Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, η Ρώμη έχει διπλασιάσει τον προϋπολογισμό της για το διαστημικό πρόγραμμα - Το προβάδισμα της Γαλλίας και το «σπριντ» του Βερολίνου στις επενδύσεις για την άμυνα
Κάποτε θεωρούνταν επιστημονική φαντασία· σήμερα όμως ο τομέας του διαστήματος έχει εξελιχθεί σε σημαντική, ώριμη βιομηχανία που στηρίζει την καινοτομία, τους στόχους δημόσιας πολιτικής και πλήθος υπηρεσιών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι χώρες της ΕΕ επενδύουν σήμερα σε αυτήν λίγο πάνω από το 0,04 % του ΑΕΠ τους, αν και ορισμένες κινούνται πολύ ταχύτερα από άλλες.
Στα πολιτικά διαστημικά προγράμματα, η Ιταλία δαπανά πλέον, σε σχέση με το ΑΕΠ της, περισσότερα από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα πλην του Λουξεμβούργου, έχοντας προσπεράσει τη Γαλλία ύστερα από μια μεγάλη αύξηση δαπανών τα τελευταία 15 χρόνια.
Η τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ "Οικονομία του Διαστήματος με μια ματιά" αναφέρει ότι η διαστημική οικονομία της Ρώμης "είναι πλέον ένα στρατηγικό βιομηχανικό και ψηφιακό οικοσύστημα υψηλής αξίας, συγκρίσιμο με εξειδικευμένες δραστηριότητες στην αεροδιαστημική, τα ηλεκτρονικά, τις τηλεπικοινωνίες, το λογισμικό και την προηγμένη μηχανική", με εκτιμώμενη παραγωγή 8 εκατ. ευρώ.
Η Ιαπωνία έχει επίσης διπλασιάσει τον προϋπολογισμό της, γεγονός που την καθιστά τον μεγαλύτερο επενδυτή, σε σχέση με το ΑΕΠ, μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ.
Άλλη εντυπωσιακή, αν και μικρότερης κλίμακας, αύξηση σημειώθηκε στο Λουξεμβούργο, το οποίο έχει τριπλασιάσει τον προϋπολογισμό του από το 2010.
Όσον αφορά συνολικά τις δημόσιες επενδύσεις, πάντως, η Γαλλία και η Γερμανία παραμένουν, σύμφωνα με τα νέα στοιχεία του ΟΟΣΑ, οι ευρωπαϊκές χώρες με τη μεγαλύτερη δραστηριότητα στο διάστημα.
Το 2025 διέθεσαν έως 2,4 και 2,5 δισ. ευρώ αντίστοιχα για πολιτικές δαπάνες στο διάστημα, με την Ιταλία να ακολουθεί με περίπου 2 δισ. ευρώ.
Ο αριθμός των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται από τους κρατικούς διαστημικούς προϋπολογισμούς διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα και μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, την κατασκευή και λειτουργία διαστημικών υποδομών, τη χρήση δορυφορικών δεδομένων και σημάτων, τον εξοπλισμό πλοήγησης, τα δορυφορικά τηλέφωνα, τις υπηρεσίες επικοινωνιών, τη γεωχωρική πληροφορία, καθώς και τη σχετική έρευνα και ανάπτυξη.
Αμυντικές επενδύσεις στο διάστημα: Η Γερμανία «τρέχει»
Το Παρίσι και η Ρώμη επενδύουν επίσης σημαντικά στην έρευνα, με το διάστημα να απορροφά το 2024 το 14 % των κονδυλίων των δύο κυβερνήσεων για πολιτική έρευνα και ανάπτυξη.
Πρόκειται για ποσοστό πάνω από το διπλάσιο του μέσου όρου του ΟΟΣΑ, που είναι 6,3 %.
Όταν όμως περνάμε στις στρατιωτικές δαπάνες, η εικόνα αλλάζει. Στο πλαίσιο των σχεδίων της να αποκτήσει τον ισχυρότερο στρατό στην Ευρώπη, η Γερμανία είναι με διαφορά ο μεγαλύτερος επενδυτής.
