Ο κόσμος κοντά στο σημείο καμπής; Γιατί ο «ψυχρός λεκές» στον Ατλαντικό ανησυχεί

Στον βόρειο Ατλαντικό, νότια της Γροιλανδίας, υπάρχει ο λεγόμενος «Cold Blob», ένα μυστηριώδες «ψυχρό στίγμα» που θεωρείται το μοναδικό σημείο στη Γη όπου τις τελευταίες δεκαετίες γίνεται ολοένα και πιο κρύο.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Μια ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Στέφαν Ράμστορφ από το Ινστιτούτο Κλιματικών Ερευνών του Πότσνταμ (PIK) δημοσίευσε τώρα μια νέα μελέτη για το «Warming Hole» στον Ατλαντικό Ωκεανό στο περιοδικό «Geophysical Research Letters (πηγή στα Γερμανικά)».

Με βάση την ανάλυση σειρών θερμοκρασιακών δεδομένων από μετρήσεις στον βόρειο Ατλαντικό, η ερευνητική ομάδα καταλήγει ότι κυρίως οι μεταβολές στη μεταφορά θερμότητας στον ωκεανό ευθύνονται για τον «Cold Blob».

Οι επιστήμονες γράφουν: «Αυτό είναι ανησυχητικό, καθώς μια περαιτέρω εξασθένηση της μεταφοράς θερμότητας στον Ατλαντικό, στο πλαίσιο της μελλοντικής κλιματικής αλλαγής, θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στο κλίμα και στις καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη και σε άλλα μέρη του κόσμου».

Τον περασμένο Φεβρουάριο, το Βορειοευρωπαϊκό Συμβούλιο – στο οποίο συμμετέχουν η Δανία, η Ισλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Φινλανδία, καθώς και ως συνδεδεμένα μέλη τα νησιά Όλαντ, τα Φερόε και η Γροιλανδία – είχε προειδοποιήσει ότι οι θερμοκρασίες στην Ισλανδία θα μπορούσαν τον χειμώνα να πέσουν έως και στους μείον 45 βαθμούς Κελσίου. Το νησί θα καλυπτόταν τότε ολοκληρωτικά από τον πάγο – για πρώτη φορά μετά την εποχή των Βίκινγκ.

Γιατί η AMOC είναι τόσο σημαντική

Εδώ και καιρό η εξασθένηση της λεγόμενης AMOC ανησυχεί τους ειδικούς για το κλίμα. Η AMOC σημαίνει «Atlantic Meridional Overturning Circulation» (Ατλαντική μεσημβρινή ανατρεπτική κυκλοφορία) και είναι ένα τεράστιο σύστημα θαλάσσιων ρευμάτων. Μεταφέρει θερμό νερό κατά μήκος της επιφάνειας του Ατλαντικού προς βορρά και ψυχρό νερό κοντά στον βυθό προς νότο. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα συστήματα κατανομής της θερμότητας στη Γη.

«Η ανάλυσή μας στηρίζει την ερμηνεία του παρατηρούμενου “Cold Blob” ως ένδειξη εξασθένησης της AMOC, η οποία συμβάλλει ουσιαστικά στην πλευρική μεταφορά θερμότητας σε αυτή την υποπολική ζώνη δινών», αναφέρεται στη νέα μελέτη του Ινστιτούτου Κλιματικών Ερευνών του Πότσνταμ.

Προηγούμενες έρευνες για παλαιότερα επεισόδια έντονης ψύχρανσης στην Ευρώπη κατά τα τελευταία 100.000 χρόνια δείχνουν ότι τα λιωμένα παγοστρώματα μπορεί να αποδυναμώσουν την AMOC, λόγω μεταβολών στην αλατότητα και τη θερμοκρασία του θαλασσινού νερού.

Το γλυκό νερό μειώνει την αλατότητα – και επομένως την πυκνότητα του νερού – στην επιφάνεια της θάλασσας. Αυτό σημαίνει ότι λιγότερο επιφανειακό νερό βυθίζεται, κάτι που θα μπορούσε να επιβραδύνει το ρεύμα.

Βρίσκεται ο κόσμος κοντά στο σημείο καμπής;

Εδώ και χρόνια ερευνητικές ομάδες προσπαθούν να προσδιορίσουν πότε θα μπορούσε να φτάσει η ατλαντική μεσημβρινή ανατρεπτική κυκλοφορία (AMOC) στο σημείο καμπής που, εν μέσω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, θα προκαλούσε εξαιρετικά ψυχρούς χειμώνες στη βόρεια Ευρώπη.

Σε περίπτωση κατάρρευσης της AMOC, η στάθμη της θάλασσας στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ θα ανέβαινε γρήγορα, καθώς το ρεύμα κανονικά απομακρύνει τα νερά από την ξηρά. Οι καταιγίδες στον Ατλαντικό θα γίνονταν εντονότερες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής οι προβλέψεις παραμένουν δύσκολες.

Πριν από περίπου 12.500 χρόνια – κατά την τελευταία ψυχρή περίοδο, τη λεγόμενη Ύστερη Δρύα – χρειάστηκαν περίπου 100 χρόνια μέχρι η AMOC να επανέλθει σε πλήρη λειτουργία. Οι θερμοκρασίες στη Γροιλανδία χρειάστηκαν τότε γύρω στα 40 χρόνια για να ανακάμψουν από τις ακραίες παγετώδεις συνθήκες.

Οι συγγραφείς της πρόσφατης μελέτης κάνουν λόγο για «πρώιμα προειδοποιητικά σήματα» ότι η κυκλοφορία των ωκεανών πλησιάζει το σημείο καμπής, καθώς και για «σαφείς ενδείξεις εξασθένησης της AMOC». Και προσθέτουν ότι «ο κίνδυνος αυτός απαιτεί άμεση προσοχή από τους πολιτικούς υπεύθυνους λήψης αποφάσεων».