Η έλλειψη καυσίμων στη Ρωσία, λόγω ουκρανικών επιθέσεων στην ενεργειακή υποδομή, είναι τόσο μεγάλη που ακόμη και το Κρεμλίνο παραδέχεται το πρόβλημα, ενώ ένα δεύτερο κύμα ίσως έχει ακόμη πιο σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία.
Ουρές χιλιομέτρων στα πρατήρια, απότομες αυξήσεις στην τιμή της βενζίνης, όρια στη διάθεσή της – μετά από μερικές εβδομάδες ανάπαυλας, η κρίση καυσίμων πλήττει ξανά τις ρωσικές περιοχές και δεν παρακάμπτει ούτε την πρωτεύουσα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Ρωσία δεν καταφέρνει να αποκαταστήσει τις διυλιστικές της δυνατότητες και να ομαλοποιήσει τις προμήθειες ενεργειακών πόρων: η Ουκρανία από τις αρχές του χρόνου πλήττει τις πετρελαϊκές της υποδομές, και το φετινό καλοκαίρι το κάνει ιδιαίτερα αποτελεσματικά. Το Κίεβο ελπίζει έτσι να στερήσει από τη Μόσχα τα έσοδα από τους ενεργειακούς πόρους με τους οποίους τροφοδοτεί τον ρωσικό στρατό, που έχει εξαπολύσει γενικευμένη επίθεση στην Ουκρανία από τον Φεβρουάριο του 2022.
Την Τετάρτη σε όλη τη χώρα βενζίνη υπήρχε μόνο στο 28% των πρατηρίων, όπως έγραψαν τα φιλοκρατικά ΜΜΕ , επικαλούμενα τα δεδομένα της εφαρμογής παρακολούθησης «Гдебенз». Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της, μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα το ποσοστό αυτό ήταν 41%.
Ένδειξη δεύτερου κύματος της κρίσης είναι και το γεγονός ότι, μετά τη χαλάρωση των περιορισμών στα καύσιμα τον Ιούλιο, οι αρχές των ρωσικών περιφερειών τους σφίγγουν πλέον ξανά.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες της ιστοσελίδας Benzinmap, που παρακολουθεί τις τιμές καυσίμων και συλλέγει δεδομένα για τα περιοριστικά μέτρα, στις 15 Αυγούστου αυτοί οι περιορισμοί ίσχυαν σε 76 από τις 86 περιφέρειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Σε 58 από αυτές είχαν επιβληθεί αυστηροί περιορισμοί (σημ. συντάκτη: η πλατφόρμα συμπεριλαμβάνει στα στατιστικά της δεδομένα από ουκρανικά εδάφη που τελούν υπό κατοχή από τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις).
Πρόκειται για όρια στη διάθεση βενζίνης ανά πελάτη, χρήση QR κωδικών, ανεφοδιασμό σε συγκεκριμένες ημέρες της εβδομάδας για ορισμένους αριθμούς κυκλοφορίας κ.ο.κ.
Την Τετάρτη ουρές στα πρατήρια σχηματίζονταν και στη Μόσχα, όπως έγραψαν ακόμη και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Η εφημερίδα RBK ανέφερε ότι στα πρατήρια της «Gazprom Neft» στην πρωτεύουσα επιβλήθηκε προσωρινά όριο στη βενζίνη – έως 40 λίτρα ανά ρεζερβουάρ. Η «Tatneft» έθεσε όριο στα 50 λίτρα για βενζίνη και στα 60 για ντίζελ.
Την πρωινή ώρα της 19 Αυγούστου, η υπηρεσία «Yandex Zapravki» έδειχνε ότι βενζίνη AI-9 υπήρχε μόνο σε ένα από τα δέκα πρατήρια της πρωτεύουσας.
Η τιμή ανεβαίνει, η ποιότητα πέφτει
Για να σταθεροποιήσει την κατάσταση στην αγορά καυσίμων, η Μόσχα αναγκάστηκε να λάβει έκτακτα μέτρα. Τον Ιούλιο επιβλήθηκε απαγόρευση στις εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ. Μία από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες στον κόσμο αναγκάζεται πλέον να τα εισάγει από το εξωτερικό – για παράδειγμα από τη Λευκορωσία και το Μαρόκο. Πριν από λίγες ημέρες η Ινδία παρέδωσε στη Ρωσία 42 χιλιάδες τόνους καυσίμων .
