Παραμένει το αδιέξοδο στις συνομιλίες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ

Οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων συναντήθηκαν την Τρίτη στις Βρυξέλλες για ακόμη έναν γύρο διαπραγματεύσεων σχετικά με τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Παρά την κοινή φιλοδοξία να υπάρξει συμφωνία μέχρι το τέλος της χρονιάς, οι συνομιλίες φαίνεται να έχουν βαλτώσει, με σημαντικές διαφορές να παραμένουν άλυτες.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

"Αυτή είναι η τέταρτη διαπραγμάτευσή μου για το [Multiannual Financial Framework], οπότε πρέπει να παραδεχθώ ότι ορισμένες συζητήσεις μου προκαλούν έντονο συναίσθημα ντεζαβού", δήλωσε την Τρίτη ο Ευρωπαίος επίτροπος Προϋπολογισμού Πιοτρ Σέραφιν, κατά τη διάρκεια συζήτησης με τους υπουργούς της ΕΕ.

"Πολλές θέσεις είναι αρκετά προβλέψιμες, καθώς επαναλαμβάνονται με συνέπεια τις τελευταίες δεκαετίες", πρόσθεσε ο επίτροπος.

Το επόμενο κρίσιμο στάδιο των διαπραγματεύσεων θα είναι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες στα μέσα Οκτωβρίου. Ενόψει αυτής της συνόδου, η ιρλανδική κυβέρνηση, η οποία αυτή την περίοδο προεδρεύει των διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών-μελών, θα παρουσιάσει ένα κείμενο συμβιβασμού προς εξέταση από τους ηγέτες.

"Υπάρχει μια γενική συμφωνία ότι πρέπει να καταλήξουμε σε αποτέλεσμα μέχρι το τέλος του έτους", δήλωσε την Τρίτη στους δημοσιογράφους ο Ιρλανδός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Τόμας Μπερν, αναφερόμενος στις συζητήσεις μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ.

Το κείμενο του Οκτωβρίου θα αποτελέσει το προτελευταίο στάδιο πριν από τον τελικό συμβιβασμό που αναμένεται τον Δεκέμβριο, όταν οι ηγέτες της ΕΕ θα πρέπει να γεφυρώσουν τις διαφορές τους και να βρουν μια λειτουργική ισορροπία για να αρθεί το αδιέξοδο.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχουν επανειλημμένα ζητήσει έναν φιλόδοξο προϋπολογισμό, που θα στηρίζεται σε νέους φόρους της ΕΕ και επαρκείς δαπάνες ώστε να ανταποκρίνονται στις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες σε στρατηγικούς τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η άμυνα, διατηρώντας παράλληλα ικανοποιητική χρηματοδότηση για παραδοσιακούς κλάδους, όπως η γεωργία και η αλιεία.

Οι θεσμοί της ΕΕ θέλουν να αποφύγουν επανάληψη του σεναρίου των προηγούμενων διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό, όταν τα κράτη-μέλη τελικά δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε νέες πηγές εσόδων για την ΕΕ, τους λεγόμενους "ίδιους πόρους". Αυτή τη φορά, ωστόσο, η αυξανόμενη παγκόσμια αβεβαιότητα και η προσπάθεια της Επιτροπής να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε διεθνές επίπεδο καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για πρόσθετα έσοδα της ΕΕ, ώστε να επενδύσει σε στρατηγικούς τομείς.

Η πρόταση των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ που παρουσίασε η Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025 αντανακλούσε αυτή την τάση. Προέβλεπε αυξημένη χρηματοδότηση για την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια και την άμυνα, συνοδευόμενη από σημαντικές περικοπές στα κονδύλια για τη γεωργία και τις περιφέρειες, σε σύγκριση με τον τρέχοντα προϋπολογισμό.

Τα δύο στρατόπεδα

Τους τελευταίους μήνες έχουν διαμορφωθεί δύο βασικά στρατόπεδα μεταξύ των κρατών-μελών. Το ένα, στο οποίο συμμετέχουν 17 χώρες και είναι γνωστό ως "Φίλοι της Συνοχής", πιέζει για τη διατήρηση της χρηματοδότησης για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Μια άλλη ομάδα, στην οποία συμμετέχουν η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία, η Φινλανδία, η Σουηδία και η Δανία, ζητεί περικοπές "πολλών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ" σε ολόκληρο τον προϋπολογισμό, δίνοντας προτεραιότητα στις δαπάνες για την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα. Οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται "εκσυγχρονιστές", αν και συνηθίζουν επίσης να περιγράφονται ως "φειδωλοί".

