Πιθανότητα συμφωνίας με την Τεχεράνη «βλέπει» ο Αμερικανός πρόεδρος
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι αναστέλλει προσωρινά την επιχείρηση «Ελευθερία», την αμερικανική πρωτοβουλία για την απομάκρυνση εγκλωβισμένων πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, με στόχο ΗΠΑ και Ιράν να καταλήξουν σε συμφωνία. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, ο αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών παραμένει σε ισχύ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, ο Τραμπ ανέφερε ότι η παύση της επιχείρησης θα διαρκέσει «για σύντομο χρονικό διάστημα», ώστε να δοθεί χώρος στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Παρότι η επιχείρηση είχε ξεκινήσει μόλις τη Δευτέρα, ο πρόεδρος Τραμπ υποστήριξε ότι η απόφαση ελήφθη έπειτα από αίτημα του Πακιστάν και άλλων χωρών, αλλά και λόγω της «σημαντικής προόδου» στις συνομιλίες με εκπροσώπους της Τεχεράνης για μια συνολική συμφωνία.
Η απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ να «παγώσει» προσωρινά την επιχείρηση φάνηκε να έρχεται σε αντίθεση με δηλώσεις κορυφαίων Αμερικανών αξιωματούχων μόλις λίγες ώρες νωρίτερα.
Μπαράζ επιθέσεων
Τη Δευτέρα οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων, που αναχαιτίστηκαν, σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).
Κατηγορήθηκαν επίσης ότι επιτέθηκαν με τον ίδιο τρόπο εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, για πρώτη φορά μετά την ανακωχή, κάτι που διέψευσε την Τρίτη ανώτερος ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος. Οι ιρανικές δυνάμεις «δεν διεξήγαγαν καμιά επιχείρηση με πυραύλους ή drones εναντίον των ΗΑΕ τις τελευταίες ημέρες», είπε εκπρόσωπος του αρχηγείου τους.
Νωρίτερα, τα ΗΑΕ ανέφεραν ότι ενεργοποιήθηκαν ξανά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας για την αναχαίτιση πυραύλων και μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων που εξαπολύθηκαν, κατά τις αρχές της χώρας, από το Ιράν.
Οι Φρουροί της Επανάστασης, ο ιδεολογικός στρατός του Ιράν, απείλησαν ότι θα υπάρξει «σθεναρή» αντιμετώπιση αν οποιοδήποτε πλοίο δεν συμμορφωθεί στους κανόνες που έχουν επιβληθεί από την Τεχεράνη στο στενό.
Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να επιτρέψουν στο Ιράν «να αποκλείει οδό διεθνούς ναυσιπλοΐας», αντέτεινε ο αμερικανός υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ.
Σε ανακοίνωσή του εξάλλου ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Ρούμπιο σημείωσε ότι η Ουάσιγκτον θα κατέθετε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σχέδιο απόφασης για την «υπεράσπιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και την αποκατάσταση της ασφάλειας στο στενό του Ορμούζ».
Το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, που καταρτίστηκε σε συνεργασία με το Μπαχρέιν, τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ και το Κατάρ, «απαιτεί» το Ιράν να «τερματίσει» αμέσως «τις επιθέσεις», την «πόντιση ναρκών» και κάθε «τέλος διέλευσης» στο στενό, σύμφωνα με τον αμερικανό ΥΠΕΞ.
«Έτοιμοι για διάλογο»
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ από την δική του πλευρά κατηγόρησε τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους ότι «θέτουν σε κίνδυνο» την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών.
Η CENTCOM διαβεβαίωσε, παρά τις ιρανικές διαψεύσεις, πως δυο εμπορικά πλοία υπό σημαία ΗΠΑ πέρασαν προχθές Δευτέρα το στενό με στρατιωτική συνοδεία.
Ο κολοσσός των μεταφορών Maersk με έδρα τη Δανία ανέφερε εξάλλου τη Δευτέρα ότι διέσχισε το στενό ένα από τα πλοία του, «συνοδευόμενο από αμερικανικά στρατιωτικά μέσα», αφού παρέμεινε αποκλεισμένο στον Κόλπο από την έναρξη του πολέμου.
Οι προσπάθειες να συνεχιστούν οι απευθείας συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν δεν πάνε πουθενά ως αυτό το στάδιο, έπειτα από την πρώτη συνάντηση αντιπροσωπειών τους στο Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου, που ήταν άκαρπη.
Ο πρόεδρος του Ιράν, ο Μασούντ Πεζεσκιάν, διαβεβαίωσε χθες ότι η χώρα του είναι έτοιμη για «διάλογο» για «κάθε» ζήτημα. Αλλά «δεν συνθηκολόγησε και δεν θα συνθηκολογήσει ποτέ», πρόσθεσε.
