Χιλιάδες στην Πρίστινα, που περίμεναν αθώωση, διαλύθηκαν σιωπηλά όταν τα Ειδικά Δικαστήρια Κοσόβου καταδίκασαν τον πρώην πρόεδρο, ενώ αργότερα σημειώθηκαν συγκρούσεις με ΜΑΤ έξω από την αποστολή της ΕΕ.
Η απόφαση του διεθνώς υποστηριζόμενου δικαστηρίου για το Κόσοβο, με την οποία ο πρώην πρόεδρος Χασίμ Θάτσι καταδικάστηκε σε 25 χρόνια φυλάκιση για εγκλήματα πολέμου, προκάλεσε σοκ και οργή στους περισσότερους Κοσοβάρους την Τετάρτη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι δικαστές των Kosovo Specialist Chambers στη Χάγη έκριναν τον Θάτσι και τρεις ακόμη πρώην ηγέτες του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (KLA) ένοχους για παράνομες συλλήψεις, βασανιστήρια, ανθρωποκτονίες και σκληρή μεταχείριση κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1998-1999 για την ανεξαρτησία από τη Σερβία.
Ωστόσο, για πολλούς Κοσοβοαλβανούς, ο Θάτσι και οι συγκατηγορούμενοί του εξακολουθούν να θεωρούνται ευρέως ήρωες του αγώνα για ανεξαρτησία, και η υποβόσκουσα οργή τους απείλησε να εξελιχθεί σε γενικευμένες ταραχές.
Στην Πρίστινα, ομάδα νεαρών ανδρών κινήθηκε προς την έδρα της Αποστολής Κράτους Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Κόσοβο (EULEX), κρατώντας σημαίες του KLA και φωνάζοντας το όνομα της οργάνωσης ανταρτών.
Ορισμένοι συμπλέχθηκαν με την αστυνομία αντιμετώπισης ταραχών και πέταξαν πέτρες στο κτίριο. Μια μικρή ομάδα έμεινε μπροστά από την EULEX μέχρι το βράδυ της Τετάρτης, εμποδίζοντας την κυκλοφορία και αγνοώντας τις εντολές της αστυνομίας να ανοίξουν τον δρόμο και να απομακρυνθούν.
Τελικά, η ομάδα κατευθύνθηκε προς το αεροδρόμιο της Πρίστινα για να υποδεχθεί τους γιους του Θάτσι και του Βέσελι, τον Έντριτ Θάτσι και τον Κλεστόρ Βέσελι, κατά την επιστροφή τους από την ανακοίνωση της ποινής.
Στη Χάγη, εξαγριωμένοι διαδηλωτές που είχαν συγκεντρωθεί κοντά στο δικαστήριο συγκρούστηκαν για λίγο με την αστυνομία, ενώ ορισμένοι ανέβηκαν σε αστυνομικό βαν καθώς οι αστυνομικοί τους εμπόδιζαν να πλησιάσουν στο κτίριο του δικαστηρίου.
Η αστυνομία διέλυσε το πλήθος με εκτοξευτήρες νερού.
Νωρίτερα την Τετάρτη, χιλιάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί στην πρωτεύουσα Πρίστινα για να παρακολουθήσουν την απόφαση σε μεγάλη οθόνη.
Όταν ανακοινώθηκε η ποινή, σιωπή απλώθηκε πάνω από τους συγκεντρωμένους, με πολλούς να φαίνονται εμφανώς αποσβολωμένοι, ύστερα από εβδομάδες προετοιμασιών των υποστηρικτών του Θάτσι για ένα ενδεχόμενο απαλλακτικό αποτέλεσμα.
«Η διαδικασία αυτή δεν είχε να κάνει με τη δικαιοσύνη, αλλά με την πολιτική», είπε ο συνταξιούχος Ταχίρ Μπιτύκι, ένας από τους παρευρισκόμενους που διαλύθηκαν γρήγορα μόλις ολοκληρώθηκε η συνεδρίαση.
«Απαράδεκτη αδικία»
Η δίκη παραμένει βαθιά αμφιλεγόμενη στη χώρα των δυτικών Βαλκανίων με πληθυσμό περίπου 1,6 εκατομμυρίων κατοίκων, με τον πρωθυπουργό Άλμπιν Κούρτι να χαρακτηρίζει την απόφαση «μια μεγάλη και επιζήμια τιμωρία» και να ζητεί να «διορθωθεί» σε δεύτερο βαθμό.
«Πρόκειται για άδικα πορίσματα, όμως δεν είναι οριστικά και θα επανεξεταστούν στην έφεση», ανέφερε ο Κούρτι σε ανάρτησή του στο Facebook.
«Ο λόγος ύπαρξης του KLA δεν ήταν και δεν μπορεί να είναι κάτι που τιμωρείται ή σπιλώνεται».
Ο Θάτσι καταδικάστηκε μαζί με τους πρώην υψηλόβαθμους του KLA Γιακούπ Κρασνίτσι, Ρετζέπ Σελίμι και Κάντρι Βέσελι. Στον Κρασνίτσι επιβλήθηκε ποινή 25 ετών, στον Σελίμι 13 και στον Βέσελι 18.
