Πρόβλημα δεν είναι τα αντιβιοτικά: φιλοζωικές οργανώσεις αντιδρούν σε απαγόρευση βραζιλινού κρέατος

Το βραζιλιάνικο κρέας θα απαγορευτεί στην ΕΕ μετά από ομόφωνη ψηφοφορία εμπειρογνωμόνων των κρατών-μελών της ΕΕ.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ο λόγος για την απαγόρευση; Φάρμακα που χρησιμοποιούν οι βραζιλιάνοι παραγωγοί για να κάνουν τα ζώα πιο μεγαλόσωμα και, συνεπώς, πιο αποδοτικά.

Από τις 3 Σεπτεμβρίου, το κρέας από τη Βραζιλία δεν θα επιτρέπεται να εισάγεται στην ΕΕ, παρά τη νέα εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur που τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου.

Η Βραζιλία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας βοείου κρέατος στον κόσμο: το 2025 εξήγαγε 3,5 εκατομμύρια τόνους παγκοσμίως και κατέγραψε έσοδα-ρεκόρ 18 δισ. δολάρια (15,3 δισ. ευρώ), αύξηση 40% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η ΕΕ ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος προορισμός, με εισαγωγές 128.900 τόνων αξίας άνω των 850 εκατ. ευρώ, αύξηση 132% σε σύγκριση με το 2024.

Οι οργανώσεις για την προστασία των ζώων υποστηρίζουν ότι τα αντιμικροβιακά φάρμακα δεν θα χρειαζόταν να χρησιμοποιούνται τόσο εκτεταμένα, αν ο κλάδος εστίαζε σε «πιο ανθρώπινα συστήματα εκτροφής, όπου το στρες μειώνεται στο ελάχιστο και τα ζώα μπορούν να εκδηλώνουν τις φυσικές τους συμπεριφορές», όπως υποστηρίζει η Sabrina Gurtner από το Animal Welfare Foundation.

Αυστηροί κανονισμοί της ΕΕ για τα αντιμικροβιακά στα τρόφιμα

Δεν έχει σημασία αν ένα τρόφιμο εισάγεται στην ΕΕ ή παράγεται εδώ, όλα πρέπει να πληρούν τα ίδια πρότυπα ασφάλειας τροφίμων. «Κάθε προϊόν που πωλείται στην ΕΕ (παραγόμενο εντός ή εισαγόμενο) πρέπει να συμμορφώνεται με τα πρότυπα SPS (Υγειονομικά και Φυτοϋγειονομικά μέτρα) της ΕΕ», αναφέρει η ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο αυστηρός έλεγχος των φαρμάκων υπάγεται σε αυτούς τους κανονισμούς.

Αντιμικροβιακά είναι ο γενικός όρος για κάθε ουσία που αναστέλλει ή σκοτώνει μικροοργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των αντιβιοτικών (που στοχεύουν βακτήρια), των αντιμυκητιασικών (που στοχεύουν μύκητες) και των αντιιικών (που στοχεύουν ιούς).

Τα αντιμικροβιακά χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία άρρωστων ζώων, αλλά στην παραγωγή κρέατος συχνά αξιοποιούνται για την αύξηση του κέρδους. Όταν δίνονται στα ζώα, επιταχύνουν την ανάπτυξη, βελτιώνουν τη μετατρεψιμότητα της τροφής, αυξάνουν την παραγωγή κρέατος και σε ορισμένες περιπτώσεις μειώνουν τη θνησιμότητα σε εντατικά συστήματα εκτροφής. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), περίπου το 75% της παγκόσμιας χρήσης αντιμικροβιακών αφορά την κτηνοτροφία και περίπου το 80% αυτής της χρήσης δεν είναι θεραπευτική.

Ενώ τα αντιβιοτικά που προάγουν την ανάπτυξη ελέγχονται αυστηρά εντός της ΕΕ, εξακολουθούν να επιτρέπονται ή να ρυθμίζονται χαλαρά σε τμήματα της Λατινικής Αμερικής, της Ασίας και σε ορισμένες αφρικανικές χώρες.

Δεν έχει διευκρινιστεί ποια συγκεκριμένα αντιμικροβιακά υποψιάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι περιέχονται στο βραζιλιάνικο κρέας. Η Βραζιλία απαγόρευσε πρόσφατα πέντε αντιμικροβιακές ουσίες, αλλά η απαγόρευση αφορούσε μόνο κρέας που πωλείται στη Βραζιλία. Συνεχίστηκε η χρήση τους σε ζώα των οποίων το κρέας προοριζόταν για εξαγωγές. Σύμφωνα με το DatamarNews, η απαγόρευση της ΕΕ βασίστηκε στο ότι η Βραζιλία δεν κατόρθωσε να παράσχει την αυστηρή ιχνηλασιμότητα καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των ζώων που απαιτείται για την κάλυψη των κτηνιατρικών προτύπων της ΕΕ του 2019.

Απαντώντας στην απαγόρευση, η βραζιλιάνικη κυβέρνηση δήλωσε, σε κοινή ανακοίνωση των υπουργείων Γεωργίας, Εμπορίου και Εξωτερικών, ότι θα «λάβει άμεσα όλα τα απαραίτητα μέτρα για να ανατραπεί αυτή η απόφαση».