Έκκληση προς την Κίνα
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου παροτρύνουν την Κίνα να χρησιμοποιήσει την επιρροή της στο Ιράν για να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ σε μια πολυαναμενόμενη σύνοδο κορυφής στο Πεκίνο.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο κάλεσε τους Κινέζους αξιωματούχους να χρησιμοποιήσουν την επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί στην Κίνα για να παροτρύνουν την Τεχεράνη να απελευθερώσει τον ασφυκτικό της έλεγχο στο κρίσιμο υδάτινο πέρασμα.
Ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Wang Yi συναντήθηκε με τον Ιρανό ομολογό του την Τετάρτη, ανέφερε το επίσημο κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua.
"Ελπίζω οι Κινέζοι να του πουν αυτό που πρέπει να του πουν", δήλωσε ο Ρούμπιο κατά τη διάρκεια ενημέρωσης του Λευκού Οίκου την Τρίτη. "Και αυτό είναι ότι όσα κάνετε στα Στενά προκαλούν την παγκόσμια απομόνωσή σας. Εσείς είστε ο κακός (παράγοντας) στην υπόθεση".
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας συνέχισε υποστηρίζοντας ότι το Πεκίνο έχει πληγεί περισσότερο από την Ουάσινγκτον από τον ουσιαστικό αποκλεισμό των Στενών από το Ιράν.
Η οικονομία του Πεκίνου, η οποία βασίζεται στις εξαγωγές, εξαρτάται από τα φορτία που περνούν από το στενό. Η Κίνα εισάγει επίσης περίπου το ήμισυ του αργού πετρελαίου της και σχεδόν το ένα τρίτο του υγροποιημένου φυσικού αερίου της από τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τη Γενική Διοίκηση Τελωνείων της Κίνας.
"Είναι προς το συμφέρον της Κίνας να σταματήσει το Ιράν να κλείνει το στενό", δήλωσε ο Μάρκο Ρούμπιο.
Διπλωμάτης με γνώση του θέματος δήλωσε στο AP (Associated Press) την Τρίτη ότι οι ΗΠΑ καταβάλλουν σοβαρές προσπάθειες για να πείσουν την Κίνα να μην ασκήσει βέτο στο πρόσφατο ψήφισμα που υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, με στόχο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την καταδίκη των ενεργειών του Ιράν.
Η Κίνα και η Ρωσία - σύμμαχοι της Τεχεράνης στο Συμβούλιο - άσκησαν τον περασμένο μήνα βέτο σε ένα προηγούμενο ψήφισμα για τα Στενά του Ορμούζ, λέγοντας ότι το ψήφισμα πήγαινε πολύ μακριά και δεν καταδίκαζε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για τα πλήγματα που ξεκίνησαν τον πόλεμο.
Η πίεση Ρούμπιο προς την Κίνα να εμπλακεί περισσότερο ήρθε μετά τη δήλωση του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ τη Δευτέρα ότι το Ιράν θα είναι ψηλά στην ατζέντα όταν ο Τραμπ συναντηθεί με τον Κινέζο ομόλογό του, στην πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα μετά την επίσκεψη Τραμπ το 2017.
Ο ουσιαστικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει τεράστιο αντίκτυπο στην Ασία ευρύτερα, παράγοντας που φαίνεται να δίνει κίνητρο στην κινεζική κυβέρνηση για τις προσπάθειές της να διαβουλευτεί με το Πακιστάν για να βοηθήσει στη διαμεσολάβηση μιας εκεχειρίας δύο εβδομάδων.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι πιστεύει ότι η Κίνα έπαιξε ρόλο στην ενθάρρυνση του Ιράν να συμφωνήσει σε μια εύθραυστη εκεχειρία που επιτεύχθηκε τον περασμένο μήνα.
Τρεις διπλωμάτες με γνώση των παρασκηνιακών προσπαθειών της Κίνας επιβεβαίωσαν επίσης ότι το Πεκίνο, ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, χρησιμοποίησε την επιρροή του για να επαναφέρει την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, καθώς οι συνομιλίες φαινόταν να βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Η Ουάσινγκτον ωστόσο εκτιμά ότι η Κίνα μπορεί να κάνει πολλά περισσότερα για να εμπλακεί στην επαναλειτουργία της κρίσιμης υδάτινης οδού για διεθνή ναυσιπλοοία.
"Η απειλή επιθέσεων από το Ιράν έκλεισε τα Στενά - το ξανανοίγουμε", δήλωσε ο Μπέσεντ σε συνέντευξή του. "Έτσι θα προέτρεπα τους Κινέζους να συμμετάσχουν μαζί μας στην υποστήριξη αυτής της διεθνούς επιχείρησης".
Ο Μπέσεντ πρόσθεσε ότι ο πόλεμος στο Ιράν βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των θεμάτων που θα συζητήσει ο πρόεδρος με τον Σι. Άλλα σημαντικά θέματα περιλαμβάνουν το εμπόριο, τις διμερείς σχέσεις και τις απαιτήσεις της Κίνας από τις ΗΠΑ να μειώσουν τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν, ένα αυτοδιοικούμενο νησί που το Πεκίνο θεωρεί ως δική του αποσχισθείσα επαρχία.