Η Ευρώπη ίσως ζήσει τον πιο δύσκολο χειμώνα αερίου από το 2022, με τιμές χονδρικής σε υψηλό 3ετίας. Στην Ολλανδία οι λογαριασμοί θα αυξηθούν γρήγορα, στη Γερμανία και την Αυστρία πιο αργά.
Οι λογαριασμοί φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη ενδέχεται να αυξηθούν αυτόν τον χειμώνα, εάν οι τιμές στη χονδρική παραμείνουν αρκετά υψηλές για αρκετό διάστημα ώστε να περάσουν στους καταναλωτές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το βασικό ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς για τις χονδρικές τιμές φυσικού αερίου, το ολλανδικό συμβόλαιο TTF επόμενου μήνα, διαπραγματευόταν πάνω από €66 ανά μεγαβατώρα (MWh) αργότερα την Τρίτη, από πάνω από €68 νωρίτερα στη συνεδρίαση. Αυτό συγκρίνεται με περίπου €29/MWh στις αρχές του έτους.
Το ράλι τροφοδοτείται από την αυξανόμενη ανησυχία των επενδυτών ότι το Στενό του Ορμούζ μπορεί να παραμείνει κλειστό μέχρι τον χειμώνα.
Και όλα αυτά σε μια περίοδο κατά την οποία τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ παραμένουν ιστορικά χαμηλά, ενόψει της περιόδου θέρμανσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ ήταν γεμάτα κατά 62,99% στο τέλος της ημέρας αερίου στις 24 Αυγούστου.
«Τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου είναι ασυνήθιστα χαμηλά για την εποχή», δήλωσε στην Euronews Business η Natasha Fielding, υπεύθυνη σύνταξης για το φυσικό αέριο, το LNG, τον άνθρακα και τη βιομάζα στην Argus Media. Πρόσθεσε ότι το επίπεδο αυτό βρίσκεται πολύ κάτω από τον μέσο όρο πενταετίας, στο 79%.
«Η μόνη άλλη φορά τα τελευταία 15 χρόνια που τα αποθέματα ήταν σχεδόν τόσο χαμηλά ήταν το 2021, πριν από την τελευταία μεγάλη κρίση φυσικού αερίου», είπε η Fielding.
Μεταξύ των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών αγορών με τα χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης, τα γερμανικά αποθέματα ήταν γεμάτα μόλις κατά 51%, ενώ στην Ολλανδία το ποσοστό ήταν 44,3%.
Η Oxford Economics επεσήμανε σε έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 13 Αυγούστου, πριν από την τελευταία αύξηση των τιμών φυσικού αερίου, ότι η κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ είναι περίπου 15%-20% χαμηλότερη σε σχέση με το 2021.
Σύμφωνα με την ίδια, η ΕΕ μπορεί να λειτουργήσει με χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης, γεγονός που θα σήμαινε όμως μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές LNG τον χειμώνα. Και αυτό θα μπορούσε να αφήσει την ΕΕ πιο εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό με αγοραστές στην Ασία για τα διαθέσιμα φορτία.
Ο ανταγωνισμός έχει ήδη ενταθεί λόγω της ουσιαστικής διακοπής της κυκλοφορίας από το Στενό του Ορμούζ, που διαταράσσει μια θαλάσσια οδό από την οποία διέρχεται σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG.
Σε ένα ενδεχόμενο «πόλεμο προσφορών» μεταξύ ΕΕ και Ασίας, οι τιμές στη χονδρική θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο.
Στα τρέχοντα επίπεδα, οι τιμές «δεν θα είναι αρκετές για να μπορέσει η Ευρώπη να διαχειριστεί τα αποθέματα κατά τη διάρκεια του χειμώνα», έγραψαν σε σημείωμά τους οι αναλύτριες της Goldman Sachs, Samantha Dart και Laura Cyr, σύμφωνα με το Bloomberg.
«Σε ένα σενάριο όπου οι ενεργειακές εξαγωγές της Μέσης Ανατολής ομαλοποιούνται μόνο σταδιακά έως το 2027, εκτιμούμε ότι το συμβόλαιο TTF Δεκεμβρίου 2026 θα πρέπει πιθανότατα να κινηθεί πάνω από τα €100/MWh», αναφέρουν. Αυτό είναι 110% πάνω από το βασικό σενάριο της Goldman στα €50/MWh, προσθέτουν.
Η Oxford Economics ανέφερε ότι η ΕΕ ίσως αναγκαστεί να αναστείλει τμήματα της απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, εάν η προσφορά περιοριστεί περαιτέρω. Σύμφωνα με τον τελευταίο υπολογισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το μερίδιο της Ρωσίας στις συνδυασμένες εισαγωγές μέσω αγωγών και LNG ήταν περίπου 12,5% το 2025.
Τον Ιανουάριο του 2026, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε κανονισμό που απαγορεύει τόσο τις εισαγωγές LNG όσο και αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία από τις 18 Μαρτίου 2026, με μεταβατικές περιόδους για υφιστάμενα συμβόλαια. Μέχρι το τέλος του 2027, όλες οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου αναμένεται να έχουν απαγορευθεί.
