Το TikTok μου λέει ότι αν βάλω τις πιτζάμες στην κατάψυξη, θα ανακουφιστώ από τον καύσωνα. Χρειάζομαι κι άλλες λύσεις…
Στέκομαι στην κουζίνα μου, περιμένοντας να παγώσουν καλά οι πιτζάμες μου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τις έχω βάλει στην κατάψυξη, δίπλα σε μια σακούλα με αρακά, ένα κόλπο που πρόσφατα έγινε viral στα social media – μαζί με πολλά ακόμη – καθώς ακόμη ένα κύμα καύσωνα ψήνει μεγάλο μέρος της Ευρώπης.
Ζω στο Γιόρκσιρ. Η ‘Χώρα του Θεού’, γνωστή για τον βροχερό καιρό και τα ομιχλώδη λιβάδια (βλέπε «Ανεμοδαρμένα Ύψη») – αλλά αυτή την εβδομάδα η θερμοκρασία έφτασε τους 32°C και δεν αναμένεται να πέσει σε πιο διαχειρίσιμα επίπεδα, γύρω στους 24°C, πριν από την Κυριακή.
Για τους νότιους Ευρωπαίους που έχουν συνηθίσει καλοκαιρινές μέγιστες στους 40°C, αυτό ίσως να μην μοιάζει με «ακραία ζέστη». Όμως, να θυμάστε ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο μόνο το 5 έως 7% των σπιτιών διαθέτει κλιματισμό, τα σπίτια μας έχουν χτιστεί για να κρατούν τη ζέστη μέσα και δεν κάνουμε σιέστα στη μέση της ημέρας (τουλάχιστον όχι χωρίς να κινδυνεύουμε να απολυθούμε).
Στις 8 το βράδυ, ο θερμοστάτης δείχνει 24°C, πράγμα που σημαίνει ότι έχω καταφέρει να κρατήσω μέρος της ζέστης έξω, κρατώντας τις κουρτίνες κλειστές, τη γυάλινη προέκταση του σπιτιού κλειστή, ανοίγοντας τα παράθυρα μόνο το πρωί και το βράδυ – όταν πέφτει η θερμοκρασία έξω – και αποφεύγοντας συσκευές που παράγουν πολλή θερμότητα, όπως ο φούρνος.
Ωστόσο, ο θερμοστάτης βρίσκεται στο πλατύσκαλο του ισογείου – το πιο δροσερό σημείο του σπιτιού. Αν ανέβω επάνω, η ζέστη είναι αισθητά μεγαλύτερη.
Οι θανατηφόρες τροπικές νύχτες γίνονται ολοένα πιο συχνές
Για απόψε, η πρόγνωση λέει ότι η θερμοκρασία θα πέσει στους 18°C. Αυτό είναι λίγο κάτω από το όριο για μια «τροπική νύχτα» (όταν οι θερμοκρασίες δεν πέφτουν ποτέ κάτω από τους 20°C σε διάστημα 24 ωρών), αλλά υποψιάζομαι ότι θα είναι και πάλι μια άβολη νύχτα.
Το TikTok με διαβεβαιώνει ότι αν παγώσω τις πιτζάμες μου θα νιώσω την πολυπόθητη ανακούφιση από την κολλώδη ζέστη. Δεν θα δροσίσει το σπίτι, αλλά ελπίζω να δροσίσει τουλάχιστον το σώμα μου.
«Η ζέστη τη νύχτα συχνά υποτιμάται, αλλά μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, επειδή οι άνθρωποι βρίσκονται συνήθως στο σπίτι και ίσως να μην έχουν πρόσβαση σε δροσερούς, κλιματιζόμενους χώρους», μου λέει η Ρουθ Ένγκλ, επιστήμονας δεδομένων στο World Resources Institute.
«Μιλάμε συχνά για το “σωρευτικό φορτίο της ζέστης” – την ιδέα ότι όσο περισσότερο εκτίθενται οι άνθρωποι στη ζέστη, τόσο μεγαλύτερη είναι η επίπτωση στην υγεία τους. Όταν τα σπίτια μένουν ζεστά όλη τη νύχτα, οι άνθρωποι χάνουν την ευκαιρία να ανακάμψουν από τις θερμοκρασίες της ημέρας, κάτι που αυξάνει τους κινδύνους, ιδίως για τους ηλικιωμένους και όσους έχουν υποκείμενα προβλήματα υγείας.»
