Ιρανός διαπραγματευτής χαρακτηρίζει τη συμφωνία–πλαίσιο ΗΠΑ–Ιράν ως «δήλωση ήττας των ΗΠΑ», ενώ ο Τραμπ προειδοποιεί για άμεσο τέλος στις συνομιλίες αν η Τεχεράνη επιβάλει διόδια στα πλοία στα Στενά του Ορμούζ
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ χαρακτήρισε τη συμφωνία-πλαίσιο ΗΠΑ–Ιράν «διακήρυξη της ήττας των ΗΠΑ», λέγοντας ότι η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ είχαν κάνει λανθασμένους υπολογισμούς όταν ξεκίνησαν τον πόλεμο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Η αποκαλούμενη συμφωνία του Ισλαμαμπάντ δεν ήταν αποτέλεσμα πίεσης και εξαναγκασμού, αλλά αποτέλεσμα της αντίστασης και του κύρους του γενναίου ιρανικού λαού», δήλωσε ο Γκαλιμπάφ, ο οποίος ηγείται της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, στην κοινοβουλευτική σύνοδο της PUIC στο Μπακού.
«Η εποχή της επιβολής βούλησης σε ανεξάρτητα έθνη έχει τελειώσει», πρόσθεσε.
Οι δηλώσεις του έγιναν καθώς συνεχίζονταν οι τεχνικές συνομιλίες στο πλαίσιο της 60ήμερης συμφωνίας, με τους Ιρανούς και τους Αμερικανούς διαπραγματευτές να παραμένουν διχασμένοι για κρίσιμα ανοιχτά ζητήματα – κυρίως για το μέλλον των στενών του Ορμούζ και για τους πυρηνικούς ελέγχους στο Ιράν.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε ανάρτησή του στο Truth Social την Τετάρτη ότι η Τεχεράνη διαβεβαίωσε την Ουάσιγκτον πως δεν θα υπάρξουν «διόδια, ασφαλιστικά κόστη ή οποιασδήποτε άλλης μορφής χρεώσεις» για τα πλοία που διέρχονται από αυτήν τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό, προειδοποιώντας ότι, αν αυτές οι πληροφορίες αποδειχθούν ψευδείς, «οι διαπραγματεύσεις θα τερματιστούν αμέσως».
Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι τα αποδεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια θα δαπανηθούν αποκλειστικά για την αγορά τροφίμων από τις ΗΠΑ.
«Τα χρήματα και/ή οι κυρώσεις που αίρει το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για την αγορά τροφίμων και ιατρικών προμηθειών, αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένου καλαμποκιού, σιταριού και σόγιας από τους σπουδαίους Αμερικανούς αγρότες μας», εξήγησε ο Τραμπ.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμάιλ Μπαγκαέι, απέρριψε αυτόν τον όρο σε ενημέρωση προς τον Τύπο.
«Σε ό,τι αφορά τα αποδεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, θα λάβουμε αποφάσεις με όποιον τρόπο εξυπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας και είναι ο πιο επωφελής», είπε ο Μπαγκαέι.
«Όσον αφορά την αγορά αγαθών, το υπουργείο Γεωργίας και οι λοιπές αρμόδιες αρχές μας θα αποφασίσουν με βάση τόσο την τιμή όσο και την ποιότητα. Συνεπώς, δεν υπάρχουν περιορισμοί ως προς αυτό».
Ασαφής η κατάσταση στα στενά του Ορμούζ
Την ίδια ώρα, η κατάσταση όσον αφορά τη διέλευση φορτηγών πλοίων από τα στενά του Ορμούζ παρέμενε ασαφής.
Η Κεντρική Διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ (CENTCOM) διέψευσε ισχυρισμούς που αποδίδονται στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC), σύμφωνα με τους οποίους το Σάββατο είχαν κλείσει ξανά τη θαλάσσια οδό, επικαλούμενοι «σαφή παραβίαση» των δεσμεύσεων της συμφωνίας-πλαισίου.
Στοιχεία ναυτιλιακής παρακολούθησης της εταιρείας Kpler έδειξαν ότι την Κυριακή μόλις πέντε πλοία διέσχισαν τα στενά, έναντι 26 την προηγούμενη ημέρα. Μέχρι τη Δευτέρα, ο αριθμός είχε αυξηθεί σε 35 – την πιο πολυσύχναστη ημέρα από την έναρξη του πολέμου, αν και ακόμη περίπου στο ένα τρίτο των προπολεμικών επιπέδων κίνησης.
