Ο αριθμός των Εβραίων στην Δαμασκό έχει μειωθεί δραματικά - Υπό εξαφάνιση το κοσέρ κρέας
Στα στενά της παλιάς εβραϊκής συνοικίας της Δαμασκός, εκεί όπου τα πέτρινα σπίτια κουβαλούν αιώνες ιστορίας, κυριαρχεί σήμερα η σιωπή.
Στα άλλοτε ζωντανά σοκάκια της συριακής πρωτεύουσας, το κοσέρ φαγητό — μια παράδοση που για δεκαετίες αποτελούσε βασικό στοιχείο της θρησκευτικής και πολιτισμικής ταυτότητας της εβραϊκής κοινότητας — έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Καθώς ο αριθμός των Εβραίων στη Συρία μειώθηκε δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, οι τελετουργίες της κοσέρ διατροφής επιβιώνουν πλέον κυρίως μέσα από τις αναμνήσεις και τις προσπάθειες των τελευταίων μελών της κοινότητας να διατηρήσουν ζωντανή την παράδοση.
Σε συνέντευξή του στο Euronews, ο επικεφαλής της εβραϊκής κοινότητας της Συρίας Μπαχούρ Σαμαντούμπ περιέγραψε τις αυστηρές προϋποθέσεις της κοσέρ σφαγής, αλλά και τις δυσκολίες διατήρησης αυτής της παράδοσης στη σύγχρονη Δαμασκό.
Οι αυστηροί κανόνες της κοσέρ σφαγής
Ο Σαμαντούμπ εξήγησε ότι η κοσέρ σφαγή αφορά αποκλειστικά πρόβατα, αγελάδες και κοτόπουλα και πραγματοποιείται βάσει αυστηρών θρησκευτικών κανόνων.
«Ο σφαγέας πρέπει να είναι αποκλειστικά Εβραίος και πιστοποιημένος. Δεν μπορεί να το κάνει οποιοσδήποτε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος απέρριψε τις φήμες ότι μουσουλμάνοι συμμετείχαν στο παρελθόν στη διαδικασία κοσέρ σφαγής, εξηγώντας πως ακόμη κι αν η διαδικασία γίνει σωστά, το κρέας δεν θεωρείται κοσέρ εάν ο σφαγέας δεν είναι Εβραίος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ειδικό μαχαίρι που χρησιμοποιείται στη διαδικασία.
«Το μαχαίρι πρέπει να είναι κατασκευασμένο αποκλειστικά από καθαρό διαμάντι και όχι από συνηθισμένο υλικό, ώστε η σφαγή να γίνεται πολύ γρήγορα και το ζώο να μην αισθάνεται πόνο», είπε.
Οι κανόνες όμως δεν σταματούν στη στιγμή της σφαγής. Ακολουθεί λεπτομερής έλεγχος του ζώου, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν πάσχει από κάποια ασθένεια.
«Εξετάζουν το εσωτερικό του ζώου με ειδικό τρόπο για να διαπιστώσουν αν είναι άρρωστο. Αν είναι άρρωστο, δεν τρώγεται», εξήγησε.
Ακόμη και ένας τραυματισμός πριν από τη σφαγή μπορεί να καταστήσει το ζώο ακατάλληλο για κατανάλωση.
Η αναζήτηση κοσέρ κρέατος
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της κοινότητας, πριν από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, κοσέρ κρέας εισαγόταν συστηματικά από την Τουρκία.
Σήμερα, ωστόσο, η πρόσβαση είναι πολύ πιο δύσκολη.
«Μερικές φορές φέρνω κρέας από την Τουρκία και άλλες φορές οι αδελφοί μου μου στέλνουν κρέας από τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε.
Παράλληλα, Εβραίοι επισκέπτες που ταξιδεύουν στη Συρία μεταφέρουν μικρές ποσότητες κρέατος από το εξωτερικό, οι οποίες αποθηκεύονται σε ψυγεία μέχρι να χρησιμοποιηθούν.
