Η δήλωση στήριξης της ΕΕ συμπίπτει με μια καίρια τοποθέτηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο
Λίγες μόλις ημέρες πριν από τις καθοριστικές εκλογές της Κυριακής στην Αρμενία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι στέκεται «ακλόνητα» στο πλευρό του Αρμένιου πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν, αναφέροντας ότι ετοιμάζει δέσμη μέτρων στήριξης για την άμβλυνση των ολοένα και πιο σκληρών ρωσικών οικονομικών κυρώσεων εναντίον του Ερεβάν, λόγω της φιλοδυτικής, φιλοευρωπαϊκής στροφής της χώρας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Με την επέκταση των περιορισμών στις εξαγωγές αρμενικών προϊόντων, η Μόσχα εργαλειοποιεί τις οικονομικές σχέσεις για να ασκήσει πολιτική πίεση», ανέφερε σε δήλωσή της την Πέμπτη η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
«Γνωρίζουμε πολύ καλά αυτό το “εγχειρίδιο”. Γι’ αυτό η Ευρώπη στέκεται σταθερά στο πλευρό της Αρμενίας», πρόσθεσε η φον ντερ Λάιεν.
Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι το πακέτο στήριξης της ΕΕ περιλαμβάνει χρηματοδοτική βοήθεια άνω των 50 εκατ. ευρώ, με επιπλέον κονδύλια να ακολουθούν, καθώς και πρακτικά μέτρα για τη στήριξη του αρμενικού αγροδιατροφικού εμπορίου που πλήττεται από τους ολοένα αυστηρότερους ρωσικούς περιορισμούς.
Η πρόεδρος της Επιτροπής δήλωσε ότι «προγραμματίζεται η άφιξη στη Λετονία μιας αποστολής 10.000 λουλουδιών» την Παρασκευή και ότι άλλα μέτρα θα συνεχίσουν να φέρνουν σε επαφή επιχειρήσεις των δύο πλευρών. Στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανθεκτικότητας και Ανάπτυξης ΕΕ-Αρμενίας, που συμφωνήθηκε το 2024, έχουν ήδη στηριχθεί 7.000 επιχειρήσεις και έχουν συμβάλει στη δημιουργία περισσότερων από 20.000 θέσεων εργασίας.
Παράλληλα, η Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, ανέφερε ότι η φον ντερ Λάιεν και ο Πασινιάν συμφώνησαν στη δημιουργία μιας κοινής Ομάδας Εργασίας ΕΕ-Αρμενίας για την υλοποίηση σειράς μέτρων που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ Βρυξελλών και Ερεβάν.
Η επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ πρόσθεσε ότι «η Αρμενία έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε στρατηγικό κόμβο που θα συνδέει την Ευρώπη, τον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία» και ότι «εξέφρασα τη δέσμευση της Ευρώπης να υλοποιήσει τη φιλόδοξη Εταιρική Σχέση Συνδεσιμότητας» που συμφωνήθηκε στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Αρμενίας.
Η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε ειδικά στην «πρόσφατη επαναλειτουργία των εμπορικών διαδρομών με την Τουρκία, συμπεριλαμβανομένης της σιδηροδρομικής σύνδεσης μέσω Γεωργίας και Τουρκίας», χαρακτηρίζοντάς την «εξαιρετικό βήμα προς τα εμπρός». Πρόκειται για σαφές σήμα στήριξης από τις Βρυξέλλες στην απόφαση της Αρμενίας να ομαλοποιήσει τις σχέσεις της με την Τουρκία, στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της για ειρήνη και σταθερότητα στον Νότιο Καύκασο μετά τη ιστορική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας.
