Η φον ντερ Λάιεν επισκέπτεται Αζερμπαϊτζάν και Αρμενία για ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θα επισκεφθεί τόσο το Αζερμπαϊτζάν όσο και την Αρμενία την επόμενη εβδομάδα, προκειμένου να ενισχύσει τη στρατηγική εμπλοκή της ΕΕ με τις δύο πρώην αντίπαλες χώρες στον Νότιο Καύκασο, όπως επιβεβαίωσαν στο Euronews πηγές στο Ερεβάν και στο Μπακού με γνώση του θέματος.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η επικεφαλής της Κομισιόν αναμένεται να επισκεφθεί το Μπακού την 1η Ιουλίου, όπου θα έχει συνομιλίες με τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, για τη διεύρυνση των ενεργειακών προμηθειών της χώρας προς την Ευρώπη, που αποτελεί βασικό πυλώνα των σχέσεων ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν, καθώς και για τη συνεργασία σε κρίσιμα περιφερειακά έργα υποδομών, τα οποία είναι πλέον ζωτικής σημασίας για τις οικονομίες της ΕΕ.

Θα πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη της φον ντερ Λάιεν στο Μπακού μετά το 2022, όταν η ΕΕ και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν τη στρατηγική τους ενεργειακή εταιρική σχέση, καθώς η Ευρώπη απομακρυνόταν από τη ρωσική ενέργεια και χρειαζόταν επειγόντως εναλλακτικές προμήθειες φυσικού αερίου.

Είναι επίσης η πρώτη επίσκεψη μετά τη συμφωνία Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν να προχωρήσουν σε ειρήνευση, έπειτα από δεκαετίες πολέμου για το Καραμπάχ, σε μια περιοχή που βρισκόταν μέχρι πρόσφατα στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας.

Η επίσκεψη αποτελεί συνέχεια του στρατηγικού πολιτικού διαλόγου της ΕΕ με την περιοχή, μετά τις συνομιλίες που είχε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, με τον Αλίεφ στο Μπακού τον Μάρτιο, όταν ο Κόστα δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες και το Μπακού εργάζονται πλέον πάνω σε ένα νέο πλαίσιο για στενότερη συνεργασία στην άμυνα, την ασφάλεια και τις ψηφιακές τεχνολογίες, με στόχο τη διεύρυνση των σχέσεων πέρα από τους υφιστάμενους ενεργειακούς δεσμούς και τα βασικά έργα υποδομών.

«Αυτό στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα για το κοινό μας όραμα για το μέλλον», είχε δηλώσει ο Κόστα τον Μάρτιο, προσθέτοντας ότι «η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της συνεργασίας της ΕΕ με το Αζερμπαϊτζάν», και υπογραμμίζοντας τον κεντρικό ρόλο του Αζερμπαϊτζάν στις προσπάθειες της ΕΕ να διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας φυσικού αερίου, πετρελαίου και πράσινης ενέργειας.

Συνολικά 16 ευρωπαϊκές χώρες προμηθεύονται σήμερα αζερικό φυσικό αέριο, μεταξύ των οποίων 10 κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ η Ιταλία είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αζερικής ενέργειας στην ΕΕ, όπως ανέδειξε η επίσκεψη της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι στο Μπακού τον Μάιο.

Ο Μεσαίος Διάδρομος: νέα εμπορική προτεραιότητα της Ευρώπης

Η συνδεσιμότητα αποτελεί πλέον έναν ακόμη βασικό τομέα συνεργασίας μεταξύ ΕΕ και Αζερμπαϊτζάν, με την ανάπτυξη του Μεσαίου Διαδρόμου να συνιστά στρατηγική ευκαιρία για νέες, εναλλακτικές μεταφορικές συνδέσεις μεταξύ Ευρώπης και Ασίας μέσω του Νότιου Καυκάσου, μετά τις αναταράξεις που προκάλεσε το Ιράν.

Η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, η οποία αναμένεται να συνοδεύσει τη φον ντερ Λάιεν και στις δύο επισκέψεις, εγκαινίασε αυτή την εβδομάδα τη νέα Πλατφόρμα Ατζέντας Συνδεσιμότητας της ΕΕ, μέσω της οποίας η Ένωση θα συμμετάσχει στα έργα του Μεσαίου Διαδρόμου με επενδύσεις από κυβερνήσεις, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ιδιώτες επενδυτές. Μέχρι σήμερα, η χρηματοδότηση της ΕΕ υπερβαίνει τα 80 εκατ. ευρώ, με στόχο να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ για επενδύσεις σε υποδομές μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακής συνδεσιμότητας.