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι υψηλές θερμοκρασίες τη νύχτα συνδέονται με αυξημένη θνησιμότητα, ενώ η βρετανική Met Office προειδοποιεί ότι η πιθανότητα να βιώσουμε τρεις συνεχόμενες τροπικές νύχτες τον Ιούλιο έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Οι θερμοκρασίες της ημέρας αποτελούν επίσης πηγή ανησυχίας εδώ, παρότι το βορεινό γεωγραφικό πλάτος κάνει την περιοχή πιο δροσερή από μέρη όπως το Λονδίνο. Μάλιστα, το Λιντς έγινε πρόσφατα ο πρώτος δημοτικός φορέας στη χώρα που εγκαινίασε το πρόγραμμα «Cool Space» – ανοίγοντας 39 κέντρα, βιβλιοθήκες και αθλητικές εγκαταστάσεις σε όλη την πόλη, ώστε να βοηθήσει τους κατοίκους να αντιμετωπίσουν τη ζέστη.
Πρόκειται για μια παρόμοια ιδέα με το δίκτυο κλιματικών καταφυγίων που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια σε όλη την Ισπανία, προσφέροντας σε ευάλωτες κοινότητες πρόσβαση σε δροσιά και νερό.
Λειτουργεί όντως το viral κόλπο δροσιάς του TikTok;
Βγάζω τα παγωμένα ρούχα από την κατάψυξη και αλλάζω. Είναι μια παράξενη αίσθηση, αλλά πράγματι είναι δροσερή – σαν να έχω μόλις γίνει παγωτό ξυλάκι.
Όμως δεν αργεί να φύγει η αίσθηση του καινούργιου και ξαναρχίζω να ζεσταίνομαι και να εκνευρίζομαι. Είναι σαν να γυρίζεις το μαξιλάρι σου στη διάρκεια της νύχτας: σε χτυπά μια ξαφνική δροσιά που εξαφανίζεται γρήγορα.
Το ύφασμα συγκρατεί ελάχιστη θερμική ενέργεια σε σχέση με το σώμα σου, οπότε μέσα σε λίγα λεπτά ζεσταίνεται ξανά στη θερμοκρασία του δωματίου.
Όμως, όπως η Κάρι στο «Sex and the City», αυτό με έβαλε σε σκέψεις. Πώς μπορούν οι Ευρωπαίοι να παραμένουν πραγματικά δροσεροί χωρίς τη βοήθεια του κλιματισμού;
Πώς να κρατάτε το σώμα σας δροσερό στη ζέστη
Περιέργως, η βρετανική κυβέρνηση δεν συνιστά να βάζετε τις πιτζάμες σας στο επάνω συρτάρι της κατάψυξης – ούτε να τοποθετείτε ένα μπολ με παγάκια μπροστά σε ηλεκτρικό ανεμιστήρα.
Αντί γι’ αυτό, προσφέρει λίγο λιγότερο παράξενες συμβουλές, τις οποίες οι περισσότεροι ακολουθούν ούτως ή άλλως σε περιόδους καύσωνα: να αποφεύγετε τον ήλιο, ιδιαίτερα τις ώρες που είναι πιο δυνατός, να χρησιμοποιείτε αντηλιακό με δείκτη προστασίας, να περιορίζετε τη σωματική δραστηριότητα και να φοράτε φαρδιά, ανοιχτόχρωμα ρούχα.
Συστήνει επίσης ότι το ψέκασμα ή το σφουγγάρισμα του δέρματος με δροσερό νερό μπορεί να βοηθήσει, όπως και το να τυλίγετε παγοκύστεις σε ένα πανί και να τις τοποθετείτε κάτω από τις μασχάλες ή στον αυχένα.
Πώς να κρατάτε το σπίτι δροσερό σε περιόδους καύσωνα
Όσον αφορά τη δροσιά μέσα στο σπίτι, οι συμβουλές είναι πολύ λιγότερες. Η Υπηρεσία Υγειονομικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου προτείνει να κρατάτε κλειστά τα παράθυρα και τις κουρτίνες σε δωμάτια που βλέπουν στον ήλιο κατά τη διάρκεια της ημέρας και να ανοίγετε τα παράθυρα όταν ο αέρας έξω είναι πιο δροσερός από μέσα.
Το έχω ήδη κάνει και, παρότι έχει βοηθήσει κάπως να περιοριστεί η ζέστη, το σπίτι μου εξακολουθεί να είναι υπερβολικά ζεστό. Αν βρίσκεστε στην ίδια θέση, ακολουθούν τρεις ενδιαφέροντες τρόποι για να κρατήσετε το σπίτι σας δροσερό (χωρίς κλιματισμό), που αποτελούν πιο μακροπρόθεσμη λύση από τα παγωμένα μπλουζάκια.
Δροσερές στέγες: πρέπει να βάψετε το σπίτι σας λευκό;
Μια μελέτη του 2024 (πηγή στα Αγγλικά) από το University College London (UCL) και το Πανεπιστήμιο του Έξετερ, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Cities, ανέλυσε το πόσο θα μείωνε τη θερμοκρασία του αέρα στο Λονδίνο η χρήση λευκών ή άλλων ανακλαστικών χρωμάτων στις στέγες, στην περίοδο από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο του 2018.