Η δήλωση στήριξης της ΕΕ συμπίπτει με μια καίρια τοποθέτηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος είπε την Τετάρτη στο Κογκρέσο ότι θεωρεί πως «υπάρχουν ενδείξεις» ότι η Ρωσία θα ήθελε να χάσει ο Πασινιάν τις εκλογές «ως αποτέλεσμα αυτής της ενισχυόμενης σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Ο Ρούμπιο συνέδεσε την τοποθέτησή του με την πρόσφατη στήριξη που εξέφρασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς τον Αρμένιο πρωθυπουργό ενόψει των εκλογών, μετά τις εκτεταμένες καταγγελίες για ρωσική παρέμβαση στην προεκλογική εκστρατεία της Αρμενίας υπέρ της φιλορωσικής αντιπολίτευσης, η οποία πιέζει ώστε το πρώην σοβιετικό κράτος να παραμείνει στην παραδοσιακή τροχιά της Μόσχας.
Η δήλωση αυτή ήρθε επίσης λίγες ημέρες αφότου το Κρεμλίνο ανακάλεσε τον πρεσβευτή του στην Αρμενία «για διαβουλεύσεις» λόγω της φιλοευρωπαϊκής πορείας του Ερεβάν. Σε σύνοδο της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EAEU) στην Αστάνα την περασμένη εβδομάδα, η Ρωσία και τα άλλα μέλη προχώρησαν σε επίσημη επανεξέταση της αρμενικής συμμετοχής, απειλώντας με αναστολή της έως τον Δεκέμβριο.
«Κανένα προϊόν δεν θα μείνει απούλητο»
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Μόσχα εξαπέλυσε μια οικονομική επίθεση με μέτρα που περιορίζουν τις εισαγωγές διαφόρων αρμενικών φρούτων, λαχανικών, λουλουδιών και αλιευμάτων, καθώς και κρασιού, μπράντι και μεταλλικού νερού.
Το Κρεμλίνο έχει απειλήσει επιπλέον να διακόψει τις κρίσιμες ρωσικές προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Αρμενία. Η Αρμενία εισάγει πάνω από το 80% του φυσικού της αερίου από τη Ρωσία.
Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας ανακοίνωσε την Τρίτη ότι η κυβέρνησή του έχει βρει νέες αγορές για τα αρμενικά προϊόντα στην Ευρώπη και αλλού και, ως εκ τούτου, «κανένα προϊόν δεν θα μείνει απούλητο».
Ο Πασινιάν πρόσθεσε ότι «αρκετές από τις επιχειρηματικές μας αποστολές βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και οι πρώτες παρτίδες τριαντάφυλλων και λαχανικών έχουν ήδη αποσταλεί. Όταν φτάσουν, θα πω σε ποιες χώρες».
Το 2025 η Αρμενία πούλησε στη Ρωσία προϊόντα αξίας 2,5 δισ. ευρώ, περίπου το ένα τρίτο των συνολικών της εξαγωγών. Τα προϊόντα που περιορίζει τώρα η Μόσχα καλύπτουν αρκετούς από τους πιο καθιερωμένους κλάδους τροφίμων και αγροτικής παραγωγής της χώρας: κρασί, μπράντι, μεταλλικό νερό, νωπά φρούτα και λαχανικά, λουλούδια και ψάρια.
Τα φημισμένα κρασιά και μπράντι της Αρμενίας, αν και δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν τη λέξη «κονιάκ» στην αγορά της ΕΕ, ήδη διατίθενται στην Ευρώπη.
Η Ρωσία απορρόφησε πέρυσι το 72% των εξαγωγών αρμενικού κρασιού, ενώ οι πωλήσεις αρμενικού μπράντι εκεί κατέγραψαν ιστορικό ρεκόρ, όμως η ευρωπαϊκή ζήτηση για αποστάγματα από τον Καύκασο αυξάνεται.
Τα νωπά προϊόντα – οι φράουλες, τα βερίκοκα, τα ροδάκινα και τα ρόδια της Αρμενίας είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικά σε τιμή – καθώς και η ενδημική πέστροφα της λίμνης Σεβάν ή ishkhan**,** που προστατεύεται και εκτρέφεται σε ιχθυοτροφεία, έχουν επίσης φυσική ζήτηση στις αγορές της ΕΕ.