Η Γερμανία ηγείται της ομάδας των φειδωλών χωρών και εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία την Τρίτη για να κλιμακώσει τη ρητορική της, ακόμη και κόντρα στη θέση των θεσμών της ΕΕ. Στρέφοντας τα πυρά του ιδίως προς τον Κόστα– ο οποίος έχει ταχθεί ανοιχτά κατά των μεγάλων περικοπών – ο Γερμανός υπουργός Γκίντερ Κρίχμπαουμ δήλωσε ότι έχει χάσει επαφή με την πραγματικότητα. "Πρέπει κανείς να αναρωτηθεί αν ο κ. Κόστα έχει πλέον χάσει εντελώς την επαφή με την πραγματικότητα", είπε ο υπουργός στους δημοσιογράφους στο περιθώριο της συνάντησης, καθώς η Γερμανία συνεχίζει να πιέζει για ουσιαστικές περικοπές.

Οι "Φίλοι της Συνοχής" τάσσονται γενικά υπέρ της εισαγωγής νέων "ιδίων πόρων", ενώ οι φειδωλές χώρες παραμένουν πιο επιφυλακτικές.

Υποστηρίζουν ότι, ως καθαροί συνεισφέροντες, θα επωμιστούν δυσανάλογο μερίδιο του κόστους του επόμενου προϋπολογισμού, σημειώνοντας ότι ήδη καλύπτουν περίπου το 40% των εισφορών στον τρέχοντα.

Ο προϋπολογισμός αναμένεται να χρηματοδοτηθεί από συνδυασμό εισφορών που υπολογίζονται ως ποσοστό του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) των κρατών-μελών και νέων "ιδίων πόρων". Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να συμφωνήσουν για το ποσοστό του ΑΕΕ που θα διατεθεί στον προϋπολογισμό της ΕΕ και να καθορίσουν ποιους ίδιους πόρους θα αξιοποιήσουν ώστε να καλύψουν το υπόλοιπο χρηματοδοτικό κενό.

"Βλέπω πολλούς διαφορετικούς τρόπους υπολογισμού των εθνικών εισφορών. Φαίνεται να υπάρχει ένας ανταγωνισμός μεταξύ των πρωτευουσών για να παρουσιάσουν αριθμούς που δείχνουν ότι η εθνική τους εισφορά αυξάνεται περισσότερο. Αυτό δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμο", είπε ο Σέραφιν κατά τη συζήτηση της Τρίτης, καλώντας τις χώρες της ΕΕ να διαμορφώσουν μια "κοινή κατανόηση των πραγματικών αριθμών" και να τους παρουσιάσουν με τον πλέον αντικειμενικό τρόπο.

Ο Μπερν είπε στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα ότι η ιρλανδική προεδρία θα καταθέσει ένα σύνολο προτάσεων για τους ίδιους πόρους, ως μέρος του κειμένου που θα παρουσιαστεί τον Οκτώβριο.

Για να υπάρξει συμφωνία, όλα τα 27 κράτη-μέλη πρέπει να εγκρίνουν τον νέο προϋπολογισμό.

Η τελική συμφωνία θα χρειαστεί επίσης την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του οποίου η θέση για τον προϋπολογισμό διαφέρει σημαντικά από εκείνη των κρατών-μελών.

Οι ευρωβουλευτές ζητούν αύξηση 10% της χρηματοδότησης σε όλες τις βασικές γραμμές του προϋπολογισμού και θέλουν η αποπληρωμή των δανείων του Σχεδίου Ανάκαμψης, που εκδόθηκαν το 2020 για τη στήριξη της οικονομίας μετά την πανδημία COVID-19, να παραμείνει εκτός του τακτικού προϋπολογισμού της ΕΕ.

Κατά τη συζήτηση της Τρίτης, κορυφαίοι ευρωβουλευτές κάλεσαν τα κράτη-μέλη να αποφύγουν τις περικοπές.

"Αν μειώσουμε τον προϋπολογισμό της ΕΕ, οι χώρες της ΕΕ θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις μεμονωμένα, σε εθνικό επίπεδο, πιθανότατα με μεγαλύτερο κόστος", δήλωσε ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής Σίγκφριντ Μουρεσάν, ο οποίος είναι συνεπικεφαλής των διαπραγματεύσεων εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μαζί με την Πορτογαλίδα ευρωβουλευτή Κάρλα Ταβάρες.

Η Ταβάρες κάλεσε επίσης τα κράτη-μέλη να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις.

"Ο χρόνος πιέζει και πρέπει να σημειώσουμε πρόοδο, αν θέλουμε να καταλήξουμε εγκαίρως σε συμφωνία για το επόμενο MFF. Το Κοινοβούλιο είναι έτοιμο να εργαστεί για τις προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε να δώσει τη συγκατάθεσή του, αλλά και το Συμβούλιο πρέπει να προχωρήσει, ιδίως όσον αφορά νέους, πραγματικά γνήσιους ίδιους πόρους", είπε.