Το έγγραφο, που εγκρίθηκε την περασμένη εβδομάδα αλλά δημοσιεύτηκε μόλις τη Δευτέρα, αναμένεται να αποτελέσει ένα ισχυρό νέο εργαλείο για τη στήριξη αιτημάτων αποζημίωσης.
Τα κράτη έχουν νομική υποχρέωση να παρέχουν ευρείες επανορθώσεις για τις βλάβες που προκύπτουν τόσο από την άμεση όσο και από την έμμεση εμπλοκή στο διατλαντικό αφρικανικό δουλεμπόριο, ανέφερε τη Δευτέρα μια επιτροπή του ΟΗΕ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρουσιάζοντας μια νέα ερμηνεία μιας σημαντικής διεθνούς συνθήκης για τα δικαιώματα, ο μηχανισμός εποπτείας του ΟΗΕ δήλωσε ότι η συμφωνία υποχρεώνει τα κράτη να εργαστούν για την αποκατάσταση των βλαβών που προκάλεσε η δουλεία και των συνεχιζόμενων συνεπειών της.
"Τα κράτη μέρη πρέπει να εφαρμόσουν συνολικά επανορθωτικά μέτρα για άτομα αφρικανικής καταγωγής, καλύπτοντας όλες τις πτυχές της αποκατάστασης", ανέφερε η Επιτροπή του ΟΗΕ για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων (CERD) στα πορίσματά της, που παρουσιάζονται σε έγγραφο με τίτλο Γενική Σύσταση 40.
Τόνισε ότι η επανορθωτική δικαιοσύνη συνδυάζει "ευρύ φάσμα μέτρων, χρηματικών, μη χρηματικών και δομικών".
Το έγγραφο, που εγκρίθηκε την περασμένη εβδομάδα αλλά δημοσιεύθηκε μόλις τη Δευτέρα, αναμένεται να αποτελέσει ισχυρό νέο εργαλείο για την υποστήριξη αιτημάτων επανορθώσεων.
Πρόκειται για "μια καθοριστική στιγμή", δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων AFP το μέλος της επιτροπής Πέλα Μπόκερ-Ουίλσον.
Η επιτροπή CERD αποτελείται από 18 ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Έχοντας εντολή να παρακολουθεί την εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης του 1969 για την Εξάλειψη Κάθε Μορφής Φυλετικών Διακρίσεων, προσέφερε μια νέα ερμηνεία των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συνθήκη.
Αλλαγή παραδείγματος
Η σύμβαση έχει 182 χώρες ως συμβαλλόμενα μέρη, ανάμεσά τους οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Πορτογαλία και άλλες χώρες που είχαν έντονη εμπλοκή στο διατλαντικό δουλεμπόριο, το οποίο από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα οδήγησε στη μεταφορά εκατομμυρίων Αφρικανών ανδρών, γυναικών και παιδιών στην αμερικανική ήπειρο για να εργαστούν σε σκληρές και συχνά θανατηφόρες συνθήκες.
Σε πολλές από αυτές τις ίδιες χώρες, οι μαύροι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν διακρίσεις και φτώχεια σήμερα.
"Η αντιμετώπιση της ιστορικής αδικίας δεν μπορεί να αποκοπεί από τον αγώνα ενάντια στις σημερινές φυλετικές διακρίσεις", είπε η Μπόκερ-Ουίλσον.
Η Λιβεριανή δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων υποστήριξε ότι τα πορίσματα της επιτροπής συνιστούν "αλλαγή παραδείγματος" στο πώς ορίζεται η επανορθωτική δικαιοσύνη, από μια απλή ιστορική ευθύνη σε μια σημερινή νομική υποχρέωση.
Διευκρινίζει ότι τα κράτη υποχρεούνται να λάβουν "ενεργά μέτρα που στοχεύουν στην αποκατάσταση της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης και της ισότητας που αξίζουν τα άτομα αφρικανικής καταγωγής".
Παρότι τα πορίσματα της CERD δεν είναι νομικά δεσμευτικά, η Μπόκερ-Ουίλσον υπογράμμισε ότι έχουν "σημαντικό κύρος" και μπορούν να χρησιμοποιηθούν από αξιωματούχους κατά τον δικαστικό έλεγχο, από τα δικαστήρια ως ερμηνευτικό εργαλείο, καθώς και για την υποστήριξη δικαστικών προσφυγών.
Η νέα ανάλυση έρχεται μετά την υιοθέτηση, τον Μάρτιο, ιστορικού ψηφίσματος από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με το οποίο αναγνωρίστηκε το διατλαντικό δουλεμπόριο ως "το βαρύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας", παρά την αντίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών.
Η Μπόκερ-Ουίλσον είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες θα πρέπει να "χαιρετίσουν" τα νέα πορίσματα, επισημαίνοντας ότι η τελευταία εξέταση της συμμόρφωσης των ΗΠΑ με τη σύμβαση κατά των διακρίσεων, το 2022, είχε εντοπίσει προβλήματα με τη φυλετική στοχοποίηση και τις ανισότητες στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης.
"Να εξαλειφθεί ο δομικός ρατσισμός"
Παρότι η εκστρατεία για την επανορθωτική δικαιοσύνη έχει επικεντρωθεί έντονα στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Μπόκερ-Ουίλσον τόνισε ότι "πρόκειται για μια παγκόσμια πρωτοβουλία".
Το διατλαντικό δουλεμπόριο "στρέβλωσε τις παγκόσμιες οικονομικές σχέσεις, διανέμοντας άδικα συσσωρευμένο πλούτο μεταξύ κοινωνιών και συνόρων και δημιουργώντας κοινή ευθύνη για τις διαρκείς επιπτώσεις του", επισημαίνει το έγγραφο.
Πέρα από τη χρηματική αποζημίωση, οι απαιτούμενες επανορθώσεις καλύπτουν τα πάντα, από την αποκατάσταση μέχρι την επανένταξη και τη μνημόνευση.
Και επισημαίνει μια εκπαιδευτική υποχρέωση "να ερευνηθεί και να αποκαλυφθεί όλη η αλήθεια για τη διατλαντική δουλεία ανθρώπων ως κινητής περιουσίας".