Η περιβαλλοντική οργάνωση Healthy Seas έχει σταθερή παρουσία στην περιοχή. Έχει απομακρύνει δίχτυα φαντάσματα από τον βυθό της Ιθάκης και προσπαθεί να πιέσει τις αρχές και να αναδείξει το ζήτημα
Τα τελευταία 5 χρόνια έχουμε κάνει τρεις αποστολές στην Ιθάκη για τα γνωστά και ως «δίχτυα φαντάσματα». Πρόκειται για ιχθυοκαλλιέργειες που εγκαταλείφθηκαν από τους ιδιοκτήτες τους. Φεύγοντας από το νησί, δεν φρόντισαν να μαζέψουν τα δίχτυα από τη θάλασσα, κάτι που οδήγησε σε εκτεταμένη μόλυνση, καθώς και στη θανάτωση μεγάλου αριθμού ψαριών. Επίσης, οι ιδιοκτήτες εγκατέλειψαν τα κτίρια που στέγαζαν τις επιχειρήσεις τους. Σύντομα, κεραμίδια, πλαστικά, ξύλα κατέληξαν στη θάλασσα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ενώ αυτή η κατάσταση επικρατούσε για χρόνια, η δράση της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Healthy Seas» και η ανάδειξη του θέματος από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, μεταξύ αυτών και του euronews, φαίνεται πως οδήγησαν σε θετικές εξελίξεις.
Εγκαταλελειμμένες δομές υδατοκαλλιέργειας που είχαν καταγραφεί κοντά στο Μόδι στη δυτική Ελλάδα, απομακρύνθηκαν από τον φορέα εκμετάλλευσης και φέρεται να έχουν σταλεί για ανακύκλωση.
«Για την Healthy Seas, η υπόθεση αντιπροσωπεύει μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπιστούν οι εγκαταλελειμμένες υποδομές υδατοκαλλιέργειας στην Ελλάδα: όχι μόνο μέσω άμεσων καθαρισμών που πραγματοποιούνται από ΜΚΟ, αλλά και μέσω στρατηγικής πίεσης, θεσμικής λογοδοσίας και συντονισμένης συνεργασίας που θα οδηγήσει τους ίδιους τους φορείς εκμετάλλευσης να αναλάβουν δράση» υπογραμμίζεται στο δελτίο τύπου της περιβαλλοντικής οργάνωσης.
Η Healthy Seas είχε εντοπίσει την εγκαταλελειμμένη κατάσταση στην τοποθεσία Μόδι πριν από αρκετά χρόνια μέσω ερευνών που πραγματοποιήθηκαν από κοινού με την Ghost Diving Greece και σε συνεργασία με την ελληνική ΜΚΟ OZON. Κατά τη διάρκεια ερευνών, είχαν καταγραφεί τέσσερις δακτύλιοι υδατοκαλλιέργειας στην τοποθεσία, οι οποίοι είχαν ήδη θεωρηθεί ανενεργοί και εγκαταλελειμμένοι στην πράξη.
Η κατάσταση κλιμακώθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, όταν εντοπίστηκε ένας μεγάλος δακτύλιος ιχθυοκαλλιέργειας να παρασύρεται στο Ιόνιο Πέλαγος πριν τελικά καταλήξει κοντά στην Ιθάκη, αφού εισήλθε σε μια λωρίδα που χρησιμοποιείται από επιβατηγά πλοία που διέρχονται από την περιοχή. Λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια στη θάλασσα, η κατασκευή αναχαιτίστηκε από την Ακτοφυλακή και μεταφέρθηκε στην ακτή.
Το euronews βρέθηκε στην Ιθάκη τον Απρίλιο του 2026 και κατέγραφε την επιχείρηση απομάκρυνσης του δακτυλίου.
Μετά το περιστατικό, η Healthy Seas κινητοποιήθηκε για να διερευνήσει την πιθανή προέλευση της παρασυρόμενης κατασκευής. Με βάση προηγούμενες έρευνες, η οργάνωση εντόπισε μια πιθανή σύνδεση με την εγκαταλελειμμένη τοποθεσία Μόδι.