Λογαριασμοί νοικοκυριών: πόσο γρήγορα επηρεάζονται;
Μια σύντομη έξαρση των τιμών μπορεί να έχει περιορισμένη επίδραση, αλλά ένα παρατεταμένο ράλι θα περνούσε σταδιακά στα νέα και ανανεωμένα συμβόλαια των νοικοκυριών.
Ένα άλμα στις τιμές χονδρικής δεν μεταφράζεται άμεσα σε αυξήσεις στις λιανικές τιμές. Η ενδεικτική τιμή TTF μπορεί να αυξηθεί πολύ πιο γρήγορα από την πραγματική τιμή εισαγωγής της ΕΕ, η οποία αντανακλά το τι πληρώνουν στην πράξη οι εισαγωγείς, λαμβάνοντας υπόψη τα υφιστάμενα συμβόλαια και τις στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου.
Ωστόσο, καθώς λήγουν τα συμβόλαια των προμηθευτών και αυτοί αγοράζουν ή αντισταθμίζουν περισσότερο αέριο στις νέες, υψηλότερες τιμές της αγοράς, η πραγματική τιμή εισαγωγής προσεγγίζει σταδιακά την τιμή χονδρικής.
Το αυξημένο αυτό κόστος μπορεί στη συνέχεια να μετακυλιστεί στα νοικοκυριά όταν αναθεωρούνται οι τιμολογήσεις ή ανανεώνονται τα συμβόλαια.
Σύμφωνα με τη Fielding, το πόσο θα αυξηθούν οι λογαριασμοί ενέργειας θα εξαρτηθεί από το πόσο θα διαρκέσει το ράλι των τιμών και αν οι τιμές θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν τους επόμενους μήνες. Σε όλη την ΕΕ, «τα νοικοκυριά με κυμαινόμενα τιμολόγια φυσικού αερίου θα είναι από τα πρώτα που θα αισθανθούν τις επιπτώσεις των υψηλότερων τιμών χονδρικής», είπε, προσθέτοντας ότι η μετακύλιση από το φυσικό αέριο στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος είναι συνήθως πιο περιορισμένη.
«Οι χώρες με πιο απελευθερωμένες λιανικές αγορές τείνουν να βιώνουν ταχύτερη μετακύλιση», σημείωσε η Fielding.
Κατά την Oxford Economics, κατά μέσο όρο χρειάζονται περίπου έξι μήνες ώστε οι μεταβολές στις τιμές χονδρικής να αντικατοπτριστούν πλήρως στις τιμές καταναλωτή. Ωστόσο, ο χρόνος αυτός διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.
«Η επικρατούσα δομή της αγοράς, με συμβόλαια σταθερής τιμής διάρκειας 12 ή ακόμη και 24 μηνών να κυριαρχούν, σημαίνει ότι χρειάζεται σχεδόν ένας χρόνος για να επιτευχθεί η μέγιστη μετακύλιση σε αγορές όπως η Γερμανία και η Αυστρία», αναφέρει η έκθεση.
Οι τιμές καταναλωτή για το φυσικό αέριο μπορεί να αντιδράσουν μέσα σε λίγους μήνες σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία. Σε ορισμένες αγορές, όπως η Ολλανδία, η μετακύλιση είναι σχεδόν άμεση.
Η Oxford Economics κατέταξε την Ιταλία ως τη χώρα με τη μεγαλύτερη έκθεση σε σοκ τιμών φυσικού αερίου μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών, λόγω του «συνδυασμού σχετικά γρήγορης μετακύλισης και σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο εξάρτησης από το φυσικό αέριο».
Ωστόσο, η χώρα διαθέτει σήμερα ένα από τα υψηλότερα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.
Πολλά θα εξαρτηθούν από το πόσο κρύος θα είναι ο χειμώνας.
Η Oxford Economics ανέφερε ότι «η ραχοκοκαλιά της θέρμανσης χώρων στην ΕΕ παραμένει το φυσικό αέριο· συνεπώς, οι τιμές φυσικού αερίου στην ΕΕ παραμένουν όμηρος των εξωτερικών θερμοκρασιών τον ερχόμενο χειμώνα». Η συμβουλευτική εταιρεία προσθέτει ότι ένα παρατεταμένο ψυχρό κύμα φέτος τον χειμώνα θα ενίσχυε τη ζήτηση για θέρμανση και φυσικό αέριο.
Στην προγενέστερη έκθεσή της, πριν από την τελευταία άνοδο των τιμών φυσικού αερίου, η Oxford Economics ανέφερε ότι οι τιμές ενέργειας για τους καταναλωτές στη ζώνη του ευρώ, περιλαμβανομένων του φυσικού αερίου, του ηλεκτρικού ρεύματος και άλλων δαπανών ενέργειας των νοικοκυριών, θα μπορούσαν να είναι έως και 15% υψηλότερες σε ετήσια βάση το τέταρτο τρίμηνο.