Ωστόσο οι διακοπές στις προμήθειες συνεχίστηκαν, κάτι που επηρέασε τον σχηματισμό των τιμών.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, στο πρώτο εξάμηνο του 2026 οι λιανικές τιμές της βενζίνης αυξήθηκαν κατά 7,4% , φτάνοντας σε μέσο επίπεδο τα 70 ρούβλια ανά λίτρο. Η τιμή του ντίζελ ανέβηκε πάνω από 12%.
Ωστόσο, όπως παραπονιούνται κάτοικοι των περιφερειών, η τιμή της βενζίνης σε ορισμένα σημεία έχει ξεπεράσει το όριο των 100 ρουβλίων (1,02 ευρώ) το λίτρο. Το Κρεμλίνο ανέθεσε στη Ρωσική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Αντιμονοπωλίου (FAS) να ενισχύσει τον έλεγχο των τιμών. Την Τετάρτη η υπηρεσία ανακοίνωσε την έναρξη 41 υποθέσεων κατά εταιρειών πετρελαίου για παραβιάσεις.
Μία ημέρα νωρίτερα, το χρηματιστήριο της Αγίας Πετρούπολης ξεκίνησε διαπραγμάτευση βενζινών χαμηλότερων προδιαγραφών – Euro-2, Euro-3, Euro-4. Στη Ρωσία οι τύποι αυτοί είχαν απαγορευθεί ήδη από τη δεκαετία του 2010, ενώ την τελευταία δεκαετία υποχρεωτικό θεωρούνταν το πρότυπο Euro-5. Στις 5 Αυγούστου, όμως, η κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας επέτρεψε σχεδόν για έναν χρόνο την παραγωγή, την εισαγωγή και την πώλησή τους, ευελπιστώντας έτσι να καλύψει την έλλειψη καυσίμων.
Λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε θείο, τα είδη αυτά καυσίμου θεωρούνται μη ασφαλή για το περιβάλλον και για αυτοκίνητα με σύγχρονους κινητήρες.
Πρόστιμα και συλλήψεις για διαμαρτυρίες
Η διαθεσιμότητα βενζίνης και ντίζελ τις τελευταίες ημέρες έχει μειωθεί στις περιοχές Βολγογκράντ, Τσελιάμπινσκ, Ορενμπούργκ, Βορόνεζ, Σαμάρα, Πένζα, Σαράτοφ, Λίπετσκ, Ροστόφ και στο Ταταρστάν, γράφουν οι πιστές στο Κρεμλίνο «Izvestia». Δεν υπάρχουν ενδείξεις βελτίωσης της κατάστασης στην προσαρτημένη Κριμαία, που εδώ και καιρό παραπονιέται για εκτεταμένο μπλακάουτ.
Την περασμένη εβδομάδα για τα προβλήματα στα πρατήρια ανέφεραν οι αρχές τουλάχιστον οκτώ περιφερειών, σημειώνει το μέσο «Agentstvo», ενώ κάτοικοι 13 περιφερειών τα κατήγγειλαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Την ίδια ώρα, όσοι διαμαρτύρονται για τις ουρές ή την αδυναμία ανεφοδιασμού άρχισαν να τιμωρούνται. Έτσι, στο Βολγκογκράντ συνελήφθησαν κάτοικοι που είχαν καταγράψει βίντεο-μήνυμα προς τον επικεφαλής της Ρωσικής Ανακριτικής Επιτροπής Μπαστρίκιν. Σε αυτό παραπονιούνταν ότι οι κάτοικοι υποχρεώνονται να τηρούν τους περιορισμούς, ενώ «η διοίκηση της πόλης γεμίζει πλήρες ρεζερβουάρ βενζίνης μέσω καρτών καυσίμων». Η αστυνομία συνέλαβε πέντε από τους συντάκτες του μηνύματος για τη διεξαγωγή «μη εγκεκριμένης δημόσιας εκδήλωσης». Σε έναν συμμετέχοντα επιβλήθηκε κράτηση πέντε ημερών, ενώ ένας ακόμη τιμωρήθηκε με χρηματικό πρόστιμο. Πρόστιμο επιβλήθηκε επίσης σε κάτοικο του Περμ , ο οποίος πραγματοποίησε μοναχική διαμαρτυρία για να επιστήσει την προσοχή στο πρόβλημα της πρόσβασης στη βενζίνη.
Πούτιν: οι συνέπειες είναι «μη κρίσιμες»
Στα τέλη Ιουλίου ο Βλαντίμιρ Πούτιν ουσιαστικά αναγνώρισε την ύπαρξη έλλειψης καυσίμων, χαρακτηρίζοντάς την «μη κρίσιμη». Στις 19 Αυγούστου επανέλαβε τον χαρακτηρισμό, σχολιάζοντας τις συνέπειες των επιθέσεων των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων σε υποδομές logistics και ενέργειας.
