Η ολλανδική τιμή αναφοράς φυσικού αερίου TTF υπερβαίνει τα 70 €/MWh καθώς η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν τροφοδοτεί ανησυχίες για καθυστερήσεις εξαγωγών LNG από τον Περσικό Κόλπο
Η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς για το φυσικό αέριο στο ολλανδικό κόμβο TTF με παράδοση τον Οκτώβριο του 2026 έφτασε ενδοσυνεδριακά τη Δευτέρα τα 70,85 € ανά μεγαβατώρα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ICE, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από τις προμήθειες LNG από τον Περσικό Κόλπο άσκησε ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την Κυριακή, αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν ιρανικούς εκτοξευτές ρουκετών κοντά στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας την Τεχεράνη να απαντήσει με εκτόξευση πυραύλων κατά αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία. Η κλιμάκωση απειλεί να προκαλέσει περαιτέρω διαταραχές στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), καθώς τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG, παραμένουν ουσιαστικά κλειστά.
Η αναστάτωση σημειώνεται σε μια περίοδο που οι παραδόσεις LNG είναι κρίσιμες για την Ευρώπη, καθώς αναπληρώνει τα αποθέματα φυσικού αερίου στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενόψει του χειμώνα.
Οι αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ ήταν γεμάτες κατά 64,7%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe (GIE), με τα αποθέματα να παραμένουν κάτω από τα ιστορικά επίπεδα για την εποχή.
Οι υψηλές τιμές στην αγορά έχουν επιβραδύνει τη διαδικασία πλήρωσης σε πολλές χώρες, εντείνοντας τους φόβους ότι η Ολλανδία και η Γερμανία ίσως να μην πετύχουν τους στόχους για επίπεδα αποθήκευσης 80% και 70% αντίστοιχα έως την προθεσμία της 1ης Νοεμβρίου.
Αιτία είναι ότι η διαφορά (spread) μεταξύ των τρεχουσών και των χειμερινών τιμών είναι συχνά υπερβολικά μικρή – ή και αρνητική – για να καλύψει το κόστος και τον κίνδυνο αποθήκευσης φυσικού αερίου. Υπό κανονικές συνθήκες, οι προμηθευτές αγοράζουν αέριο σε χαμηλότερες τιμές το καλοκαίρι, το αποθηκεύουν και το πουλούν ακριβότερα τον χειμώνα.
Τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης δεν σημαίνουν κατ’ ανάγκη ότι μια χώρα δεν θα έχει επαρκές φυσικό αέριο για τον χειμώνα. Ωστόσο, τα ανεπαρκή αποθέματα μπορεί να καταστήσουν τις χώρες της ΕΕ πιο ευάλωτες σε έντονες διακυμάνσεις των τιμών ή σε διαταραχές των παγκόσμιων προμηθειών.
Αυτό ανησυχεί ιδιαίτερα τις επιχειρήσεις στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης.
«Εάν ανεπαρκώς γεμάτες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου συμπέσουν με έναν πολύ ψυχρό χειμώνα, η Γερμανία ενδέχεται να μην μπορεί πλέον να καλύψει πλήρως τη συνήθη ζήτηση για αέριο», δήλωσε στο Euronews Business ο Σεμπάστιαν Χάινερμαν, γενικός διευθυντής της γερμανικής ένωσης διαχειριστών αποθηκών αερίου INES.
«Εάν στη συνέχεια οι τιμές του αερίου αυξηθούν πάνω από το επίπεδο που μπορούν να αντέξουν οι βιομηχανικοί καταναλωτές, οι εταιρείες θα αναγκαστούν να μειώσουν την παραγωγή», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική οικονομική ζημιά.
Αντιμέτωπη με κινδύνους για την ασφάλεια του εφοδιασμού της με φυσικό αέριο βρίσκεται και η Ιταλία, παρότι τα επίπεδα αποθήκευσής της είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.
Την περασμένη Πέμπτη, η QatarEnergy ενημέρωσε την ιταλική εταιρεία κοινής ωφέλειας Edison, έναν από τους μεγαλύτερους πελάτες της στην Ευρώπη, ότι παρατείνει έως τις αρχές Νοεμβρίου την αναστολή παραδόσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου λόγω ανωτέρας βίας, εξαιτίας του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σύμφωνα με το Reuters.
Το μακροπρόθεσμο συμβόλαιο Edison–Κατάρ καλύπτει συνήθως το ισοδύναμο περίπου του 10% της ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου της Ιταλίας. Η Edison ανέφερε ότι εξασφαλίζει εναλλακτικές προμήθειες και μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της προς τους πελάτες της.
Η ΕΕ εισάγει σχετικά μικρές ποσότητες φυσικού αερίου απευθείας από τη Μέση Ανατολή. Το 2025, το Κατάρ κάλυψε το 3,7% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της Ένωσης. Ωστόσο, οι αναταράξεις στον Κόλπο μπορούν και πάλι να οδηγήσουν υψηλότερα τις ευρωπαϊκές τιμές.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή των εξαγωγών LNG από τον Κόλπο θα μπορούσε να αναγκάσει τους Ευρωπαίους αγοραστές να ανταγωνιστούν πιο επιθετικά τους ασιατικούς για τις διαθέσιμες φορτώσεις, ενδεχομένως ασκώντας ακόμη μεγαλύτερες ανοδικές πιέσεις στις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Μια τέτοια πιθανή κούρσα προσφορών θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές χονδρικής πιο κοντά στα 100 €/MWh, σύμφωνα με τη Goldman Sachs.
Την περασμένη εβδομάδα, οι αναλύτριες της τράπεζας Σαμάνθα Νταρτ και Λόρα Σιρ έγραψαν σε σημείωμα που επικαλέστηκε το Bloomberg: «Σε ένα σενάριο όπου οι ενεργειακές εξαγωγές της Μέσης Ανατολής ομαλοποιούνται μόνο σταδιακά έως το 2027, εκτιμούμε ότι το συμβόλαιο TTF Δεκεμβρίου 2026 θα πρέπει πιθανότατα να κινηθεί πάνω από τα 100 €/MWh».
Πόσο γρήγορα μπορεί να αυξηθούν οι λογαριασμοί των νοικοκυριών;
Εάν το τρέχον επίπεδο τιμών αποδειχθεί παροδικό, η έξαρση ίσως να έχει μικρή επίπτωση στους λογαριασμούς των νοικοκυριών. Αντιθέτως, καθώς δεν υπάρχουν σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης της έντασης, μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών θα μπορούσε σταδιακά να περάσει στους λογαριασμούς ενέργειας των νοικοκυριών σε όλη την Ευρώπη.
Σύμφωνα με προηγούμενη εκτίμηση της Oxford Economics, οι μεταβολές στις τιμές χονδρικής χρειάζονται κατά μέσο όρο περίπου έξι μήνες για να αποτυπωθούν πλήρως στις τιμές καταναλωτή, αν και ο χρόνος αυτός διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, οι τιμές μπορούν να αντιδράσουν μέσα σε λίγους μήνες, και σχεδόν άμεσα στην Ολλανδία, ενώ στη Γερμανία και την Αυστρία μπορεί να χρειαστεί σχεδόν ένας χρόνος μέχρι να φτάσουν στο μέγιστο.
Η Oxford Economics θεωρεί ότι η Ιταλία είναι η πιο εκτεθειμένη από τις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, επειδή οι τιμές περνούν σχετικά γρήγορα στους καταναλωτές και η χώρα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο, παρότι οι αποθήκες της είναι αυτή τη στιγμή από τις πιο γεμάτες στην Ευρώπη.