Σε βίντεο που ανάρτησε στην πλατφόρμα X, η Κος παρουσίασε το νέο σχέδιο συνδεσιμότητας της ΕΕ, τονίζοντας ότι είναι κρίσιμο για την Ευρώπη να καταστήσει πιο ασφαλείς τις εμπορικές της διαδρομές και την ενέργεια, να αποφύγει τις παραδοσιακές διαδρομές που πλέον θεωρούνται αναξιόπιστες και ότι έχει έρθει η ώρα η Ευρώπη να αναλάβει το δικό της μερίδιο ευθύνης.

«Ρίξτε μια ματιά στον χάρτη των αεροπορικών πτήσεων πριν και μετά την έναρξη του πρόσφατου πολέμου στο Ιράν. Σχεδόν όλες οι πτήσεις άρχισαν να περνούν από τον Καύκασο. Μέσω εδώ, του Μεσαίου Διαδρόμου, μπορούμε να διασφαλίσουμε τις εμπορικές, ενεργειακές και ψηφιακές μας συνδέσεις», είπε η Κος, εξηγώντας ότι ο Μεσαίος Διάδρομος συνδέει την Ευρώπη και την Ασία μέσω της Τουρκίας και του Νότιου Καυκάσου.

Η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ εξήγησε ότι το εμπόριο κατά μήκος της διαδρομής είναι σήμερα τετραπλάσιο σε σχέση με το 2022, λόγω των εμποδίων και των συμφόρησεων σε άλλες οδούς, και ότι η αποστολή φορτίων προς την Ευρώπη μπορεί ακόμη να χρειάζεται έως και 45 ημέρες για να φτάσει στη Ρουμανία.

«Ο στόχος μας; Να μειώσουμε αυτό το διάστημα σε μόλις 15 ημέρες, δηλαδή σημαντικά πιο γρήγορα από τις θαλάσσιες μεταφορές προς την Ευρώπη. Πώς; Βελτιώνοντας τους δρόμους, τα σιδηροδρομικά δίκτυα, τα λιμάνια και μειώνοντας τις καθυστερήσεις στα σύνορα», περιέγραψε η Κος τις φιλοδοξίες της ΕΕ.

«Αυτό θα συμβάλει στη μείωση του κόστους για τις επιχειρήσεις μας και θα κάνει τα αγαθά φθηνότερα για τους πολίτες της ΕΕ. Θα βοηθήσει την οικονομία μας να αναπτυχθεί», ανέφερε η επίτροπος Διεύρυνσης.

«Θα στηρίξει επίσης τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των χωρών της περιοχής, έπειτα από δεκαετίες συγκρούσεων, ενισχύοντας παράλληλα τις οικονομίες των ανατολικών γειτόνων μας. Αυτό ακριβώς έκαναν ο άνθρακας και ο χάλυβας για εμάς στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», εξήγησε η Κος.

Κατέληξε λέγοντας ότι «αυτό αποτελεί προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: να διασφαλίσουμε τις εμπορικές, ενεργειακές και ψηφιακές μας συνδέσεις μέσω διαδρομών στις οποίες μπορούμε να εμπιστευόμαστε», προετοιμάζοντας το έδαφος για την επίσκεψη της ηγεσίας της ΕΕ στο Μπακού.

Τον Μάρτιο, ο Αλίεφ είχε δηλώσει στον Κόστα ότι, εν μέσω των αναταράξεων στα παγκόσμια συστήματα διαμετακόμισης λόγω του πολέμου στο Ιράν, το οικονομικό και διαμετακομιστικό δυναμικό του Νότιου Καυκάσου αυξάνεται, προσφέροντας νέες ευκαιρίες για την ανάπτυξη του Μεσαίου Διαδρόμου που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη.

Κατά την επίσκεψή της στο Μπακού τον Μάιο, η Μελόνι δήλωσε ότι επιθυμεί το Αζερμπαϊτζάν να ενισχύσει τον ρόλο του ως ενεργειακός κόμβος μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, με την Ιταλία να λειτουργεί ως «προνομιακή πύλη προς την ευρωπαϊκή αγορά».

Η αύξηση της δυναμικότητας θα απαιτούσε την επέκταση του αγωγού Trans-Adriatic Pipeline, του τελευταίου τμήματος του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, ο οποίος μεταφέρει αζερικό αέριο μέσω Τουρκίας, Ελλάδας και Αλβανίας στη νότια Ιταλία.