Τότε επρόκειτο για ένα από τα πιο ζεστά καλοκαίρια που έχουν καταγραφεί στην πόλη, με τη μέση θερμοκρασία εκείνων των τριών μηνών να φτάνει τους 19,2°C – περίπου 1,6°C υψηλότερη από τον μέσο όρο για την εποχή.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, αν είχαν εγκατασταθεί ευρέως δροσερές, ανοιχτόχρωμες στέγες σε όλη την πόλη, η θερμοκρασία στο Λονδίνο θα είχε μειωθεί κατά περίπου 0,8°C κατά μέσο όρο. Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτό θα είχε αποτρέψει τους εκτιμώμενους θανάτους 249 ανθρώπων λόγω ζέστης.
Οι λευκές στέγες είναι συνηθισμένο θέαμα σε πιο ζεστές χώρες της νότιας Ευρώπης και της βόρειας Αφρικής, αλλά δεν είναι τόσο διαδεδομένες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ανοιχτόχρωμες στέγες απορροφούν λιγότερη ακτινοβολία από τον ήλιο σε σχέση με τις πιο σκούρες, μειώνοντας τη θερμοκρασία στην πόλη και κρατώντας πιο δροσερή τη θερμοκρασία μέσα στα κτίρια.
Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τις δροσερές στέγες εδώ.
Φωτοβολταϊκά: δεν είναι μόνο πηγή φθηνής ενέργειας
Ενώ τα φωτοβολταϊκά έχουν βέβαια σχεδιαστεί για να βοηθούν τα νοικοκυριά να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα και να ρίξουν τους λογαριασμούς ενέργειας – η ίδια μελέτη διαπίστωσε όμως ότι έχουν και ψυκτικό αποτέλεσμα.
Αυτό συμβαίνει επειδή τα φωτοβολταϊκά στις στέγες δημιουργούν ένα φράγμα ανάμεσα στη στέγη και τον ήλιο, απορροφώντας την υπεριώδη ακτινοβολία που διαφορετικά θα ζέσταινε τη στέγη και θα έμπαινε στο σπίτι. Το γυαλί των φωτοβολταϊκών αντανακλά επίσης μέρος του ηλιακού φωτός μακριά από το κτίριο.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι, αν τα φωτοβολταϊκά στις στέγες είχαν υιοθετηθεί εξίσου ευρέως στο Λονδίνο κατά τον καύσωνα του 2018, θα είχαν μειώσει τη θερμοκρασία της πόλης κατά περίπου 0,3°C. Αυτό θα είχε αποτρέψει τους εκτιμώμενους θανάτους 96 ανθρώπων σε όλη την πόλη.
«Τα φωτοβολταϊκά έχουν σημαντικά οφέλη ως πηγή ανανεώσιμης ενέργειας, οπότε είναι θετικό ότι βλέπουμε πως δεν κάνουν την πόλη πιο ζεστή», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ Τσαρλς Σίμπσον, μετά τη δημοσίευσή της.
Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τα κρυφά οφέλη των φωτοβολταϊκών εδώ.
Πράσινη σκίαση: γιατί αξίζει να «υιοθετήσετε» ένα δέντρο
Εντάξει, τεχνικά αυτό αφορά τον χώρο ακριβώς έξω από το σπίτι σας, αλλά η προσθήκη πράσινης σκίασης (δέντρα και βλάστηση) μπορεί να μειώσει δραστικά τη θερμοκρασία του αέρα και των επιφανειών.
Αυτό έχει εξελιχθεί σε βασικό ζητούμενο της αστικής πολεοδομίας και μελετάται εδώ και δεκαετίες. Το 1997, ερευνητές στις ΗΠΑ διαπίστωσαν ότι οι σκιασμένες επιφάνειες μπορεί να είναι 11-25°C πιο δροσερές από την μέγιστη θερμοκρασία των εκτεθειμένων υλικών.
Πέρα από τη σκίαση και το ότι αποτρέπουν επιφάνειες όπως το τσιμέντο από το να κρατούν τη θερμότητα, η προσθήκη δέντρων στον κήπο σας συμβάλλει επίσης στην απομάκρυνση ρύπων από τον αέρα και στη δέσμευση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (που αποτελούν βασικό παράγοντα της υπερθέρμανσης του πλανήτη).
Βέβαια, όλα αυτά κοστίζουν χρήματα, απαιτούν χρόνο για να εγκατασταθούν και αποτελούν πολύ πιο μακροπρόθεσμες επενδύσεις από το να βάζετε τις πιτζάμες στην κατάψυξη.
Καθώς όμως το Ηνωμένο Βασίλειο περνά ακόμη έναν καύσωνα και οι παγκόσμιες θερμοκρασίες απειλούν να σπάσουν πάλι ρεκόρ, εμείς οι Βρετανοί ίσως χρειαστεί να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πώς μπορούμε να προσαρμόσουμε τα σπίτια μας.