Γερμανία: Η παραμονή στο εξωτερικό αλλάζει το νόμο για τη στρατιωτική θητεία

Από τις αρχές του έτους, οι Γερμανοί άνδρες ηλικίας 17 έως 45 ετών πρέπει να λαμβάνουν έγκριση για παρατεταμένη διαμονή στο εξωτερικό άνω των τριών μηνών από ένα κέντρο καριέρας της Bundeswehr. Η αλλαγή τέθηκε σε ισχύ με τον νέο νόμο περί στρατιωτικής θητείας στις αρχές του 2026.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ωστόσο, ο νόμος δεν είναι εντελώς νέος: ένας παρόμοιος νόμος είχε ήδη τεθεί σε ισχύ το 1986. Μια άμεση σύγκριση δείχνει ότι η νέα έκδοση του νόμου περί στράτευσης (πηγή στα Γερμανικά) του 2026 δεν εισάγει μια ριζικά νέα υποχρέωση, αλλά μάλλον διατυπώνει τον υφιστάμενο κανόνα με σαφέστερο και πιο σύγχρονο τρόπο.

Ένας γνωστός κανόνας σε νέα έκδοση

Ουσιαστικά, ο κανόνας των τριών μηνών παραμένει σε ισχύ και στις δύο εκδόσεις, αλλά διατυπώνεται πολύ πιο σαφώς στον νέο νόμο. Ήδη από το 1986, η παραμονή στο εξωτερικό υπόκειτο σε άδεια μόλις ξεπερνούσε τους τρεις μήνες ή παρατεινόταν ανάλογα. Ωστόσο, το όριο αυτό ήταν μάλλον έμμεσα ενσωματωμένο, για παράδειγμα εάν μια διαμονή που αρχικά είχε προγραμματιστεί να είναι μικρότερη παρατεινόταν.

Στην έκδοση του 2026, αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται στο επίκεντρο: το όριο των τριών μηνών αναφέρεται πολύ νωρίτερα και σαφέστερα. Όσον αφορά το περιεχόμενο, αυτό αλλάζει ελάχιστα την πραγματική λογική -περισσότερο από τρεις μήνες εξακολουθεί να σημαίνει ότι απαιτείται άδεια- αλλά η νέα έκδοση το καθιστά σαφώς ορατό και άμεσο αίτημα, αντί να το αντιμετωπίζει ως μεταγενέστερη περίπτωση.

Όταν ρωτήθηκε από το ARD-Hauptstadtstudio, το Υπουργείο Άμυνας παραδέχθηκε ότι είναι απαραίτητο να γνωρίζει ποιος μπορεί να βρίσκεται στο εξωτερικό σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, ο νόμος εφαρμόζεται ανεξάρτητα από την περίπτωση έντασης.

Αυτή καθορίζεται με απόφαση της Bundestag με την πλειοψηφία των μελών της, εάν μια στρατιωτική απειλή δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί αλλά επίκειται. Σε περίπτωση έντασης (πηγή στα Γερμανικά), η ανασταλείσα στράτευση μπορεί να ενεργοποιηθεί εκ νέου, ώστε οι στρατεύσιμοι να μπορούν να καταγραφούν, να καταταγούν και να κληθούν για υπηρεσία.

Το Υπουργείο Άμυνας τόνισε στο ARD ότι η ρύθμιση αυτή θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στους νέους άνδρες. Για το λόγο αυτό, οι διοικητικές ρυθμίσεις θα πρέπει να διευκρινίζουν ότι μια απαιτούμενη άδεια θεωρείται de facto ότι έχει χορηγηθεί, εφόσον η στρατιωτική θητεία παραμένει εθελοντική.

Ταυτόχρονα, το Υπουργείο θα εργαστεί για εξαιρέσεις προκειμένου να αποφευχθεί κατά το δυνατόν η πρόσθετη γραφειοκρατία. Από νομικής άποψης, ωστόσο, ο εμπειρογνώμονας του ARD Φρανκ Μπρότιγκαμ δεν βλέπει αυτό ως παραχώρηση, αλλά μάλλον ως αναγκαία διόρθωση, καθώς η απαίτηση άδειας χωρίς ενεργό στρατιωτική θητεία θα παραβίαζε σημαντικά τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Κριτική και αιτήματα από τους πολιτικούς

Επικρίσεις υπήρξαν από την αντιπολίτευση, τόσο από την αριστερά όσο και από τη δεξιά: η εκπρόσωπος για θέματα πολιτικής ασφάλειας των Πρασίνων, Σάρα Νάννι, ζήτησε «ταχείες διευκρινίσεις από το υπουργείο» κατόπιν αιτήματος της Die Welt, καθώς οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν γρήγορα αν και ποιες υποχρεώσεις πρέπει να δηλώσουν.