Η ειρήνη ως φόντο για νέα περιφερειακή ατζέντα

Οι νέες αυτές πρωτοβουλίες είναι πλέον εφικτές, μετά την υπογραφή από το Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία της ιστορικής ειρηνευτικής τους συμφωνίας, έπειτα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες τραγικής σύγκρουσης, και τη δέσμευσή τους να διαμορφώσουν ένα κοινό οικονομικό μέλλον για τις χώρες τους και την περιοχή.

Η επίσκεψη της προέδρου της Επιτροπής στις δύο χώρες δεν έχει μόνο πολιτικό μήνυμα, αλλά και τη συμβολική διάσταση ότι η ΕΕ πλέον συνεργάζεται μαζί τους σε πλαίσιο ειρήνης και όχι αντιπαράθεσης, ενόψει κοινών οικονομικών έργων.

Η φον ντερ Λάιεν θα μεταβεί στο Ερεβάν για συνομιλίες με τον Αρμένιο πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν, τη στιγμή που η ΕΕ μόλις ενεργοποίησε ένα πακέτο στήριξης για την Αρμενία και επιδιώκει να αναπτύξει περαιτέρω τις στρατηγικές σχέσεις ΕΕ–Αρμενίας, μετά τη σαφή φιλοδυτική εντολή που εξασφάλισε ο Πασινιάν στις πρόσφατες εκλογές.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στήριξε τον Πασινιάν λίγες μόλις ημέρες πριν από τις κρίσιμες εκλογές της 7ης Ιουνίου και ανακοίνωσε ένα πακέτο βοήθειας για να αντιμετωπιστεί η ρωσική επίθεση κυρώσεων, μετά τη μετρημένη φιλοδυτική, φιλοευρωπαϊκή στροφή του Ερεβάν.

Ο Πασινιάν επιχείρησε με προσοχή να ισορροπήσει την προσέγγιση της Αρμενίας προς τη Ρωσία τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας, δηλώνοντας ότι η υποψηφιότητα της χώρας για ένταξη στην ΕΕ είναι «θεωρητική» σε αυτή τη φάση.

Τότε η Κομισιόν ανακοίνωσε ένα πακέτο στήριξης με χρηματοδοτική βοήθεια και πρακτικά μέτρα για την ενίσχυση του αγροδιατροφικού εμπορίου της Αρμενίας, μετά την οικονομική επίθεση της Μόσχας, η οποία περιόρισε τις εισαγωγές διαφόρων αρμενικών φρούτων, λαχανικών, λουλουδιών και αλιευτικών προϊόντων, καθώς και κρασιού, μπράντι και μεταλλικού νερού, ενώ απείλησε και με διακοπή κρίσιμων προμηθειών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Αρμενία.

Η επίσκεψη της φον ντερ Λάιεν θα πραγματοποιηθεί μετά από νέα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την περασμένη Παρασκευή, σύμφωνα με την οποία «εκταμίευσε 34 εκατ. ευρώ προς την Αρμενία για να βοηθήσει στην άμβλυνση των επιπτώσεων των ρωσικών εμπορικών περιορισμών στον ιδιωτικό τομέα της χώρας».

«Η ΕΕ υλοποιεί γρήγορα τις δεσμεύσεις της για στήριξη της Αρμενίας και του λαού της», ανέφερε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ανακοίνωσή της.

«Πρόσθετη στήριξη θα παρασχεθεί σε κλάδους που έχουν πληγεί από τους εμπορικούς περιορισμούς, συμπεριλαμβανομένων των αγροδιατροφικών προϊόντων, της παραγωγής λουλουδιών και άλλων εξωστρεφών βιομηχανιών, μέσω εμπορικών πρωτοβουλιών, επιχειρηματικών συναντήσεων και στοχευμένων δράσεων πρόσβασης σε αγορές», προστίθεται στην ανακοίνωση.

Η Ομάδα Εργασίας ΕΕ–Αρμενίας για την Οικονομική Ανθεκτικότητα συνεχίζει να συνεδριάζει τακτικά, ώστε να καθοδηγεί και να παρακολουθεί την εφαρμογή των μέτρων αυτών, συμπλήρωσε η Επιτροπή.

Νωρίτερα, η Κος είχε δηλώσει ότι «η ΕΕ στέκεται σταθερά στο πλευρό της Αρμενίας, μιας κυρίαρχης, δημοκρατικής και ανεξάρτητης χώρας» και ότι το πακέτο της ΕΕ θα «βοηθήσει στην αντιμετώπιση των άμεσων οικονομικών προκλήσεων, ανοίγοντας παράλληλα νέες ευκαιρίες για τις αρμενικές επιχειρήσεις να δραστηριοποιηθούν σε περιφερειακές και ευρωπαϊκές αγορές».

«Αυτή είναι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στην πράξη», υπογράμμισε.