Εδώ και έξι χρόνια, η περιβαλλοντική οργάνωση «Healthy Seas» επιστρέφει στο νησί του Οδυσσέα για να καθαρίσει το βυθό και να απομακρύνει τα απομεινάρια ιχθυοκαλλιεργειών που έχουν εγκαταλειφθεί
Στα τέλη Φεβρουαρίου, στη θάλασσα της Ιθάκης εμφανίσθηκε ένα τεράστιο, μαύρο, πλαστικό αντικείμενο. Αρχικά, περαστικοί και χειμερινοί κολυμβητές απόρησαν αφού δεν μπορούσαν να καταλάβουν από που «ξεφύτρωσε» αυτό που με την πρώτη ματιά, μοιάζει με γιγάντιο σωλήνα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όμως ψαράδες και επαγγελματίες που ασχολούνται με τις θαλάσσιες μεταφορές, αμέσως κατάλαβαν περί τίνος πρόκειται. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που απομεινάρια ιχθυοκαλλιεργειών μολύνουν τον βυθό.Μόνο που σε αυτή την περίπτωση, υπήρξε και θέμα ασφάλειας για τα σκάφη και τα πλοία που κινούνται στην περιοχή. Ειδικά τη νύχτα, θα μπορούσε να προκληθεί σοβαρό ατύχημα εάν πλοίο ή βάρκα προσέκρουε στο γιγάντιο «δαχτυλίδι».
Αρχικά, ο κλωβός ιχθυοκαλλιέργειας εντοπίστηκε στη θαλάσσια περιοχή Άκρα «Άγιος Ιωάννης» (Μούντα), νοτιοανατολικά της Ιθάκης
«Ένας κλωβός ιχθυοκαλλιέργειας έπλεε κοντά στην ακτογραμμή της Ιθάκης. Από το σημείο περνούν πολλά πλοία, οπότε είναι επικίνδυνο όχι μόνο για την ασφάλεια των καραβιών αλλά και για τους ανθρώπους. Ήμουν στο πλοίο όταν ο καπετάνιος και το πλήρωμα εντόπισαν το «δαχτυλίδι» στη θάλασσα. Αμέσως, κάλεσαν την ακτοφυλακή. Το Λιμενικό Σώμα το ρυμούλκησε στην παραλία Καμίνια και, με τη συνδρομή οχήματος από ξηράς, το έβγαλε στην ακτή» δήλωσε στο euronews, η επικεφαλής της Healthy Seas, Βερόνικα Μίκος.
Στη συνέχεια ο δήμαρχος Ιθάκης Διονύσης Στανίτσας, ζήτησε τη βοήθεια της περιβαλλοντικής οργάνωσης.
«Καταφέραμε να ξεμπερδέψαμε με τα ιχθυοτροφεία πού ήταν εγκαταλελειμμένα στο νησί. Έγινε ο καθαρισμός από την Healthy Seas, πριν από 3-4 χρόνια. Όμως υπάρχουν κομμάτια που αποκολλούνται από τα ιχθυοτροφεία, καταλήγουν στη θάλασσα και εμποδίζουν τη ναυσιπλοΐα. Έχουμε συχνά τέτοια φαινόμενα και αυτή τη φορά το κλουβί ήταν πολύ μεγάλο. Ως δήμος δεν έχουμε τη δυνατότητα να μεταφέρουμε το δαχτυλίδι, το κόστος είναι πολύ υψηλό. Οπότε η συμβολή της Healthy Seas είναι πολύτιμη και απαραίτητη» δήλωσε στο euronews o δήμαρχος Ιθάκης.
«Ταξιδεύοντας στο Ιόνιο»
Η ομάδα της «Healthy Seas» αμέσως κατάλαβε πως το μαύρο «δαχτυλίδι» δεν ανήκει σε καμία από τις δύο ιχθυοτροφικές μονάδες που λειτουργούσαν στο νησί. Τα προηγούμενα χρόνια, οι δύτες της οργάνωσης περισυνέλεξαν ότι άφησαν πίσω τους οι επιχειρηματίες που δεν φρόντισαν να απομακρύνουν από το βυθό δίχτυα και κλουβιά. Σύμφωνα με την επικεφαλής της MKO, ο κλωβός ανήκει σε ιχθυοκαλλιέργεια που βρίσκεται στα παράλια της Αιτωλοακαρνανίας.
