Καλοκαίρι με τουρίστες στις παραλίες, αλλά οι «σαρκοφάγες» βακτήριες κλείνουν ακτές στην Ισπανία και ανησυχούν τη Μεσόγειο
Τώρα που το καλοκαίρι έχει ξεκινήσει επίσημα, εκατομμύρια τουρίστες περιμένουν με ανυπομονησία την άφιξη των διακοπών για να βρεθούν, σε πολλές περιπτώσεις, στην ακτή και να απολαύσουν την παραλία. Ωστόσο, φέτος μια βαριά σκιά πλανάται πάνω από τον τουριστικό κλάδο, λόγω της αύξησης των βακτηρίων στη θάλασσα, που έχει ήδη οδηγήσει στο κλείσιμο αρκετών παραλιών στην Ισπανία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, σε διάφορα σημεία του ευρωπαϊκού παράκτιου μετώπου έχουν σημειωθεί περιστατικά ρύπανσης και υγειονομικοί συναγερμοί, που έχουν οδηγήσει σε περιορισμό της πρόσβασης στη θάλασσα, σε ένα πλαίσιο ολοένα υψηλότερων θερμοκρασιών του νερού και αυξανόμενης τουριστικής πίεσης.
«Η Μεσόγειος μάς δείχνει τι σημαίνει ένας πιο θερμός κόσμος», τονίζει ο αναλυτής Έργων, Δράσης για το Κλίμα και Ενεργειακής Ανθεκτικότητας της Ένωσης για το Mediterráneo Χατίμ Αζνάγκ σε δηλώσεις του στο Euronews. «Οι χώρες που μοιράζονται αυτή τη θάλασσα μπορούν ακόμη να επιλέξουν να μοιραστούν μια λύση».
Η απειλή της «σαρκοφάγου» βακτηρίου
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η περίπτωση του βακτηρίου Vibrio, γνωστού ευρέως ως «σαρκοφάγο βακτήριο», ενός υδρόβιου μικροοργανισμού που ζει φυσιολογικά σε θαλάσσια και υφάλμυρα νερά, ιδίως σε περιοχές όπου τα ποτάμια συναντούν τη θάλασσα. Σύμφωνα με όσα αναφέρει (πηγή στα Ισπανικά) η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), «η Vibrio είναι ένα υδρόβιο βακτήριο που μπορεί να βρεθεί στα θαλασσινά» και ορισμένα στελέχη του μπορούν να προκαλέσουν από γαστρεντερίτιδα μέχρι σοβαρές, ακόμη και θανατηφόρες λοιμώξεις.
Μεταξύ των πιο σημαντικών ειδών στην Ευρώπη περιλαμβάνονται η Vibrio vulnificus, η Vibrio parahaemolyticus και ορισμένες παραλλαγές της Vibrio cholerae. Η EFSA προειδοποιεί ότι αυτά τα βακτήρια μπορεί να προκαλέσουν λοιμώξεις από κατανάλωση ωμών θαλασσινών ή από επαφή του νερού με ανοικτές πληγές.
Τα βακτήρια δεν είναι η ιστορία, είναι οι αγγελιοφόροι· η ιστορία είναι μια θάλασσα που έχει χάσει την ισορροπία της από τη ζέστη και τη ρύπανσηΑναλυτής της Ένωσης για τη Μεσόγειο
«Η Vibrio είναι στενός συγγενής του βακτηρίου που προκαλεί τη χολέρα, αν και οι δύο μικροοργανισμοί προκαλούν πολύ διαφορετικές ασθένειες», εξηγεί (πηγή στα Ισπανικά) η οργάνωση Gavi. «Σε σοβαρές περιπτώσεις, η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε νεκρωτική περιτονίτιδα, κατά την οποία ο ιστός γύρω από την πληγή αποδομείται γρήγορα. Το βακτήριο μπορεί επίσης να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας σηψαιμία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς χρειάζεται να υποβληθούν σε ακρωτηριασμό του προσβεβλημένου άκρου».
Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) έχει προειδοποιήσει (πηγή στα Ισπανικά) για «αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων από Vibrio καθ’ όλη τη θερινή περίοδο», ιδίως κατά τη διάρκεια επεισοδίων καύσωνα, όπως αυτό που αναμένεται στην Ευρώπη τον Ιούνιο, και σε ρηχά παράκτια νερά. Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο υγειονομικός, αλλά και οικολογικός: αυτά τα βακτήρια ευδοκιμούν σε περιβάλλοντα όπου διαταράσσεται η φυσική ισορροπία του θαλάσσιου οικοσυστήματος.
Η Μεσόγειος, ένας «προάγγελος» της κλιματικής αλλαγής
Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα ορατό στη Μεσόγειο, η οποία θεωρείται από τους επιστήμονες μία από τις πιο ευάλωτες περιοχές στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Ο Αζνάγκ, ειδικός στην κλιματική και ενεργειακή πολιτική, προειδοποιεί ότι το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο, αλλά δομικό. «Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η Μεσόγειος δεν είναι θύμα της κλιματικής αλλαγής, αλλά προάγγελος αυτής. Είναι μία από τις θάλασσες που θερμαίνονται ταχύτερα στον πλανήτη».
