Η Αρμενία προχωρά σε επίσημη αίτηση ένταξης στην ΕΕ και δημοψήφισμα, αμφισβητώντας τη ρωσική επιρροή και ανοίγοντας δρόμο για γεωπολιτική στροφή.
Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, είπε τη Δευτέρα στους βουλευτές της χώρας ότι η Αρμενία θα ξεκινήσει την προετοιμασία για να υποβάλει αίτηση ένταξης στην ΕΕ, σηματοδοτώντας μια ιστορική γεωπολιτική στροφή για μια χώρα που βρισκόταν μέχρι πρότινος στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας και για τον Νότιο Καύκασο συνολικά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε ομιλία του στο κοινοβούλιο και προς τον λαό, ο Πασινιάν ανέφερε ότι η Αρμενία θα αποφασίσει για το μέλλον της μέσω δημοψηφίσματος μόνο αφού καταθέσει επίσημα αίτηση για ένταξη στην ΕΕ, σε ένα χρονοδιάγραμμα που ο ίδιος περιέγραψε ως «στο άμεσο μέλλον».
Με μια σειρά προσεκτικά σχεδιασμένων πολιτικών κινήσεων, ο Αρμένιος πρωθυπουργός είπε ότι η κυβέρνησή του θα περιμένει πρώτα την απάντηση των Βρυξελλών στην αίτηση, στη συνέχεια θα συζητήσει τον οδικό χάρτη για τις διαπραγματεύσεις ένταξης και μόνον τότε θα θέσει την προοπτική ένταξης στην ΕΕ σε εθνικό δημοψήφισμα.
Η Αρμενία, που σήμερα είναι μέλος του Οργανισμού της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO) υπό ρωσική ηγεσία, είχε λάβει πριν από μερικούς μήνες τελεσίγραφο από τα υπόλοιπα κράτη της συμμαχίας να επιλέξει είτε τη συνέχιση της συμμετοχής της είτε μια αυτόνομη πορεία προς την ΕΕ μέσω εθνικού δημοψηφίσματος.
Τότε, ο Πασινιάν είχε κρίνει ότι ήταν πρόωρο να ληφθεί μια τέτοια απόφαση, την ώρα που το πρώην σοβιετικό κράτος βρισκόταν αντιμέτωπο με μια σφοδρή ρωσική επίθεση οικονομικών περιορισμών επειδή τόλμησε να απομακρυνθεί από την επιρροή της Μόσχας, με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να απειλεί ευθέως το Γερεβάν με ένα «ουκρανικό σενάριο», καθώς, σύμφωνα με το Κρεμλίνο, η ένταξη στην ΕΕ και η συμμετοχή στον CSTO είναι ασύμβατες.
Ωστόσο, στη ιστορική ομιλία του τη Δευτέρα, ο Πασινιάν δήλωσε: «Θα ήμουν πολύ ευχαριστημένος αν ο Οργανισμός αποφάσιζε να απομακρύνει τη Δημοκρατία της Αρμενίας από τον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας», προσθέτοντας: «τουλάχιστον έτσι θα απαλλασσόμασταν από το δίλημμα αν πρέπει ή όχι να αποχωρήσουμε».
Παρά ταύτα, ο Πασινιάν ξεκαθάρισε ότι η Αρμενία θα παραμείνει προς το παρόν στον CSTO, έως ότου η επιλογή ανάμεσα στη συμμαχία υπό ρωσική ηγεσία και την ΕΕ «γίνει αναπόφευκτη».
«Για δύο αιώνες, οι αρμενορωσικές σχέσεις οικοδομήθηκαν πάνω στην παραδοχή και την αντίληψη ότι η Ρωσία είναι ο εγγυητής της ασφάλειας του αρμενικού λαού και του αρμενικού κράτους», είπε ο Πασινιάν, περιγράφοντας την εξέλιξη της δικής του άποψης για τον ρόλο της Ρωσίας στο μέλλον της Αρμενίας.
«Οι εξελίξεις του 2021, 2022 και 2023 έδειξαν ότι, λόγω των δικών της προκλήσεων ασφαλείας, η Ρωσική Ομοσπονδία μπορεί κατά καιρούς να αντιμετωπίζει σοβαρούς περιορισμούς στην ικανότητά της να επιτελεί αυτόν τον ρόλο», πρόσθεσε, αναφερόμενος στους πολέμους της Αρμενίας με το Αζερμπαϊτζάν για το Καραμπάχ, που έκτοτε κατέληξαν σε μια ιστορική ειρηνευτική διαδικασία ανάμεσα στους δύο πρώην αντιπάλους.
«Εκεί βρεθήκαμε για ακόμη μία φορά αντιμέτωποι με το γεγονός ότι δεν καταφέραμε να διδαχθούμε από τα μαθήματα της ιστορίας μας», είπε ο Αρμένιος πρωθυπουργός για τη δική του ανάγνωση του ρόλου της Ρωσίας στο μέλλον της χώρας, μια θέση την οποία έχει επαναλάβει πολλές φορές, κατηγορώντας το Κρεμλίνο ότι εγκατέλειψε την Αρμενία στην τελευταία της σύγκρουση με το Αζερμπαϊτζάν.
Μετά την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας τον Αύγουστο του 2025, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν μπήκαν σε μια νέα πορεία οικονομικής συνεργασίας και σταθερότητας, την οποία οι δύο πρώην αντίπαλοι οικοδομούν από κοινού, με ουσιαστική συμμετοχή της ΕΕ και των ΗΠΑ.
Η αρμενική οικονομία εξακολουθεί να εξαρτάται από τη ρωσική ενέργεια και τις ρωσικές υποδομές, αλλά, σε μια ακόμη αιφνιδιαστική κίνηση τη Δευτέρα, ο Πασινιάν ζήτησε από τη Μόσχα να παραιτηθεί από το μονοπωλιακό δικαίωμά της στη διαχείριση των αρμενικών σιδηροδρόμων, που ισχύει έως το 2038, ώστε το Γερεβάν να μπορέσει να εντάξει το σιδηροδρομικό του δίκτυο σε διεθνή δίκτυα, με πιθανούς επενδυτές το Καζακστάν ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Ρωσία αντέδρασε άμεσα στις ιστορικές δηλώσεις του Πασινιάν, με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πέσκοφ, να δηλώνει ότι η αποχώρηση της Αρμενίας από τον CSTO ενδέχεται να προκαλέσει, όπως είπε, «βαθιές εμπορικές αντιφάσεις που θα πλήξουν πρωτίστως την ίδια την Αρμενία».
«Αν το Γερεβάν, για λόγους εθνικού συμφέροντος, δεν χρειάζεται πλέον τη συμμετοχή του σε έναν τόσο σημαντικό οργανισμό για την περιφερειακή ασφάλεια, είναι ελεύθερο να λάβει την αντίστοιχη απόφαση και να αποχωρήσει από τον οργανισμό», είπε ο Πέσκοφ, υποδηλώνοντας ότι το Κρεμλίνο προετοιμάζει το έδαφος για μια περίοδο αναταράξεων στη σχέση του με τον πρώην σύμμαχό του.