Ο τύπος του δακτυλίου ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστος στην περιοχή, καθιστώντας την πιθανή σύνδεση δύσκολη να αγνοηθεί. Παράλληλα με την αφαίρεση και τη διευκόλυνση της ανακύκλωσης του δακτυλίου που ανακτήθηκε στην Ιθάκη, η οργάνωση κλιμάκωσε τη δράση της μέσω συνεχούς συνεργασίας με τις αρχές, αυξημένης δημόσιας προβολής και επίσημης αλληλογραφίας προς όλες τις αρμόδιες αρχές, ενημερώνοντάς για την κατάσταση και ζητώντας θεσμική δράση.
Λίγο αργότερα, η Ακτοφυλακή διεξήγαγε νέα έρευνα στην τοποθεσία Μόδι και επιβεβαίωσε ότι οι κατασκευές που είχαν καταγραφεί εκεί, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου κατά την οποία συνέβη το περιστατικό του παρασυρόμενου δακτυλίου και εντάθηκε η πίεση της Healthy Seas γύρω από την υπόθεση, είχαν πλέον αφαιρεθεί. Σύμφωνα με τις αρχές, ο φορέας εκμετάλλευσης ενημέρωσε την Ακτοφυλακή ότι οι κατασκευές τελικά μεταφέρθηκαν σε εταιρεία ανακύκλωσης.
Παρόλο που ο φορέας εκμετάλλευσης φέρεται να μην αποδέχτηκε ότι ο παρασυρόμενος δακτύλιος προερχόταν από την εγκατάστασή του, οι εγκαταλελειμμένες κατασκευές που είχαν προηγουμένως καταγραφεί στην τοποθεσία Μόδι απομακρύνθηκαν και φέρεται να στάλθηκαν για ανακύκλωση.
Ταυτόχρονα, ανεξάρτητα από την προέλευση του ίδιου του παρασυρόμενου δακτυλίου, το αποτέλεσμα παραμένει: ένα ακόμη φάντασμα έχει πλέον απομακρυνθεί από τις ελληνικές θάλασσες. «Για χρόνια, το έργο μας επικεντρώνεται κυρίως στην φυσική απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων υποδομών υδατοκαλλιέργειας από τη θάλασσα», δήλωσε η Βερόνικα Μίκος, Διευθύντρια της Healthy Seas. «Αυτό που καθιστά σημαντική αυτή την υπόθεση είναι ότι καταδεικνύει μια άλλη πιθανή πορεία: στρατηγική εμπλοκή, θεσμική πίεση και συντονισμένη δράση που μπορεί να ενθαρρύνει τους φορείς εκμετάλλευσης να αναλάβουν οι ίδιοι την ευθύνη πριν αυτές οι δομές γίνουν ακόμη μεγαλύτεροι περιβαλλοντικοί ή θαλάσσιοι κίνδυνοι».
Η υπόθεση αναδεικνύει επίσης μια ευρύτερη πραγματικότητα που είναι ολοένα και πιο ορατή σε μέρη της Μεσογείου: οι υποδομές υδατοκαλλιέργειας μπορούν να παραμείνουν ανενεργές στην πράξη για χρόνια, ενώ εξακολουθούν να λειτουργούν στα χαρτιά.
Με την πάροδο του χρόνου, οι εγκαταλελειμμένες δομές μπορεί να παρασυρθούν και να αποτελέσουν κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα, τον τουρισμό και τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
«Δεν πρόκειται μόνο για ένα ζήτημα θαλάσσιων απορριμμάτων», πρόσθετεί η Βερόνικα Μίκος. «Ο παρασυρόμενος δακτύλιος κοντά στην Ιθάκη απέδειξε ότι οι εγκαταλελειμμένες υποδομές υδατοκαλλιέργειας μπορούν να γίνουν επικίνδυνες σε θάλασσες με έντονη κυκλοφορία. Η πρόληψη αυτών των καταστάσεων απαιτεί παρακολούθηση, λογοδοσία και έγκαιρο παροπλισμό πριν οι δομές αποσυντεθούν» σημειώνει η επικεφαλής της Healthy Seas.