Ο αναλυτής υπογραμμίζει ότι η άνοδος της θερμοκρασίας του νερού, σε συνδυασμό με τη ρύπανση και τη μειωμένη αλατότητα σε παράκτιες περιοχές, δημιουργεί το ιδανικό περιβάλλον για την εξάπλωση παθογόνων. «Το πιο ζεστό νερό, ιδίως εκεί όπου είναι λιγότερο αλμυρό, στις εκβολές των ποταμών και στις λιμνοθάλασσες που απομονώνονται από αυτές, γίνεται πιο ευνοϊκό για τα παθογόνα βακτήρια».
Πρόσφατες εκθέσεις, όπως αυτή της EFSA, προειδοποιούν ότι «η επικράτηση της Vibrio στα θαλασσινά αναμένεται να αυξηθεί τόσο παγκοσμίως όσο και στην Ευρώπη λόγω της κλιματικής αλλαγής», ιδίως σε νερά χαμηλής αλατότητας ή σε εκβολές ποταμών. Η Μεσόγειος, με τη μεγάλη τουριστική πίεση και την επιταχυνόμενη θέρμανσή της, μετατρέπεται έτσι σε βασικό πεδίο αυτής της βιολογικής μεταμόρφωσης.
Μια οικονομική επίπτωση που πλήττει άμεσα τον τουρισμό
Πέρα από τον υγειονομικό κίνδυνο, η εξάπλωση της Vibrio έχει άμεσες οικονομικές συνέπειες. Ο ίδιος ο Αζνάγκ το συνοψίζει εύγλωττα: «Στις ακτές μας, το παράκτιο μέτωπο δεν είναι κομμάτι της οικονομίας, είναι η ίδια η οικονομία».
Το κλείσιμο παραλιών ή η έκδοση υγειονομικών προειδοποιήσεων στην καρδιά της τουριστικής περιόδου επηρεάζει άμεσα μία από τις σημαντικότερες οικονομικές «μηχανές» της Ευρώπης: τον παραθαλάσσιο τουρισμό. «Μια κλειστή παραλία σημαίνει ένα κλιματικό πλήγμα με τον λογαριασμό να ακολουθεί», επισημαίνει ο αναλυτής, ο οποίος προειδοποιεί και για το κόστος «μιας φήμης που χρειάζεται χρόνια για να αποκατασταθεί».
Η περιοχή της Μεσογείου είναι ο πιο επισκεπτόμενος τουριστικός προορισμός στον κόσμο, γεγονός που ενισχύει τον αντίκτυπο κάθε προσωρινού κλεισίματος. Ξενοδοχεία, εστιατόρια και τοπικές οικονομίες εξαρτώνται άμεσα από τη σταθερότητα του παράκτιου μετώπου, το οποίο πλέον απειλείται από ολοένα συχνότερα βιολογικά φαινόμενα.
Σύμφωνα με την EFSA, η άνοδος των θερμοκρασιών και τα ακραία κλιματικά φαινόμενα πολλαπλασιάζουν τις περιοχές κινδύνου, ενώ η ανθεκτικότητα σε αντιμικροβιακά που έχει εντοπιστεί σε ορισμένα στελέχη προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο ανησυχίας για τη δημόσια υγεία.
Ένας κίνδυνος του παρόντος, όχι του μέλλοντος
Για την Ένωση για τη Μεσόγειο (πηγή στα Ισπανικά), το πρόβλημα δεν ανήκει πλέον στο κλιματικό μέλλον, αλλά στο παρόν. Αυτή η θάλασσα λειτουργεί ως παγκόσμιο θερμόμετρο για όσα μπορεί να συμβούν σε άλλες περιοχές τις επόμενες δεκαετίες.
Η λύση, επιμένει ο Αζνάγκ, περνάει από την ενίσχυση της συνεργασίας και την υιοθέτηση συντονισμένων δράσεων, και τονίζει: «Δεν είναι αποδεκτό να κάνουμε εκπτώσεις στην υγεία μας ούτε στο κλίμα».
Σε αυτό το πλαίσιο, το βακτήριο Vibrio δεν αποτελεί μόνο μια αυξανόμενη υγειονομική απειλή, αλλά έναν δείκτη ενός θαλάσσιου οικοσυστήματος που υφίσταται ραγδαία μεταμόρφωση. Ή, όπως συνοψίζει ο Αζνάγκ στη διάρκεια της συνέντευξης: «Τα βακτήρια δεν είναι η ιστορία, είναι οι αγγελιοφόροι· η ιστορία είναι μια θάλασσα που έχει χάσει την ισορροπία της από τη ζέστη και τη ρύπανση».