Η αναπληρώτρια επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του Κόμματος της Αριστεράς, Νικόλ Γκόχικε, έγραψε σε ανάρτησή της στο X (πηγή στα Γερμανικά) ότι γνωρίζει γιατί είχε ψηφίσει κατά της νέας υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας. «Σημαίνει στρατιωτικοποίηση και στέρηση της ελευθερίας. Ο νέος κανόνας για τους νεαρούς άνδρες είναι ένα σκάνδαλο που δείχνει ότι ο αυταρχισμός και η στρατιωτικοποίηση πάνε χέρι-χέρι».

Ο Ρούντιγκερ Λούκασεν, αμυντικός πολιτικός του AfD, δήλωσε ότι η κυβέρνηση καλά θα κάνει να «επεξεργαστεί μια ρεαλιστική λύση χωρίς τεράστιο διοικητικό βάρος και περιττές επιβαρύνσεις για τους νέους άνδρες». Ο Τόμας Ερντλ, εκπρόσωπος της Ένωσης για την αμυντική πολιτική, συμφώνησε με την πρόταση αυτή.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Die Welt, εξήγησε ότι εφόσον η στρατιωτική θητεία είναι εθελοντική, δεν θα πρέπει να υπάρχει πραγματική διαδικασία έγκρισης. Σύμφωνα με τον ίδιο, είναι αντιθέτως νοητή μια «μέση υποχρέωση».

Η Γερμανία ως μεμονωμένη περίπτωση;

Μια ματιά σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι η Γερμανία δεν είναι εντελώς μόνη με αυτόν τον κανόνα. Στη Φινλανδία, τη Νορβηγία και την Αυστρία, για παράδειγμα, οι στρατεύσιμοι πρέπει επίσης να παραμένουν σε επαφή και να αναφέρουν την παραμονή τους στο εξωτερικό, αλλά δεν υπάρχει ρητή απαίτηση έγκρισης όπως στη Γερμανία.

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στην Ελβετία, όπου μια μεγαλύτερη παραμονή στο εξωτερικό μπορεί να έχει αντίκτυπο στο στρατιωτικό status. Οι στρατιωτικά υπόχρεοι άνδρες που σκοπεύουν να εγκατασταθούν στο εξωτερικό πρέπει να το αναφέρουν και να καταγράφονται διαφορετικά. Ανάλογα με την κατάσταση, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι υποχρεώσεις προσαρμόζονται, αναβάλλονται ή αντικαθίστανται από άλλες υπηρεσίες.

Οι κανόνες είναι αυστηρότεροι στην Ελλάδα, όπου η μόνιμη παραμονή στο εξωτερικό χωρίς διευκρινισμένη στρατιωτική ιδιότητα μπορεί να έχει νομικές συνέπειες, όπως προβλήματα κατά την επιστροφή ή άλλους περιορισμούς.

Η εθελοντική υπηρεσία ως βασική αρχή

Στη Γερμανία, το νέο μοντέλο στρατιωτικής θητείας βασίζεται στο γεγονός ότι η ίδια η θητεία παραμένει εθελοντική, ακόμη και αν η εγγραφή και η κατάταξη είναι υποχρεωτικές. Εάν ο αριθμός των εθελοντών δεν επαρκεί ή η κατάσταση επιδεινώνεται, η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία μπορεί να επανέλθει ανά πάσα στιγμή.

Μόνο φέτος, περίπου 20.000 εθελοντές πρόκειται να στρατολογηθούν με αυτόν τον τρόπο, όπως ανέφερε στις αρχές του έτους το Spiegel, επικαλούμενο επιστολή του υπουργού Άμυνας Μπόρις Πιστόριους (SPD).

Ο Πιστόριους δεν θέλησε ακόμη να δώσει συγκεκριμένο αριθμό για το πόσους εθελοντές στρατεύσιμους θα πρέπει να εγγράφει κάθε χρόνο η Bundeswehr. Η πρόθεση πίσω από αυτό φέρεται να ήταν να μην γίνει ένας συγκεκριμένος προσδιορισμός που θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο αξιολόγησης κατά τη διάρκεια και στο τέλος του πολιτικού έτους.

Σε σύγκριση με το 2025, ο αριθμός των 20.000 θεωρείται φιλόδοξος στόχος, καθώς πέρυσι καταγράφηκε αύξηση κατά περίπου 12.286 εθελοντές, περίπου 16% περισσότερο από το προηγούμενο έτος.