«Κρίσιμες συνέπειες από τέτοιες επιθέσεις δεν υπάρχουν, δεν υπήρξαν και δεν μπορεί να υπάρξουν. Μας προκαλούν βέβαια ζημιά, αυτό είναι προφανές, το καταλαβαίνουμε, το βλέπουμε και το γνωρίζουμε», δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος. Την ίδια ημέρα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Αλεξάντρ Νόβακ άφησε να εννοηθεί ότι οι αρχές προσδοκούν την επισκευή των κατεστραμμένων πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, μετά την οποία, όπως είπε ο αξιωματούχος, η κατάσταση με τα καύσιμα «θα βελτιωθεί».
Στην πραγματικότητα, το καλοκαίρι η Ουκρανία αύξησε απότομα τον ρυθμό των πληγμάτων, σε απάντηση στους τακτικούς βομβαρδισμούς ουκρανικών χωριών και πόλεων από τις ρωσικές δυνάμεις, από τους οποίους σκοτώνονται άμαχοι. Το Κίεβο υπογραμμίζει ότι οι ρωσικές δυνάμεις πλήττουν στοχευμένα κρίσιμης σημασίας πολιτικές υποδομές. Σε επιβεβαίωση αυτού, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας απείλησε τους Ουκρανούς με «πάγωμα» τον ερχόμενο χειμώνα. Το Κίεβο υποσχέθηκε να απαντήσει «αντίστοιχα».
Στο μεταξύ, οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις συνεχίζουν σχεδόν καθημερινά να εξαπολύουν καταιγισμό μη επανδρωμένων αεροσκαφών εναντίον στόχων – μεταξύ άλλων και βαθιά στα μετόπισθεν της Ρωσίας.
Μέχρι τις αρχές Ιουλίου είχαν δεχθεί επίθεση όλα τα μεγαλύτερα διυλιστήρια της χώρας. Και στις δύο πρώτες εβδομάδες του Αυγούστου η λίστα αυτή εμπλουτίστηκε με σχεδόν δέκα ακόμη μεγάλες μονάδες, ανάμεσά τους το «Yaroslavnefteorgsintez» στο Γιαροσλάβλ, οι «Bashneft-Novoyl» και «Gazprom neftekhim Salavat» στο Μπασκορτοστάν, τα διυλιστήρια σε Σίζραν, Σαράτοφ, Όρσκ, καθώς και το πετρελαιοεξαγωγικό λιμάνι Ουστ-Λούγκα.
Σύμφωνα με υπολογισμούς του ρωσικού Forbes, στα διυλιστήρια που έχουν πληγεί αντιστοιχεί το 54% της συνολικής δυναμικότητας επεξεργασίας.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες
Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η κρίση καυσίμων μεταφράζεται σε προβλήματα για πολλούς κλάδους της ρωσικής οικονομίας. Μερικές από τις συνέπειες θα εμφανιστούν αργότερα, ακόμη κι αν οι αρχές καταφέρουν να ομαλοποιήσουν την τροφοδοσία καυσίμων.
Τεράστιες ζημίες κινδυνεύουν να υποστούν οι αγρότες: η περίοδος συγκομιδής βρίσκεται υπό απειλή, τα έξοδα αυξάνονται μαζί με την τιμή του ντίζελ και η παραγωγή των αγροτικών προϊόντων γίνεται ακριβότερη, την ώρα που το κράτος συγκρατεί τις τιμές τους.
Επιπλέον, η έλλειψη καυσίμων επηρεάζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες: την ταχύτητα παράδοσης των προϊόντων, το κόστος των μεταφορών, δημιουργώντας κινδύνους πρωτίστως για τις μικρές επιχειρήσεις. Οι διακοπές στην προμήθεια βενζίνης πλήττουν και τον τουρισμό: υποχωρούν οι παραδοσιακοί – νότιοι – τουριστικοί προορισμοί, που κάθε χρόνο προσελκύουν εκατομμύρια Ρώσους παραθεριστές.
Τέλος, η αύξηση της τιμής της βενζίνης και του ντίζελ ενσωματώνεται στις τιμές των αγαθών και των τροφίμων, γεγονός που αναπόφευκτα θα ενισχύσει τον πληθωρισμό, προειδοποιούν οικονομολόγοι.