απαχθέντων ουκρανόπουλων στις οικογένειές τους.
Ο Maksymov δήλωσε στο Euronews ότι το Κίεβο ζητά επίσης διεθνή συνδρομή στις έρευνές του.
"Η Ουκρανία συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους για να φέρει κάθε απελαθέν παιδί στην πατρίδα του και να τεκμηριώσει αυτά τα εγκλήματα τόσο για την εθνική όσο και για τη διεθνή δικαιοσύνη. Η κλίμακα αυτών των παραβιάσεων υπερβαίνει κατά πολύ μια μεμονωμένη περίπτωση, γι' αυτό και η διαρκής συνεργασία είναι απαραίτητη", δήλωσε.
Τον Μάρτιο, τα Ηνωμένα Έθνη δήλωσαν ότι η απέλαση και η βίαιη μεταφορά παιδιών από την Ουκρανία στη Ρωσία συνιστά έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και έγκλημα πολέμου.
Μια νέα έκθεση της Ανεξάρτητης Διεθνούς Επιτροπής Έρευνας για την Ουκρανία ανέφερε ότι οι ρωσικές αρχές "στο υψηλότερο επίπεδο" έχουν απελάσει "χιλιάδες" παιδιά από κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας.
Η "άμεση εμπλοκή" του Βλαντιμίρ Πούτιν ήταν "ορατή από την αρχή", προσθέτει η έκθεση.
Η Ουκρανία λέει ότι σχεδόν 20.000 παιδιά έχουν σταλεί παράνομα στη Ρωσία.
Το Εργαστήριο Ανθρωπιστικών Ερευνών του Γέιλ τοποθετεί τον αριθμό των απελαθέντων παιδιών πιο κοντά στις 35.000, ενώ η Μόσχα ισχυρίζεται ότι ο αριθμός μπορεί να φθάσει τις 700.000.
Η δεξαμενή σκέψης Institute for the Study of War (ISW) με έδρα τις ΗΠΑ επιμένει ότι ο πραγματικός αριθμός των απελαθέντων παιδιών είναι σχεδόν αδύνατο να εξακριβωθεί.