Έρευνες έδειξαν ότι η σφηνοειδής πινακίδα από την Χαττούσα στην επαρχία Τσόρουμ (Ευχανεία κατά τη βυζαντινή περίοδο) είναι ακκαδική εκδοχή της Συνθήκης του Καντές μεταξύ Χαττουσίλι Γ΄ και Ραμσή Β΄.
Ένα τμήμα πήλινης πινακίδας ηλικίας περίπου 3.200 ετών, που ανήκει στη Συνθήκη της Καντές, την αρχαιότερη γνωστή γραπτή συμφωνία ειρήνης στην ιστορία, εντοπίστηκε στην πρωτεύουσα των Χιττιτών, τη Χαττούσα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πήλινη πινακίδα με σφηνοειδή γραφή που ήρθε στο φως στον αρχαιολογικό χώρο της Χαττούσα, κοντά στο Τσόρουμ, αποδείχθηκε, ύστερα από επιστημονικές έρευνες, ότι ανήκει σε μία από τις ακκαδικές εκδοχές της Συνθήκης Ειρήνης της Καντές, που συνήφθη ανάμεσα στον Χιττίτη βασιλιά Γ΄ Χαττουσίλι και τον Αιγύπτιο φαραώ Ραμσή Β΄.
Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι ανακοίνωσε την ανακάλυψη στις 21 Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Ειρήνης.
Αυτό που κάνει το εύρημα ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι ότι στην πινακίδα διασώζονται οι διατάξεις της συμφωνίας που ρυθμίζουν το καθεστώς των ανθρώπων οι οποίοι δραπετεύουν από τη μία χώρα στην άλλη. Στις σωζόμενες γραμμές, εκτός από την επιστροφή όσων φεύγουν από την Αίγυπτο στη χώρα των Χιττιτών ή από τη χώρα των Χιττιτών στην Αίγυπτο, περιλαμβάνονται και αναφορές ώστε να μην γκρεμίζονται τα σπίτια των ανθρώπων.
Ανακαλύφθηκε στην περιοχή του χιττιτικού βασιλικού ανακτόρου
Το τμήμα της πινακίδας βρέθηκε σε ανασκαφές κοντά στο κτήριο Ε στο Μπιουγιουκκαλέ, την περιοχή της Χαττούσα που είναι γνωστή ως βασιλική ακρόπολη των Χιττιτών.
Μόνο η μία πλευρά του κομματιού έχει σωθεί μέχρι σήμερα. Μετά από περίπου έναν χρόνο μελέτης των επιγραφών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πινακίδα ανήκει στη Συνθήκη Ειρήνης της Καντές.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του υπουργείου, οι στίχοι που μπορούν να διαβαστούν στην πινακίδα αντιστοιχούν σε θέματα που εξετάζονται στα άρθρα 12 έως 20 της συνθήκης.
Ωστόσο, επειδή το τμήμα είναι αποσπασματικό, το κείμενο δεν μπορεί να αναγνωστεί ολόκληρο. Η πλήρης ακαδημαϊκή μεταγραφή και μετάφραση της νέας πινακίδας δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.
Τα ήδη γνωστά αντίγραφα της συνθήκης βοήθησαν τους ερευνητές να κατανοήσουν το πλαίσιο αυτών των διατάξεων.
Παράλληλα, δεν είναι σωστό οι συγκεκριμένες διατάξεις να ερμηνεύονται με τη σημερινή έννοια ως «προσφυγικό δίκαιο» ή «δικαίωμα ασύλου». Οι κανόνες αυτοί αποτελούσαν αμοιβαίες διπλωματικές υποχρεώσεις ανάμεσα στους δύο ηγεμόνες για την επιστροφή των φυγάδων.
Από τη Μάχη της Καντές στη συνθήκη ειρήνης
Πίσω από τη Συνθήκη της Καντές βρισκόταν η μακρόχρονη σύγκρουση ισχύος ανάμεσα στην Αίγυπτο και τη Χιττιτική Αυτοκρατορία για τον έλεγχο της ανατολικής Μεσογείου και ιδιαίτερα των εδαφών όπου σήμερα βρίσκεται η Συρία.
Γύρω στο 1274 π.Χ. ο αιγυπτιακός στρατός υπό τη διοίκηση του Ραμσή Β΄ ήρθε αντιμέτωπος κοντά στην Καντές με τις δυνάμεις του Χιττίτη βασιλιά Μουβατάλι Β΄.
Στη Μάχη της Καντές, μία από τις πιο γνωστές συγκρούσεις του αρχαίου κόσμου, καμία πλευρά δεν κατάφερε να επιβληθεί ολοκληρωτικά. Ο αγώνας για επιρροή στην περιοχή συνεχίστηκε και μετά τη μάχη.
Περίπου 15 χρόνια αργότερα, ο Ραμσής Β΄ και ο Γ΄ Χαττουσίλι, διάδοχος του Μουβατάλι Β΄, συνήψαν επίσημη συνθήκη ειρήνης.
Η Συνθήκη Ειρήνης της Καντές, που χρονολογείται περίπου στο 1259 π.Χ., προέβλεπε την εγκαθίδρυση ειρηνικών σχέσεων ανάμεσα στις δύο δυνάμεις, την παροχή αμοιβαίας βοήθειας και την ανάληψη υποχρεώσεων σχετικά με ζητήματα όπως η επιστροφή όσων δραπετεύουν.
Το πρωτότυπο είχε γραφτεί πάνω σε ασημένιες πινακίδες
Γνωρίζουμε ότι τα διπλωματικά πρωτότυπα της συνθήκης είχαν χαραχθεί πάνω σε ασημένιες πινακίδες, οι οποίες όμως δεν διασώθηκαν.
Το κείμενο, ωστόσο, διατηρήθηκε στα αρχεία δύο διαφορετικών πολιτισμών.
Η αιγυπτιακή εκδοχή χαράχθηκε με ιερογλυφικά στους τοίχους ναών. Στα χιττιτικά αρχεία έχουν βρεθεί αντίγραφα γραμμένα σε πήλινες πινακίδες στην ακκαδική γλώσσα, τη διεθνή διπλωματική γλώσσα της εποχής.
Τα πρώτα τμήματα πήλινων πινακίδων που ανήκουν στη συνθήκη εντοπίστηκαν σε ανασκαφές στη Χαττούσα την περίοδο 1906-1912.
Σήμερα, κομμάτια της συνθήκης βρίσκονται σε διάφορες συλλογές, όπως τα Μουσεία Αρχαιολογίας της Κωνσταντινούπολης και το Μουσείο Ανατολικών Πολιτισμών της Άγκυρας, καθώς και το Vorderasiatisches Museum στο Βερολίνο και το Μουσείο Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη.
Ένα αντίγραφο της Συνθήκης της Καντές εκτίθεται επίσης στο κεντρικό κτίριο του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ως ένα από τα ιστορικά σύμβολα της διεθνούς διπλωματίας.