Η άμεση δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα θεωρείται «απαραίτητη» για τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ, αλλά είναι τώρα η κατάλληλη στιγμή για επενδύσεις;
Το επιχείρημα υπέρ της διοχέτευσης χρημάτων στην άμεση δέσμευση αέρα (DAC) «αδυνατίζει σημαντικά» όταν συγκρίνεται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σύμφωνα με νέα ανάλυση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι τεχνολογίες DAC, που χρησιμοποιούν χημικές αντιδράσεις για να απομακρύνουν το διοξείδιο του άνθρακα από τον αέρα, αποτελούν ολοένα και συχνότερα μέρος της συζήτησης για την κλιματική δράση.
Πέρυσι, η δεξαμενή σκέψης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δημοσίευσε μελέτη, σύμφωνα με την οποία ένα «ποικίλο χαρτοφυλάκιο» απομακρύνσεων CO2, συμπεριλαμβανομένων των DAC, είναι «απαραίτητο» για την επίτευξη του στόχου κλιματικής ουδετερότητας της ΕΕ για το 2050 και τη διατήρηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη εντός του ορίου 1,5 έως 2°C.
«Ωστόσο, η μείωση των εκπομπών πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα», αναφέρει η μελέτη (πηγή στα Αγγλικά). «Αν ο παγκόσμιος προϋπολογισμός εκπομπών υπερβεί αρχικά το όριό του και οι απομακρύνσεις εφαρμοστούν εκ των υστέρων, δεν μπορεί να διασφαλιστεί ότι η θερμοκρασία θα μειωθεί.»
Τι είναι η άμεση δέσμευση αέρα
Οι τεχνολογίες DAC υπάρχουν σε πολλές διαφορετικές μορφές, αλλά οι περισσότερες διαδικασίες ακολουθούν τα ίδια στάδια. Αρχικά, ο ατμοσφαιρικός αέρας εισάγεται στο σύστημα, όπου το CO2 απομονώνεται και διαχωρίζεται μέσω χημικής ή φυσικής διαδικασίας.
Το CO2 αυτό εξέρχεται στη συνέχεια από το σύστημα στην καθαρότερη μορφή του, ώστε να μπορεί είτε να απομονωθεί μόνιμα από την ατμόσφαιρα είτε να επαναχρησιμοποιηθεί.
«Το δεσμευμένο CO2 μπορεί να εγχυθεί βαθιά στο υπέδαφος, ώστε να αποθηκευτεί σε ορισμένους γεωλογικούς σχηματισμούς», εξηγεί το World Resources Institute.
«Μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί σε προϊόντα, αν και η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα που αποθηκεύεται και η διάρκεια παραμονής του διαφέρουν. Υλικά όπως το σκυρόδεμα μπορούν να δεσμεύουν CO2 για αιώνες, ενώ προϊόντα όπως τα αναψυκτικά ή τα συνθετικά καύσιμα το επανεκλύουν γρήγορα στην ατμόσφαιρα.»
Άμεση δέσμευση αέρα και ανανεώσιμη ενέργεια
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Sustainability (πηγή στα Αγγλικά) διαπίστωσε ότι τα χρήματα που δαπανώνται για την ανάπτυξη αιολικής ή ηλιακής ενέργειας αποφέρουν περισσότερα συνολικά οφέλη για το κλίμα και τη δημόσια υγεία από το ίδιο ποσό που επενδύεται στην άμεση δέσμευση αέρα, ακόμη και υπό «εξαιρετικά αισιόδοξες παραδοχές».
Ερευνητές του PSE Healthy Energy στην Καλιφόρνια μοντελοποίησαν τα οφέλη ισοδύναμων ως προς το κόστος επενδύσεων σε DAC, φωτοβολταϊκά μεγάλης κλίμακας και χερσαία αιολικά πάρκα σε 22 περιφερειακά δίκτυα ηλεκτρισμού στις ΗΠΑ, για την περίοδο 2020 έως 2050.
Η ομάδα εξέτασε αρχικά ένα σενάριο DAC βασισμένο στη σημερινή εμπορική απόδοση, όπου απαιτούνται περίπου 5.500 κιλοβατώρες ενέργειας για τη δέσμευση ενός αμερικανικού τόνου CO2, με κόστος 1.000 δολάρια (περίπου 851 ευρώ). Στη συνέχεια μελέτησε ένα φιλόδοξο σενάριο προόδου, στο οποίο η ενεργειακή κατανάλωση της DAC μειώνεται πάνω από τα δύο τρίτα και το κόστος της στο μισό (1.500 kWh και 500 δολάρια – 425 ευρώ – ανά τόνο).
Ακόμη και έτσι, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρείχαν περισσότερα κλιματικά και υγειονομικά οφέλη ανά δολάριο σε εθνικό επίπεδο και στα δύο σενάρια. Με βάση τη σημερινή εμπορική απόδοση, η DAC συνδεδεμένη στο δίκτυο παρήγαγε μάλιστα περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου και ζημιά από ατμοσφαιρική ρύπανση έως το 2050 από όσα αντιστάθμισε.
Αυτό οφείλεται στο ότι, αν η DAC συνδεθεί σε δίκτυο που τροφοδοτείται έστω και εν μέρει από ορυκτά καύσιμα, η λειτουργία της θα οδηγήσει σε νέες εκπομπές διοξειδίου του θείου, οξειδίων του αζώτου και λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων, τα οποία συγκεντρώνονται στις κοινότητες κοντά στους σταθμούς παραγωγής που παρέχουν αυτή την ηλεκτρική ενέργεια.
Η εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, δημιουργώντας οφέλη για την υγεία σε κάθε περιοχή και σενάριο που εξετάστηκε.
Οι επιστήμονες μοντελοποίησαν επίσης ένα σενάριο «ανακάλυψης» (800 kWh και 100 δολάρια – 85 ευρώ – ανά τόνο), στο κατώτατο άκρο των δημοσιευμένων προβλέψεων. Ακόμη και σε αυτό το σενάριο, η ηλιακή και η αιολική ενέργεια εξακολουθούσαν να υπερέχουν της DAC σε μεγάλες περιοχές της χώρας.
Πώς η κλιματική δράση αποφέρει τη μέγιστη απόδοση
«Υπάρχει πλέον μια ταχέως διευρυνόμενη γκάμα παρεμβάσεων για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν και τη δημόσια υγεία», λέει ο δρ Jonathan J. Buonocore, κύριος συγγραφέας της μελέτης και επίκουρος καθηγητής περιβαλλοντικής υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Βοστώνης.
«Η έρευνά μας δείχνει πόσο ισχυρό εργαλείο είναι η ανάλυση κόστους–αποτελεσματικότητας, ώστε τα κεφάλαια που επενδύονται στην κλιματική μετρίαση να αποφέρουν τη μέγιστη δυνατή απόδοση για το κλίμα, με τις λιγότερες παρενέργειες.»
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η ανάλυση δεν αποτελεί επιχείρημα κατά των τεχνολογιών DAC, οι οποίες ενδέχεται να συμβάλουν στη μείωση του συσσωρευμένου CO2 στην ατμόσφαιρα όταν οι τρέχουσες εκπομπές έχουν σε μεγάλο βαθμό περιοριστεί.
«Αν ο νεροχύτης σας ξεχειλίζει, κλείστε πρώτα τη βρύση πριν αρχίσετε να σφουγγαρίζετε το πάτωμα», λέει ο δρ Yannai Kashtan, κύριος συγγραφέας και επιστήμονας ποιότητας ατμόσφαιρας στο PSE Healthy Energy.