Γιατί τα αντιμικροβιακά είναι επικίνδυνα;

Όταν στα ζώα γίνεται υπερβολική χρήση αντιμικροβιακών φαρμάκων, ευνοείται η ανάπτυξη βακτηρίων ανθεκτικών στα φάρμακα, τα οποία μπορούν να μεταδοθούν στον άνθρωπο μέσω της τροφικής αλυσίδας, με άμεση επαφή ή μέσω του περιβάλλοντος. Αυτό καθιστά τις συνηθισμένες λοιμώξεις δυσκολότερες ή και αδύνατο να αντιμετωπιστούν.

Ο ΠΟΥ κατατάσσει την αντοχή στα αντιμικροβιακά (AMR) ως «μία από τις κορυφαίες παγκόσμιες απειλές για τη δημόσια υγεία», αναφέροντας ότι ήταν η άμεση αιτία για 1,27 εκατ. θανάτους παγκοσμίως το 2019 και συνέβαλε σε ακόμη 4,95 εκατ. θανάτους. Η ΕΕ αναφέρει ότι περίπου 35.000 θάνατοι τον χρόνο οφείλονται στην AMR.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει την «κακή χρήση και υπερβολική χρήση αντιμικροβιακών» στα ζώα ως έναν από τους βασικούς παράγοντες για την ανάπτυξη παθογόνων ανθεκτικών στα φάρμακα.

Πέρα από τις απώλειες σε ανθρώπινες ζωές ή τον κίνδυνο αναπηρίας, η AMR έχει και μεγάλο οικονομικό κόστος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι προκαλεί περίπου 1,5 δισ. ευρώ ετησίως σε δαπάνες υγείας και απώλεια παραγωγικότητας.

Αποτελούν τα αντιμικροβιακά «μπάλωμα» για την κακή μεταχείριση των ζώων;

Οι οργανώσεις για την ευζωία των ζώων υποστηρίζουν ότι τα αντιμικροβιακά λειτουργούν ως πρόχειρο «μπάλωμα» ώστε να αποφεύγεται η αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών των ασθενειών, όπως ο υπερπληθυσμός, οι κακές συνθήκες διαβίωσης, το στρες και οι αδύναμες φυλές.

«Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η πρακτική μπορεί να συμβάλει στην κανονικοποίηση συστημάτων όπου τα ζώα κρατούνται σε συνθήκες που από μόνες τους δημιουργούν πίεση για την εμφάνιση ασθενειών», λέει η δρ Elena Nalon, επιστημονική υπεύθυνη της οργάνωσης Eurogroup for Animals (πηγή στα Αγγλικά), η οποία εκπροσωπεί περισσότερες από 100 οργανώσεις προστασίας των ζώων. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων επισημαίνει ότι η καλή ευζωία βοηθά να διατηρούνται τα ζώα υγιή, ενώ το στρες και οι κακές συνθήκες ευζωίας αυξάνουν την ευαισθησία σε μεταδοτικές ασθένειες.

Η Eurogroup for Animals ζητεί «αλλαγή στα συστήματα και σε όσους τα διαχειρίζονται… το πρόβλημα δεν είναι τα αντιβιοτικά που είναι διαθέσιμα για χρήση στα ζώα, αλλά τα συστήματα στα οποία τα βάζουμε και ο τρόπος με τον οποίο τα διαχειριζόμαστε».

Ακτιβιστές λένε ότι η κτηνοτροφία στις χώρες Mercosur προκαλεί «σημαντική ταλαιπωρία»

Ύστερα από διαπραγματεύσεις άνω των 25 ετών, η εμπορική συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και των χωρών Mercosur (σήμερα Αργεντινή, Βολιβία, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη) τέθηκε σε προσωρινή ισχύ την 1η Μαΐου.

Η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου προβλέπει μείωση των δασμών της Νότιας Αμερικής σε ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, ρούχα, τρόφιμα, εκλεκτά κρασιά και φάρμακα. Σε αντάλλαγμα, η ΕΕ θα ανοίξει τις αγορές της στις γεωργικές εξαγωγές της Νότιας Αμερικής, αν και έχει θέσει όρια στις εισαγωγές βοείου κρέατος, χοιρινού, αιθανόλης, μελιού και ζάχαρης. Πρόσθετοι 99.000 τόνοι βοείου κρέατος τον χρόνο θα επιτρέπεται να εισάγονται στην ΕΕ.

Ενώ οι υποστηρικτές θεωρούν ότι η συμφωνία ανοίγει νέες, κρίσιμες για την οικονομία αγορές, πολλοί αγρότες της ΕΕ έχουν εκφράσει τη δυσαρέσκειά τους. Στο διάστημα πριν από την υπογραφή της συμφωνίας, οι αγρότες βγήκαν στους δρόμους με τα τρακτέρ τους για να διαμαρτυρηθούν για αυτό που θεωρούν αθέμιτο ανταγωνισμό από τις εισαγωγές Mercosur.

Το Animal Welfare Foundation αναφέρει ότι έχει καταγράψει σε βίντεο ζώα στις χώρες της Mercosur να κρατούνται σε συνθήκες που θα ήταν απαράδεκτες βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. «Το κρέας από αυτές τις τεράστιες, υπαίθριες μονάδες πάχυνσης προωθείται ως “βόειο κρέας υψηλής ποιότητας”, αλλά όσα είδαμε λένε μια εντελώς διαφορετική ιστορία», λέει η Sabrina Gurtner από το ίδρυμα. «Χιλιάδες ζώα υποφέρουν για έως και 120 ημέρες πριν από τη σφαγή, και αυτά δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά, αλλά συστημικές αποτυχίες που τεκμηριώσαμε επανειλημμένα σε όλη την περιοχή. Εισάγοντας αυτό το κρέας, η Ευρώπη υπονομεύει τις ίδιες της τις αξίες».