Στο επίκεντρο βρίσκονται το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ο Λίβανος και τα Στενά του Ορμούζ
Ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζέι Ντι Βανς, έφτασε σήμερα στην Ελβετία προκειμένου να συμβάλει στην επίσημη έναρξη των διαπραγματεύσεων με την ιρανική ηγεσία για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης και την περαιτέρω εξειδίκευση της εύθραυστης ενδιάμεσης συμφωνίας που έβαλε τέλος στον πόλεμο με το Ιράν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Βανς και η σύζυγός του, Ούσα Βανς, προσγειώθηκαν λίγο πριν από τις 06:00 τοπική ώρα στην αεροπορική βάση Έμεν, κοντά στη Λουκέρνη, σύμφωνα με το γραφείο του αντιπροέδρου.
Το πλαίσιο της συμφωνίας υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα και πλέον οι διαπραγματευτές των δύο πλευρών εισέρχονται σε μια κρίσιμη περίοδο 60 ημερών, κατά τη διάρκεια της οποίας θα πρέπει να συμφωνήσουν στις τεχνικές λεπτομέρειες που θα καθορίσουν το μέλλον της συμφωνίας, με σημαντικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και τη διεθνή ασφάλεια.
Ωστόσο, οι πρώτες ημέρες αυτής της διαδικασίας σημαδεύτηκαν από τη νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων στον Λίβανο μεταξύ του Ισραήλ και της φιλοϊρανικής οργάνωσης Χεζμπολάχ, καθώς και από την ανακοίνωση του ιρανικού στρατού ότι έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό μέσω της οποίας διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η αναχώρηση του Βανς από τις Ηνωμένες Πολιτείες είχε αρχικά προγραμματιστεί για την Παρασκευή, ωστόσο καθυστέρησε μετά την επιδείνωση της κατάστασης στον Λίβανο και την προσωρινή ακύρωση της συμμετοχής της ιρανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες.
Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) αμφισβήτησε τους ισχυρισμούς της Τεχεράνης περί νέου αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις συνεχίζουν να παρακολουθούν την περιοχή ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή ναυσιπλοΐα. Ο Βανς δήλωσε ότι εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου εξακολουθούν να διέρχονται από το πέρασμα τις τελευταίες ημέρες.
Λίγο πριν από την αναχώρησή του από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι η αντιπροσωπεία της Τεχεράνης είχε ήδη φτάσει στην Ελβετία. Στην αποστολή συμμετέχουν ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, καθώς και αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας και του πετρελαϊκού τομέα.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος ενώνεται με τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι βρίσκονται ήδη στην Ελβετία για να επεξεργαστούν τις τεχνικές πτυχές της συμφωνίας.
Στις συνομιλίες συμμετέχουν επίσης ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο αρχηγός του στρατού της χώρας, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, καθώς και μεσολαβητές από το Κατάρ.
Ο Βανς έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να παραμείνει στην Ελβετία μόνο για «μία ή δύο ημέρες», αφήνοντας το μεγαλύτερο μέρος των διαπραγματεύσεων στον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ. Παρ' όλα αυτά, η παρουσία του έχει προσελκύσει ιδιαίτερη προσοχή, καθώς εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να διεκδικήσει το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Τζέι Ντι Βανς δέχονται έντονη κριτική από τμήμα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος για τη συμφωνία με το Ιράν. Οι πιο σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικανοί τη συγκρίνουν με τη συμφωνία που είχε υπογράψει η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα, την οποία ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του είχαν κατηγορήσει ότι απέτυχε να τερματίσει ουσιαστικά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η συμφωνία που υπέγραψαν ο Τραμπ και ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, επιτρέπει άμεσα στην Τεχεράνη να εξάγει ελεύθερα πετρέλαιο και ανοίγει τον δρόμο για την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία. Παράλληλα, προβλέπει την αραίωση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, τα οποία εκτιμάται ότι βρίσκονται σε υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις που είχαν αποτελέσει στόχο αμερικανικών αεροπορικών επιδρομών το περασμένο καλοκαίρι.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης ότι για διάστημα 60 ημερών τα εμπορικά πλοία θα μπορούν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς χρέωση, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται η επιβολή τελών από το Ιράν στο μέλλον. Ο Τραμπ προειδοποίησε το Σάββατο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επιβάλουν δικά τους τέλη διέλευσης εάν δεν υπάρξει οριστική συμφωνία εντός του προβλεπόμενου χρονικού διαστήματος.
Στη σκιά της σύγκρουσης Ισραήλ – Χεζμπολάχ
Πρόσθετη αβεβαιότητα προκαλεί το γεγονός ότι ούτε το Ισραήλ ούτε η Χεζμπολάχ συμμετέχουν στη συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει δηλώσει ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στο νότιο Λίβανο έως ότου εξαλειφθεί κάθε απειλή κατά του Ισραήλ, ενώ η Χεζμπολάχ ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να σταματήσει τις επιθέσεις της εάν το Ισραήλ δεν δεσμευτεί για πλήρη αποχώρηση από το λιβανικό έδαφος.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι συγκρούσεις που ξέσπασαν τις πρώτες ημέρες μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν προκάλεσαν τον θάνατο 47 ανθρώπων στον Λίβανο και τεσσάρων Ισραηλινών στρατιωτών.