«Δεν θα υπάρξουν διόδια στα στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες κατά την περίοδο της κατάπαυσης του πυρός, και δεν θα υπάρξουν διόδια ούτε μετά τη λήξη της 60ήμερης περιόδου, εκτός αν επιβληθούν από και υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής», δήλωσε ο Τραμπ το Σάββατο.
Μετά τη δήλωση αυτή, ο Γκαλιμπάφ είπε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν ότι τα στενά «δεν θα επιστρέψουν ποτέ στις προπολεμικές τους συνθήκες» και ότι το Ιράν θα διατηρήσει την κυριαρχία του πάνω στη θαλάσσια οδό.
Το Ιράν και το Ομάν εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, στην οποία αναφέρουν ότι εργάζονται για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το πώς θα γίνεται η από κοινού διαχείριση της θαλάσσιας οδού και για «τις υπηρεσίες που θα παρέχονται σε αυτό το πλαίσιο και τα κόστη που θα τις συνοδεύουν, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα».
Υπογράμμισαν την κυριαρχία τους επί των χωρικών υδάτων τους στα στενά. Αξιωματούχοι του Ομάν τόνισαν στη συνέχεια ότι καμία από τις δύο χώρες δεν σκοπεύει να επιβάλει χρεώσεις στην εμπορική ναυτιλία και ότι κάθε νέος μηχανισμός θα συμμορφώνεται με το διεθνές δίκαιο.
Το Ομάν συνεργάζεται επίσης με τον Διεθνή Οργανισμό Ναυτιλίας για τη δημιουργία προσωρινού διαδρόμου διέλευσης.
Ο Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ταξίδεψαν απευθείας από την Ελβετία στο Μασκάτ για να προωθήσουν τις συζητήσεις σχετικά με την εφαρμογή.
«Βλέπουμε το μέλλον της περιοχής όχι στην αντιπαράθεση αλλά στην αλληλεπίδραση και όχι στην εξάλειψη αλλά στη συνύπαρξη. Η περιφερειακή ασφάλεια πρέπει να διασφαλίζεται από τις ίδιες τις χώρες της περιοχής», δήλωσε ο Γκαλιμπάφ την Τετάρτη.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, μιλώντας στο Αμπού Ντάμπι στην αρχή περιφερειακής περιοδείας που περιλαμβάνει το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον δεν θα αποδεχθεί καμία χρέωση στα στενά.
«Πρόκειται για διεθνή θαλάσσια οδό. Καμία χώρα δεν επιτρέπεται να επιβάλλει διόδια ή χρεώσεις σε μια διεθνή θαλάσσια οδό», είπε ο Ρούμπιο. Πρόσθεσε ότι οι επισκέψεις του θα επικεντρωθούν στις ανησυχίες των κρατών του Κόλπου σχετικά με το μνημόνιο κατανόησης, το οποίο δεν καλύπτει το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν ούτε τη στήριξή του στις περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις που υποστηρίζει.
Νέα διαφωνία για τους πυρηνικούς ελέγχους
Την ίδια στιγμή, ο γενικός διευθυντής του ΔΟΑΕ Ραφαέλ Γκρόσι, μιλώντας από την Ιαπωνία, είπε ότι ομάδες επιθεωρητών θα μπορούσαν να επισκεφθούν ιρανικές εγκαταστάσεις μέσα σε λίγες ημέρες. Η απάντηση της Τεχεράνης κατέστησε σαφές ότι αυτό το χρονοδιάγραμμα δεν έχει συμφωνηθεί.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν είχε «συμφωνήσει πλήρως» στους πυρηνικούς ελέγχους. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, διέψευσε κατηγορηματικά αυτόν τον ισχυρισμό.
«Δεν πραγματοποιήθηκε καμία συνάντηση στην Ελβετία με τον κ. Γκρόσι, παρά το αίτημά του», έγραψε στην πλατφόρμα X.