Το δικαστήριο ανέφερε ότι είχαν «συμβάλει σημαντικά» σε έναν κοινό εγκληματικό σκοπό, ο οποίος στόχευε όσους θεωρούνταν αντίπαλοι των πολιτικών και στρατιωτικών στόχων του KLA.
Και οι τέσσερις απαλλάχθηκαν από τις κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και μπορούν να ασκήσουν έφεση κατά της ποινής.
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας έφεσης, ο Θάτσι και οι συγκατηγορούμενοί του θα παραμείνουν υπό κράτηση στη Χάγη. Ο Θάτσι αντιμετωπίζει επίσης δεύτερη δίκη για φερόμενη παρεμπόδιση της δικαιοσύνης σε σχέση με την υπόθεση αυτή, για την οποία οι εισαγγελείς έχουν ζητήσει ποινή έξι ετών.
Ο 58χρονος παραιτήθηκε από την προεδρία και παραδόθηκε στο δικαστήριο μετά την απαγγελία κατηγοριών σε βάρος του το 2020. Από τότε κρατείται στη Χάγη, με τον χρόνο κράτησης να προσμετράται στην ποινή του.
Μετά τον πόλεμο, ο Θάτσι παρέμεινε κεντρική πολιτική μορφή και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου το 2008.
Κατά τη διάρκεια της δίκης, εικόνες του 58χρονου – ο οποίος έχει διατελέσει και πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών – εμφανίζονταν τακτικά σε τεράστιες πινακίδες σε όλη τη χώρα, ενώ οι υποστηρικτές του διοργάνωναν συγκεντρώσεις ζητώντας την απαλλαγή του.
Δολοφονίες και βάναυσοι ξυλοδαρμοί
Παρότι εδρεύει στην Ολλανδία και στελεχώνεται από διεθνείς δικαστές, το KSC συστάθηκε βάσει της νομοθεσίας του Κοσόβου ειδικά για να διώκει τα φερόμενα εγκλήματα που διέπραξαν μέλη του KLA κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Εξαιρετικά αντιδημοφιλές από την ίδρυσή του, το δικαστήριο έχει πυροδοτήσει ακόμη περισσότερο τις καταγγελίες περί πολιτικής μεροληψίας με τη χρήση αποδεικτικών στοιχείων που παρέχει το Βελιγράδι.
Ωστόσο, η εντολή του στηρίζεται σθεναρά από διεθνείς συμμάχους και το δικαστήριο έχει ήδη καταδικάσει αρκετά άτομα για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στη διάρκεια του πολέμου.
Ανακοινώνοντας την απόφαση, ο δικαστής Τσαρλς Σμιθ ανέφερε ότι η «κλίμακα και η φύση» των εγκλημάτων των κατηγορουμένων ήταν «πολύ σοβαρές», περιλαμβάνοντας 96 ανθρωποκτονίες Αλβανών, Σέρβων και Ρομά, ορισμένοι εκ των οποίων ήταν πολιτικοί τους αντίπαλοι.
«Τα θύματα ανθρωποκτονίας στην υπόθεση αυτή πυροβολήθηκαν μέχρι θανάτου, ενώ άλλοι πέθαναν εξαιτίας των βάναυσων ξυλοδαρμών», πρόσθεσε ο Σμιθ.
Το δικαστήριο ανέφερε ότι πολλά από τα πτώματα των θυμάτων βρέθηκαν σε κατάσταση που συνιστούσε επιπλέον προσβολή της αξιοπρέπειάς τους, σημείωσε.
Τα εγκλήματα διαπράχθηκαν μεταξύ Απριλίου 1998 και Ιουνίου 1999, κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τον πόλεμο του Κοσόβου, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περίπου 13.000 ανθρώπους και έληξε με την επέμβαση του ΝΑΤΟ που ανάγκασε τις σερβικές δυνάμεις να αποχωρήσουν.
Το Βελιγράδι δεν έμεινε ικανοποιημένο από την απόφαση της Τετάρτης, αλλά για διαφορετικούς λόγους.
«Σε αυτή τη στιγμή δεν έχουμε λόγο ούτε να χαιρόμαστε ούτε να θλιβόμαστε», δήλωσε την Πέμπτη ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ασκώντας κριτική στο δικαστήριο και υποστηρίζοντας ότι δεν έλαβε υπόψη εγκλήματα εις βάρος Σέρβων αμάχων και κάνοντας λόγο για αντισερβική μεροληψία.
«Όπως είπα, στις έξι κατηγορίες που αφορούν τα βαρύτερα και σημαντικότερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, οι (κατηγορούμενοι) δεν κρίθηκαν ένοχοι», είπε στους δημοσιογράφους ο Βούτσιτς.
«Μπορεί να υπάρχουν δεσμευτικές αποφάσεις ή μη δεσμευτικές, είναι το ίδιο, οι Σέρβοι θα είναι πάντα (πολεμικοί) εγκληματίες και όλοι οι άλλοι θα είναι απελευθερωτές και ήρωες, και σε όλους τους άλλους θα επιτρέπεται αυτό, εκτός από τους Σέρβους».
Ο Θάτσι έχει επιμείνει στην αθωότητά του σε όλη τη διαδικασία και είχε δηλώσει σε μέσο ενημέρωσης του Κοσόβου τον Αύγουστο ότι περίμενε πλήρη απαλλαγή.