Το χρονοδιάγραμμα ένταξης του Μαυροβουνίου στην ΕΕ το 2028 κινδυνεύει, αν δεν διευθετήσει σύντομα τις διμερείς διαφορές του με την Κροατία για εγκλήματα πολέμου, θαλάσσια σύνορα και περιουσιακές αξιώσεις.
Ο φιλόδοξος στόχος του Μαυροβουνίου να γίνει το 28ο μέλος της ΕΕ έως το 2028 μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο, εκτός αν επιλύσει σύντομα τις εκκρεμείς διμερείς διαφορές του με την Κροατία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι Βρυξέλλες αναγκάστηκαν την Τρίτη να αναβάλουν μια προγραμματισμένη διακυβερνητική διάσκεψη με την υποψήφια χώρα που θεωρείται «πρωτοπόρος», αφού η Κροατία επανέλαβε την αντίθεσή της στο κλείσιμο ορισμένων διαπραγματευτικών κεφαλαίων λόγω των συνεχιζόμενων διαφορών.
Η Ποντγκόριτσα έχει ήδη κλείσει 18 διαπραγματευτικά κεφάλαια και φιλοδοξεί να ολοκληρώσει την εργασία της για τα υπόλοιπα 15 μέχρι το τέλος του μήνα, οπότε θα απομένει στα κράτη μέλη να δώσουν την έγκρισή τους.
Ωστόσο, οι μακρόχρονες διαφορές με την Κροατία απειλούν να εκτροχιάσουν ολόκληρη τη διαδικασία. Σύμφωνα με διπλωμάτες με άμεση γνώση των συνομιλιών, η προθεσμία που έχει θέσει το Μαυροβούνιο για το τέλος του έτους παραμένει εφικτή, αλλά το περιθώριο στενεύει γρήγορα.
Οι απαιτήσεις του Ζάγκρεμπ περιλαμβάνουν αποζημιώσεις για επιζώντες από πολεμικά στρατόπεδα, τη συνεργασία του Μαυροβουνίου για τον εντοπισμό των 14 ατόμων που εξακολουθούν να αγνοούνται από τον Πόλεμο Ανεξαρτησίας της Κροατίας, διώξεις για εγκλήματα πολέμου και την επίλυση των εκκρεμών περιουσιακών διεκδικήσεων κροατικών οικογενειών στο Μαυροβούνιο.
«Στην προσπάθεια να βρεθεί ένας δρόμος προόδου στις σχέσεις και να επιλυθούν τα ανοικτά ζητήματα, η Κροατία, στα τέλη του 2024, επανέλαβε την έκκλησή της προς το Μαυροβούνιο για διάλογο, ώστε να αντιμετωπιστούν τα ανοικτά ζητήματα που πρέπει να κλείσουν για να μη επιβαρύνουν την κρίσιμη, τελική φάση της διαδικασίας προσχώρησης», ανέφερε σε ανακοίνωση τον Ιούλιο το Υπουργείο Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κροατίας.
Η Κροατία ζητεί επίσης τη μετονομασία μιας πισίνας που φέρει το όνομα του Ζόραν Γκόπτσεβιτς, πρώην Γιουγκοσλάβου παίκτη πόλο τον οποίο συνδέει με το στρατόπεδο κράτησης Μόρινι, καθώς και την επίλυση της διαφωνίας για τη θαλάσσια οριοθέτηση και την επιστροφή του εκπαιδευτικού πλοίου Jadran.
Διμερείς συνομιλίες σε επίπεδο υπουργών βρίσκονται σε εξέλιξη τις τελευταίες εβδομάδες, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά λύση δεν έχει βρεθεί μέχρι στιγμής, με αποτέλεσμα η Κροατία να συνεχίζει να μπλοκάρει το κλείσιμο του κεφαλαίου 14, για την πολιτική μεταφορών, σε τεχνική συνεδρίαση την Τρίτη.
Το Ζάγκρεμπ μπλοκάρει επίσης αυτή την περίοδο τα κεφάλαια για την εξωτερική και ασφαλείας πολιτική, για τη δικαιοσύνη και τα θεμελιώδη δικαιώματα, καθώς και για τη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την ασφάλεια.
Διμερής συνάντηση πρόκειται να πραγματοποιηθεί στο Ζάγκρεμπ στις αρχές Οκτωβρίου. Αν σημειωθεί επαρκής πρόοδος, σε διακυβερνητική διάσκεψη που αναμένεται στις 12 ή 13 Οκτωβρίου θα μπορούσαν να κλείσουν επιπλέον διαπραγματευτικά κεφάλαια.
Οι ελπίδες επικεντρώνονται στο ότι μια συμφωνία ανάμεσα στα δύο υπουργεία Εξωτερικών θα μπορούσε να ξεμπλοκάρει την κατάσταση μέσα στους επόμενους δύο μήνες, αν και, όπως παραδέχονται, δεν είναι όλα τα παράπονα εξίσου σύνθετα.
«Είναι απλώς θέμα χρόνου», δήλωσε αξιωματούχος στο Euronews, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των συνομιλιών. «Οι δύο πλευρές πρέπει να συνεχίσουν να συζητούν. Αλλά αυτές οι διαπραγματεύσεις δεν μπορούν να οριοθετηθούν χρονικά».
Ο χρόνος, όμως, είναι ακριβώς αυτό που μπορεί να λείπει από το Μαυροβούνιο, αν θέλει να τηρήσει το φιλόδοξο διετές χρονοδιάγραμμά του, ενώ προσπαθεί ταυτόχρονα να διατηρήσει τη δυναμική ενόψει των εκλογών τον Ιούνιο του 2027.
Η Επιτροπή ανησυχεί ότι οι συνεχιζόμενες διμερείς διαφορές κινδυνεύουν να επιβραδύνουν σημαντικά την πρόοδο της υποψήφιας χώρας-υποδείγματος και έχει αναλάβει ρόλο μεσολαβητή, ώστε να διευκολύνει την επίτευξη συμφωνίας.
Την ίδια στιγμή, μετά τη διακυβερνητική διάσκεψη του Ιουλίου, η επίτροπος Διεύρυνσης Marta Kos επιχείρησε να καθησυχάσει ότι, ακόμη κι αν το Μαυροβούνιο δεν κλείσει όλα τα κεφάλαια φέτος, θα μπορούσε να ενταχθεί έως το 2028.
Σε αυτή την περίπτωση, όμως, η Ποντγκόριτσα θα πρέπει να ελπίζει σε γρήγορη κύρωση, μια προοπτική που περιπλέκεται από τις επερχόμενες εκλογές σε καίρια κράτη μέλη όπως η Γαλλία και η Ισπανία, όπου οι ανερχόμενες δεξιές δυνάμεις τείνουν να αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό τη διεύρυνση.
«Το καθοριστικό σημείο θα είναι πόσο γρήγορα θα προχωρήσει η διαδικασία κύρωσης σε όλα τα κράτη μέλη», σημείωσε η Kos.