Ο Χασίμ Θάτσι, άλλοτε ηγέτης του UCK, κρίθηκε ένοχος για δολοφονία, βασανιστήρια, απάνθρωπη μεταχείριση και αυθαίρετη κράτηση από το Ειδικό Δικαστήριο για το Κόσοβο, ενώ χιλιάδες συγκεντρωμένοι στην Πρίστινα παρακολουθούσαν τη διαδικασία ελπίζοντας στην απαλλαγή του.
Το ειδικό δικαστήριο για το Κόσοβο καταδίκασε την Τετάρτη τον πρώην πρόεδρο του Κοσσυφοπεδίου, Χασίμ Θάτσι, σε κάθειρξη 25 ετών, για τέσσερις κατηγορίες εγκλημάτων πολέμου που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων για την ανεξαρτησία από τη Σερβία.
Ο Θάτσι, που δικάστηκε μαζί με τρεις ακόμη πρώην αρχηγούς των αλβανόφωνων μαχητών toy UÇK, κρίθηκε ένοχος από τους δικαστές στη Χάγη για ανθρωποκτονία, βασανιστήρια, σκληρή μεταχείριση και αυθαίρετη κράτηση.
Ντυμένος με κοστούμι και γραβάτα, ο άλλοτε επικεφαλής του UÇK στάθηκε σιωπηλός καθώς ο προεδρεύων δικαστής Τσαρλς Σμιθ ανέγνωσε την απόφαση.
Η πολυαναμενόμενη ετυμηγορία στη δίκη για εγκλήματα πολέμου εκδόθηκε έπειτα από μια τριετή διαδικασία με κατηγορούμενους τέσσερα στελέχη του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου (UÇK): τον Θάτσι, τον Jakup Krasniqi, τον Rexhep Selimi και τον Kadri Veseli. Οι εισαγγελείς είχαν ζητήσει να επιβληθεί ποινή κάθειρξης 45 ετών για τον καθένα.
Και οι τέσσερις είχαν δηλώσει αθώοι.
«Σε όλη μου τη ζωή στάθηκα στο πλευρό του λαού του Κοσσυφοπεδίου υπερασπιζόμενος την ελευθερία, τη ζωή και την αξιοπρέπεια. Πάντα με καθοδηγούσαν τα δυτικά ιδανικά της δημοκρατίας, της ισότητας και της δικαιοσύνης», είπε ο Χασίμ Θάτσι στους δικαστές τον Φεβρουάριο, στο τέλος της δίκης του.
Σε συνέντευξή του σε μέσο ενημέρωσης του Κοσόβου στα τέλη Αυγούστου είχε δηλώσει ότι περίμενε πλήρη απαλλαγή.
Οι υποστηρικτές ήλπιζαν σε επιστροφή Θάτσι
Μετά τον πόλεμο, ο Χασίμ Θάτσι παρέμεινε κεντρική πολιτική φυσιογνωμία και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου το 2008.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της δίκης, εικόνες του 58χρονου, ο οποίος έχει διατελέσει και πρωθυπουργός, εμφανίζονταν τακτικά σε τεράστιες διαφημιστικές πινακίδες σε όλη τη χώρα.
«Ο πόλεμός μας ήταν δίκαιος, ένας πόλεμος απελευθέρωσης», δήλωσε ο νυν πρωθυπουργός Άλμπιν Κούρτι πριν από την ετυμηγορία.
«Πιστεύουμε και ελπίζουμε», πρόσθεσε, «ότι οι ηγέτες του UÇK θα επιστρέψουν ελεύθεροι στη χώρα τους και στις οικογένειές τους».
Το Σάββατο, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα Πρίστινα ζητώντας την αθώωσή τους, στην πιο πρόσφατη από μια σειρά συγκεντρώσεων από την έναρξη της δίκης.
Παρά τη σοβαρότητα των κατηγοριών, που περιλαμβάνουν ανθρωποκτονίες, βασανιστήρια και άλλες παραβιάσεις που φέρεται να διέπραξαν αντάρτες, οι υποστηρικτές του Θάτσι ανέμεναν ότι ο ίδιος και οι συγκατηγορούμενοί του θα αποφυλακιστούν και προετοιμάζονταν για υποδοχή.
Ρολόγια αντίστροφης μέτρησης είχαν στηθεί σε πλατείες πόλεων, μετρώντας έως την ετυμηγορία που επρόκειτο να ανακοινωθεί στις 10 το πρωί στη Χάγη, ενώ χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν για να παρακολουθήσουν τη διαδικασία σε ζωντανή μετάδοση.
Η αστυνομία του Κοσόβου έχει προετοιμαστεί για την περιφρούρηση μεγάλων συγκεντρώσεων, ενώ η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Πρίστινα συνέστησε στο προσωπικό της «να αποφεύγει κάθε μη απαραίτητη μετακίνηση στην περιοχή των διαδηλώσεων».
Το δικαστήριο στο στόχαστρο
Το Ειδικό Δικαστήριο για το Κόσοβο(KSC), αν και εδρεύει στην Ολλανδία και στελεχώνεται από δικαστές του διεθνούς δικαστηρίου, συστάθηκε βάσει της νομοθεσίας του Κοσόβου ειδικά για τη δίωξη εγκλημάτων που διαπράχθηκαν από μέλη του UÇK στη διάρκεια του πολέμου.
Πριν από τη δημιουργία του δικαστηρίου, προηγούμενες υποθέσεις στο Κοσσυφοπέδιο είχαν σε μεγάλο βαθμό καταρρεύσει λόγω καταγγελιών για εκφοβισμό μαρτύρων και πολιτικές παρεμβάσεις.
Το δικαστήριο, βαθιά αντιδημοφιλές από την ίδρυσή του, έχει δεχθεί ακόμη μεγαλύτερη κριτική για πολιτική μεροληψία λόγω της χρήσης στοιχείων που παρέχει το Βελιγράδι, το οποίο εξακολουθεί να αρνείται να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της πρώην επαρχίας του.
Οι εισαγγελείς προσπάθησαν σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας να διαχωρίσουν τον αγώνα της χώρας για ανεξαρτησία από τους άνδρες που δικάζονται.
Οι τέσσερις κατηγορούμενοι δικάστηκαν για εγκλήματα σε βάρος κρατουμένων σε εγκαταστάσεις κράτησης του UÇK στο Κοσσυφοπέδιο και τη γειτονική Αλβανία, καθώς και για δολοφονίες Σέρβων, Αλβανών και Ρομά αμάχων με πολιτικά κίνητρα.
Το κατηγορητήριο κάλυπτε εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τον πόλεμο στο Κοσσυφοπέδιο, ο οποίος κόστισε τη ζωή σε περίπου 13.000 ανθρώπους.
Οι συνήγοροι υποστήριξαν ότι ο UÇK δεν διέθετε αυστηρή ιεραρχική δομή και πως οι ανώτεροι αξιωματούχοι δεν μπορούσαν να ελέγξουν ούτε να θεωρηθούν υπεύθυνοι για μαχητές που διέπραξαν εγκλήματα.
Ο Χασίμ Θάτσι αντιμετωπίζει ακόμη μια δεύτερη δίκη με κατηγορίες για παρεμπόδιση της δικαιοσύνης.
Ο ίδιος παραιτήθηκε από την προεδρία και παραδόθηκε στο δικαστήριο μετά το κατηγορητήριο του 2020. Έκτοτε παραμένει κρατούμενος στη Χάγη.