Μετά την αποκόλληση ο ιδιοκτήτης δεν έλαβε μέτρα και δεν ενημέρωσε καμία αρμόδια αρχή. Ύστερα από περιπλάνηση περίπου δύο μηνών στο Ιόνιο Πέλαγος, το τεράστιο αντικείμενο κατέληξε στην Ιθάκη.
«Το σύστημα πρέπει να αλλάξει. Νόμοι υπάρχουν, όμως δεν εφαρμόζονται όπως θα έπρεπε. Ο ιδιοκτήτης του εγκαταλελειμμένου ιχθυοτροφείου οφείλε να φροντίσει για την απομάκρυνση διχτυών και κλουβιών καθώς και για τον καθαρισμό τους. Αν όχι, οι αρμόδιες αρχές, πρέπει να αναλάβουν δράση. Είναι θέμα χωρητικότητας, χρημάτων και δεξιοτήτων. Δεν είναι εύκολο να απομακρυνθεί ένα ολόκληρο ιχθυοτροφείο» υποστηρίζει η Βερόνικα Μίκος.
Μια ιστορία με παρελθόν
Δεν είναι η πρώτη φορά που ταξιδεύουμε στο νησί του Ιονίου για το ζήτημα της περιβαλλοντικής ρύπανσης που οφείλεται σε ιχθυοκαλλιέργειες που έχουν εγκαταλειφθεί. Συγκεκριμένα, είναι η τρίτη μας αποστολή στην Ιθάκη για αυτό το θέμα. Το 2022 και το 2024, κάναμε ρεπορτάζ για τα γνωστά και ως «δίχτυα φαντάσματα». Πρόκειται για δίχτυα, σιδερένια κλουβιά και άλλα αντικείμενα που παρέμειναν στη θάλασσα μετά το λουκέτο στις δύο ιχθυοκαλλιέργειες του νησιού.
Όμως οι επιχειρηματίες που αποφάσισαν να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους δεν ανέσυραν από το βυθό, τους μηχανισμούς και τα εξαρτήματα με τα οποία δούλευαν όλα τα προηγούμενα χρόνια. Κανείς δεν τους υποχρέωσε και κανείς δεν τους τιμώρησε. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί ξεκάθαρα δεν έκαναν το καθήκον τους. Τα χρόνια πέρασαν, τα πλαστικά δίχτυα μόλυναν το θαλάσσιο περιβάλλον και έγιναν παγίδα για τα ψάρια της περιοχής.
Η παρέμβαση της «Healthy Seas» υπήρξε καθοριστική. H περιβαλλοντική οργάνωση ξεκίνησε τη δράση της το καλοκαίρι του 2021 και έξι χρόνια μετά συνεχίζει να καθαρίζει τον βυθό και τις παραλίες του νησιού. Στις προσπάθειες έχουν συμμετάσχει εθελοντές δύτες από την Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα, τον Λίβανο και την Ουγγαρία.
Το κτίριο μιας από τις δύο, παλιές ιχθυοκαλλιέργειες βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης και συνεχίζει να μολύνει τη θάλασσα που βρίσκεται ακριβώς δίπλα. Το 2024, διαπιστώσαμε πως κομμάτια ξύλου, πλαστικού και φελιζόλ κατέληγαν στο νερό. Το 2026, είδαμε πως λείπει και η σκεπή που φυσικά κατέληξε στη θάλασσα.
«Ειλικρινά, πριν από πέντε χρόνια ήμασταν πολύ χαρούμενοι. Νομίζαμε ότι είχαμε λύσει ένα μακροχρόνιο πρόβλημα, οπότε όλα είχαν τελειώσει. Όμως λίγο αργότερα αρχίσαμε να λαμβάνουμε τηλεφωνήματα από όλη την Ελλάδα. Παντού εγκαταλελειμμένα ιχθυοτροφεία. Τότε συνειδητοποιήσαμε ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο και όχι για μια μεμονωμένη περίπτωση. Οι αρχές συνεργάζονται, αλλά συχνά κινούνται αργά και έχουμε μεγάλη γραφειοκρατία» υποστηρίζει η επικεφαλής της Healthy Seas, Βερόνικα Μίκος.
Ο δήμος Ιθάκης έχει ενημερώσει την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όμως δεν έχει υπάρξει κάποια πρωτοβουλία. Οι κρατικές υπηρεσίες υποστηρίζουν πως δεν μπορούν να κάνουν κάτι, εφόσον πρόκειται για ιδιωτική περιουσία. Τι και αν αποδεδειγμένα και συστηματικά μολύνει το περιβάλλον, οι αρμόδιες αρχές δηλώνουν πως αδυνατούν να παρέμβουν.