Ο Σαμαντούμπ αποκάλυψε επίσης ότι σχεδιάζεται η έλευση πιστοποιημένου Εβραίου σφαγέα στη Δαμασκό, ώστε να επανεκκινήσει τοπικά η κοσέρ σφαγή.
«Θα φέρουμε ξανά έναν Εβραίο σφαγέα στη Δαμασκό για να πραγματοποιεί εβραϊκού τύπου σφαγή και να αποθηκεύουμε το κρέας σε ψυγεία», είπε.
Το παράδειγμα του ξενοδοχείου Semiramis
Ο επικεφαλής της κοινότητας αναφέρθηκε και στην πρωτοβουλία του Semiramis Hotel, το οποίο δημιούργησε ειδικό τμήμα για την παρασκευή κοσέρ φαγητού.
Όπως εξήγησε, το κρέας εισάγεται από το εξωτερικό, ενώ η προετοιμασία γίνεται στις εγκαταστάσεις του ξενοδοχείου.
Ωστόσο, ακόμη και τα μαγειρικά σκεύη υπόκεινται σε αυστηρούς κανόνες.
«Τα πιάτα, οι κατσαρόλες, τα τηγάνια και τα υπόλοιπα σκεύη πρέπει να είναι απολύτως καινούργια», τόνισε, διευκρινίζοντας ότι δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν αντικείμενα που είχαν προηγουμένως χρησιμοποιηθεί για άλλο φαγητό.
Γιατί δεν ανοίγουν κοσέρ εστιατόρια
Παρά τις σχετικές συζητήσεις, ο Σαμαντούμπ εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στην ιδέα δημιουργίας εξειδικευμένων κοσέρ εστιατορίων στη Δαμασκό.
«Οι Εβραίοι είναι πολύ λίγοι. Μπορεί να έρθουν 15 ή 20 άτομα για έναν μήνα και μετά να φύγουν. Δεν υπάρχουν αρκετοί ώστε να δικαιολογείται το άνοιγμα εστιατορίων», δήλωσε.
Εκτίμησε πάντως ότι η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει εάν αυξηθεί ο τουρισμός και περισσότεροι Εβραίοι επισκέπτες αρχίσουν να ταξιδεύουν στη Συρία.
Μέχρι τότε, όπως σημείωσε, οι επιλογές παραμένουν περιορισμένες.
«Αν δεν υπάρχει κοσέρ φαγητό, μπορούν να φάνε σαρδέλες ή ψάρι, επειδή το ψάρι θεωρείται κοσέρ και δεν χρειάζεται σφαγή», είπε, προσθέτοντας ότι ο ίδιος συχνά επιλέγει χορτοφαγικά πιάτα, όπως φασόλια.
Οι επιφυλάξεις των εστιατόρων
Ιδιοκτήτες εστιατορίων στην παλιά Δαμασκό εξέφρασαν στο Euronews ανάμεικτες απόψεις σχετικά με το ενδεχόμενο δημιουργίας κοσέρ εστιατορίων.
Ορισμένοι χαρακτήρισαν την ιδέα «διαχωριστική», υποστηρίζοντας ότι τα εστιατόρια πρέπει να απευθύνονται σε όλους.
Άλλοι επικαλέστηκαν κυρίως οικονομικούς λόγους, σημειώνοντας ότι το μικρό μέγεθος της εβραϊκής κοινότητας και η περιορισμένη τουριστική ζήτηση δεν δικαιολογούν το υψηλό κόστος εγκαταστάσεων, εξοπλισμού και εξειδικευμένου προσωπικού.
Παράλληλα, εξέφρασαν ανησυχίες για ζητήματα ασφαλείας.
Όπως ανέφεραν, όταν το ξενοδοχείο Semiramis ανακοίνωσε τη δημιουργία εβραϊκού εστιατορίου, δέχθηκε κύμα σχολίων και απειλών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Άλλοι, ωστόσο, θεωρούν ότι η παρουσία κοσέρ εστιατορίων θα μπορούσε να ενθαρρύνει την επιστροφή Εβραίων επισκεπτών από όλο τον κόσμο, εφόσον υπάρξει στο μέλλον η κατάλληλη οικονομική και θεσμική στήριξη.