Η δημόσια ζήτηση διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο από τις απαιτήσεις άμυνας και ασφάλειας, "αν και οι συγκρίσεις παραμένουν δύσκολες, καθώς πολλά προγράμματα είναι διαβαθμισμένα ή διττής χρήσης", σημειώνει ο ΟΟΣΑ.
Το Βερολίνο σχεδιάζει να επενδύσει 35 δισ. ευρώ σε διαστημικές αμυντικές ικανότητες έως το 2030, πολύ περισσότερα από τη Γαλλία, η οποία έχει δεσμεύσει περίπου 10,6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2024-2030, με τις στρατιωτικές δαπάνες να αντιστοιχούν το 2025 στο 25 % των κυβερνητικών δαπανών της για το διάστημα.
Για μια διατλαντική σύγκριση, στις ΗΠΑ το ποσοστό ήταν 46,3 % πέρυσι.
Όσον αφορά την Κίνα, η έκθεση αναφέρει ότι οι δαπάνες του Πεκίνου παραμένουν "ιδιαίτερα δύσκολο να εκτιμηθούν, καθώς οι πολιτικές, εμπορικές και στρατιωτικές δραστηριότητες είναι στενά ενταγμένες στο πλαίσιο της στρατιωτικο-πολιτικής ενσωμάτωσης της χώρας", προσθέτοντας ότι οι πρόχειρες εκτιμήσεις υποδηλώνουν πως μπορεί να είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος κρατικός δαπανητής στο διάστημα παγκοσμίως, αλλά "τα στοιχεία παραμένουν ενδεικτικά".
Δορυφόροι: Το Ηνωμένο Βασίλειο πολύ μπροστά
Το Παρίσι, ωστόσο, μπορεί να υπερηφανεύεται για έναν μεγάλο δορυφορικό στόλο, με 104 δορυφόρους έναντι 80 της Ιταλίας και 65 της Γερμανίας, σύμφωνα με την έκθεση.
Ο μεγαλύτερος στόλος, πάντως, ανήκει στο Λονδίνο, με 757 δορυφόρους σε τροχιά τον Ιούνιο.
Ο κλάδος αυτός παίζει ήδη σημαντικό ρόλο στη βρετανική οικονομία, στηρίζοντας περίπου το 18% του μη χρηματοπιστωτικού ΑΕΠ του Ηνωμένου Βασιλείου το 2022, έναντι 16% το 2021.
"Η μεγαλύτερη εκτιμώμενη συμβολή προέρχεται από κλάδους που βασίζονται σε υπηρεσίες εντοπισμού, πλοήγησης και χρονομέτρησης που παρέχονται από δορυφόρους πλοήγησης, με 14 % του ΑΕΠ, ακολουθούμενους από κλάδους που υποστηρίζονται από μετεωρολογικές δορυφορικές υπηρεσίες με 11 %, και από υπηρεσίες δορυφορικών επικοινωνιών και παρατήρησης της Γης, οι οποίες καθεμία στηρίζει περίπου το 7 % του ΑΕΠ", αναφέρει η έκθεση.
Η συντριπτική πλειονότητα (98 %) των βρετανικών δορυφόρων ανήκει στον ιδιωτικό τομέα.
Παράλληλα, στην Ευρώπη δραστηριοποιούνται μεν σημαντικοί ιδιωτικοί παίκτες στο διάστημα, όμως η εικόνα σε γενικές γραμμές είναι μάλλον απογοητευτική.
Το 2025, μόλις περίπου 12,8% των παγκόσμιων ιδιωτικών επενδύσεων στο διάστημα κατευθύνθηκε στην Ευρώπη, έναντι 67% στις ΗΠΑ.
Το χάσμα αυτό είναι ακόμη μεγαλύτερο όταν εξετάζουμε τις εκτοξεύσεις δορυφόρων.
Πέρυσι, οι ΗΠΑ επιχείρησαν 181 εκτοξεύσεις δορυφόρων σε τροχιά. Η Ευρώπη κατάφερε μόλις οκτώ, ενώ η Κίνα 92.