«Δεν υπάρχει επίσης κανένα σχέδιο για πρόσβαση στις εγκαταστάσεις που δέχθηκαν επίθεση ή σε πυρηνικά υλικά. Αυτά τα ζητήματα θα εξεταστούν μόνο στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας και ως αποτέλεσμα συγκεκριμένης δράσης από την άλλη πλευρά για την πλήρη άρση όλων των κυρώσεων».
Ένας από τους βασικούς μεσολαβητές, το Πακιστάν, ανακοίνωσε την επανάληψη των τεχνικών συνομιλιών την επόμενη εβδομάδα, με τη συμμετοχή του Ιράν, των ΗΠΑ, του Πακιστάν και του Κατάρ.
Και οι δύο πλευρές ανέφεραν ότι έχει δημιουργηθεί απευθείας δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον για τη διαχείριση της κλιμάκωσης κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Ο συνεχιζόμενος πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και της λιβανέζικης Χεζμπολάχ, συμμάχου και πληρεξουσίου του Ιράν, παραμένει ένα από τα άλυτα ζητήματα, με την Τεχεράνη να επιμένει ότι ο τερματισμός των συγκρούσεων εκεί αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη τελικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, ενώ η τρέχουσα συμφωνία-πλαίσιο καλύπτει «όλα τα μέτωπα», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Το Ισραήλ, που δεν συμμετείχε στη συμφωνία, απορρίπτει αυτήν την ερμηνεία. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκιντεόν Σαάρ, μιλώντας σε διεθνές συνέδριο στο Τελ Αβίβ την Τετάρτη, είπε ότι η Χεζμπολάχ έχει εκτοξεύσει πάνω από 7.000 ρουκέτες, πυραύλους και drones προς το Ισραήλ από τον Μάρτιο.
«Ποια χώρα μπορεί να αποδεχθεί κάτι τέτοιο και να μην ενεργήσει για να αποκαταστήσει την ασφάλεια των πολιτών της;» είπε.
Ο Σαάρ είπε ότι το Ισραήλ δεν έχει σοβαρές διαφορές με την κυβέρνηση του Λιβάνου πέρα από δευτερεύοντα συνοριακά ζητήματα, αλλά χαρακτήρισε τη Χεζμπολάχ «εχθρό του μέλλοντος, της κυριαρχίας και της ανεξαρτησίας του Λιβάνου, και επίσης εχθρό της ασφάλειας του Ισραήλ».
Η Χεζμπολάχ ξεκίνησε τον τρέχοντα γύρο συγκρούσεων στις 2 Μαρτίου, λέγοντας ότι επρόκειτο για απάντηση στον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ του Ιράν, ο οποίος σκοτώθηκε στα αρχικά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά της Τεχεράνης στην αρχή του πολέμου με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Η συνέχιση των επιχειρήσεων από το Ισραήλ οδήγησε στην προσωρινή αναστολή από το Ιράν των συνομιλιών στην Ελβετία στις 19 Ιουνίου και στο σύντομο κλείσιμο των στενών του Ορμούζ δύο ημέρες αργότερα. Μια δεύτερη κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, με μεσολάβηση των ΗΠΑ, του Κατάρ και του Ιράν, τέθηκε σε ισχύ στις 19 Ιουνίου, αν και το Ισραήλ συνέχισε τα πλήγματα μετά τη λήξη της προθεσμίας. Λιβανοϊσραηλινές συνομιλίες διεξάγονται στην Ουάσιγκτον έως την Τετάρτη.
Το Ισραήλ έχει δηλώσει την πρόθεσή του να διατηρήσει μια ζώνη ασφαλείας έως τον ποταμό Λιτάνι και δεν έχει δεσμευθεί για πλήρη αποχώρηση, θέση που παραμένει το βασικό εμπόδιο για να εγκρίνει το Ιράν οποιαδήποτε τελική συμφωνία. Το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου έχει καταγράψει περισσότερους από 3.700 θανάτους κατά τη διάρκεια της ισραηλινής επέμβασης από τον Μάρτιο.
Η Χεζμπολάχ αποτελεί το ισχυρότερο στοιχείο στον αποκαλούμενο από την Τεχεράνη «Άξονα της Αντίστασης», το δίκτυο περιφερειακών συμμάχων και ενόπλων οργανώσεων που περιλαμβάνει επίσης τους Χούτι στην Υεμένη, τη Χαμάς στη Γάζα και πολιτοφυλακές στο Ιράκ.