Όχι σε πόλεμο δηλώσεων, λέει ο Πασινιάν
Στο μεταξύ, ο Πασινιάν προσπάθησε τις τελευταίες ημέρες να αποφορτίσει την ένταση με τη Ρωσία και την Πέμπτη δήλωσε ότι συμφώνησε με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να μεταβεί στη Μόσχα «για να έχουμε μια συνάντηση και να λύσουμε όλα τα τρέχοντα ζητήματα».
«Δεν θα μπούμε σε πόλεμο λέξεων με τη Ρωσία, θα υπερασπιστούμε ψύχραιμα τις θέσεις της Αρμενίας», είπε ο Πασινιάν σε προεκλογική εκδήλωση στο Μαρτουνί. «Δεν θα ενεργήσουμε εναντίον των συμφερόντων της Ρωσίας, αλλά ούτε και εναντίον των δικών μας συμφερόντων».
Λίγες ημέρες νωρίτερα είχε δηλώσει ότι, προς το παρόν, η υποψηφιότητα της Αρμενίας για ένταξη στην ΕΕ είναι «θεωρητική» και ότι «θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε ήρεμα και σταθερά, χωρίς αντιπαραθέσεις, στο πλαίσιο της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης και είμαι πεπεισμένος ότι εξακολουθούμε να έχουμε δυνατότητες προς αυτή την κατεύθυνση, τις οποίες θα αξιοποιήσουμε στο προσεχές μέλλον».
Ο Αρμένιος πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι «οι σχέσεις με τη Ρωσία βρίσκονται σε μεταβατική φάση», αλλά χαρακτήρισε αυτή τη διαδικασία «θετική» και τόνισε ότι οι σχέσεις της Αρμενίας με τη Ρωσία παραμένουν «ανοιχτές και ειλικρινείς και δεν έχουμε αφήσει σκοτεινές γωνίες σε αυτή τη σχέση».
Ωστόσο, την Πέμπτη ο Πασινιάν συνέχισε την επίθεσή του κατά των επικριτών του και της αντιπολίτευσης, οι οποίοι τον κατηγορούν επανειλημμένα ότι εγκατέλειψε το Καραμπάχ και, κατ’ επέκταση, πρόδωσε τη χώρα.
Σε προεκλογική συγκέντρωση δήλωσε ότι «η εγκατάλειψη του Καραμπάχ ήταν η μεγαλύτερη υπηρεσία που προσέφερα στην Αρμενία», καθώς «είχαμε παγιδευτεί και αν συνεχίζαμε σε αυτή την πορεία, θα χάναμε την Αρμενία και την αρμενική κρατική υπόσταση».
«Ήξερα ότι θα με αποκαλούσαν προδότη, αυτόν που παραδίδει εδάφη, τα πάντα. Αλλά σήμερα είμαι πολύ χαρούμενος που βρήκα αυτή τη δύναμη, στάθηκα όρθιος, αντιμετώπισα την αλήθεια και έβγαλα την Αρμενία από την παγίδα», είπε ο Αρμένιος πρωθυπουργός, επαναλαμβάνοντας την προηγούμενη δήλωσή του ότι το κεφάλαιο Καραμπάχ έχει κλείσει για το Ερεβάν, καθώς η Αρμενία επέλεξε να αναζητήσει ένα ειρηνικό μέλλον με τον πρώην αντίπαλό της, το Αζερμπαϊτζάν, και την ευρύτερη περιοχή.
Ο Πασινιάν είπε ότι είναι ώρα η Αρμενία να κοιτάξει το μέλλον, δηλώνοντας ότι «δεν έχουμε το δικαίωμα να μεταβιβάζουμε αυτή την αιμορραγούσα πληγή από γενιά σε γενιά, πρέπει να παραδώσουμε στα παιδιά μας την ειρήνη».
«Σήμερα είμαστε πιο ανεξάρτητοι, πιο ευημερούντες και περισσότερο κράτος από ποτέ άλλοτε», κατέληξε ο Αρμένιος πρωθυπουργός.