Πάνω από το μισό ηλεκτρικό ρεύμα στην ΕΕ παράγεται από ανανεώσιμες πηγές· ωστόσο, παραμένουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών.
Πόσο «πράσινο» είναι το ηλεκτρικό ρεύμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, της στατιστικής υπηρεσίας της ΕΕ, δείχνουν ότι το 54,1% της ηλεκτρικής ενέργειας που παρήχθη στην Ένωση το δεύτερο τρίμηνο του έτους προήλθε από ανανεώσιμες πηγές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτό σημαίνει ότι οι ανανεώσιμες πηγές (μαζί με τα βιοκαύσιμα) εξακολουθούν να υπερισχύουν έναντι άλλων μορφών ενέργειας, όπως τα καύσιμα και οι ορυκτές πηγές ενέργειας.
Ωστόσο, η αύξηση έχει ουσιαστικά «παγώσει» σε ετήσια βάση, ένδειξη ότι μπορεί να επιβραδύνεται. Από τις αρχές του 2025, το μερίδιο αυτό κινήθηκε μεταξύ 41% και λίγο πάνω από 56%.
Το ποσοστό για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 καταγράφει μια μικρή μείωση σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι (54,3%), αλλά από τον Ιανουάριο του 2026, όταν το μερίδιο ήταν 41%, παρατηρείται άνοδος.
Συνολικά, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αυξήθηκε κατά 2,8% σε ετήσια βάση, ενώ η συνολική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ενισχύθηκε κατά 3,2%. Την ίδια περίοδο, η ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 3,9%.
Τα στοιχεία αυτά έρχονται σε αντίθεση με τη δέσμευση της Ένωσης να στραφεί σε καθαρότερη, εγχώρια ενέργεια μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν και την ενεργειακή ανασφάλεια που ακολούθησε.
Η προσπάθεια των Βρυξελλών να απεξαρτηθούν από την ξένη ενεργειακή εξάρτηση ξεκίνησε μετά τη γενικευμένη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και έχει ήδη φέρει σημαντικά αποτελέσματα.
Ποια είναι η μεγαλύτερη πηγή καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας;
Από τις αρχές του 2023, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας άρχισαν να συμβάλλουν εμφανώς περισσότερο στην ηλεκτροπαραγωγή, χάρη στη ραγδαία επέκταση της αιολικής και ηλιακής ισχύος και τη στροφή μακριά από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η ανάπτυξη αυτή στις ανανεώσιμες πηγές εξοικονόμησε για την ΕΕ δεκάδες δισεκατομμύρια σε δυνητικές αγορές φυσικού αερίου και άνθρακα.
Σήμερα, η αύξηση των ανανεώσιμων μοιάζει λιγότερο θεαματική, εν μέρει επειδή πολλές χώρες της ΕΕ ήδη λειτουργούν με υψηλότερη αφετηρία καθαρής ενέργειας.
Η ηλιακή ενέργεια παραμένει ο μεγαλύτερος μεμονωμένος συντελεστής στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, με μερίδιο 41,6%, από 37% την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, σύμφωνα με τη Eurostat. Τον Ιούνιο ήταν μάλιστα η μεγαλύτερη μεμονωμένη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Ακολουθεί η αιολική ενέργεια με 27,7% και η υδροηλεκτρική με 22,6%. Το υπόλοιπο της ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας προήλθε από ανανεώσιμα καύσιμα (7,7%) και από γεωθερμική και άλλες πηγές ενέργειας (0,4%).
Μεγάλες ανισότητες στην καθαρή ηλεκτρική ενέργεια εντός ΕΕ
Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat αναδεικνύουν τη συνεχιζόμενη ανισότητα εντός της Ένωσης όσον αφορά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Λετονία βρίσκεται στην κορυφή, παράγοντας το 97,7% του ηλεκτρικού ρεύματος από ανανεώσιμες πηγές. Η βαλτική χώρα τροφοδοτείται κυρίως από υδροηλεκτρική και ηλιακή ενέργεια, χάρη στο σύστημα φραγμάτων στον ποταμό Daugava που προσφέρει τη βάση της εγχώριας ανανεώσιμης ηλεκτροπαραγωγής, καθώς και την ταχεία εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε νοικοκυριά.
Πολύ κοντά ακολουθεί η Δανία. Περίπου το 94% του ηλεκτρικού της ρεύματος παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, κυρίως αιολική ενέργεια, την οποία υιοθέτησε από πολύ νωρίς. Την πρώτη τριάδα συμπληρώνει η Κροατία, όπου το 92,2% της ηλεκτρικής ενέργειας θεωρείται «πράσινο», με κινητήρια δύναμη την υδροηλεκτρική παραγωγή.
Στην κορυφή της κατάταξης ως προς το ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές βρίσκονται επίσης η Αυστρία, η Εσθονία, η Πορτογαλία και η Λιθουανία.
Στον αντίποδα βρίσκεται η Σλοβακία, όπου μόλις το 19,8% της ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες. Η χώρα παράγει το μεγαλύτερο μέρος του ρεύματός της από πυρηνική ενέργεια (περίπου 70%).
Στο τέλος της κλίμακας βρίσκεται και η Τσεχία, με μόλις 20,9% της ηλεκτρικής ενέργειας να θεωρείται καθαρή. Και αυτή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πυρηνική ενέργεια και στα ορυκτά καύσιμα.
Τι ποσοστό της συνολικής καθαρής ενέργειας καλύπτουν οι ΑΠΕ;
Η ηλεκτρική ενέργεια όμως είναι μόνο ένα κομμάτι της εικόνας και, θα έλεγε κανείς, εκεί σημειώνεται η μεγαλύτερη πρόοδος. Αν εξετάσουμε όλη την ενέργεια που καταναλώνουν οι Ευρωπαίοι, συμπεριλαμβανομένης της θέρμανσης και των μεταφορών, οι ανανεώσιμες πηγές κάλυψαν μόλις 26,2% πέρυσι, έναντι 25,2% το 2024.
Σε αυτό το πεδίο, η ΕΕ έχει θέσει έναν φιλόδοξο στόχο, καθώς οι Βρυξέλλες θέλουν οι ΑΠΕ να φτάσουν το 42,5% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας έως το 2030, με πρόθεση να ανέβει το ποσοστό στο 45%.
«Επομένως, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους, ώστε συλλογικά να συμμορφωθούν με τον στόχο της ΕΕ για το 2030, ο οποίος απαιτεί την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας της ΕΕ κατά περισσότερο από 16 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μόλις 5 χρόνια», αναφέρει η Eurostat.
Ο τελικός στόχος είναι η κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Η Σουηδία (65,4%), η Φινλανδία (53%) και η Δανία (48,2%) βρίσκονται στην κορυφή της λίστας των χωρών με το υψηλότερο μερίδιο πράσινης ενέργειας στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση, ενώ άλλες χώρες υπολείπονται αισθητά, όπως το Βέλγιο (14,9%), η Σλοβακία (16,3%) και η Ιρλανδία (17,2%).
Παρότι το σημερινό μερίδιο της ανανεώσιμης ενέργειας έχει σχεδόν τριπλασιαστεί σε σχέση με το 2004 (9,6%), οι ειδικοί ανησυχούν ότι η Ένωση δεν κινείται με τον ρυθμό που απαιτείται, καθώς επιβραδύνεται από περιορισμούς στις υποδομές και σκεπτικισμό σε ορισμένα κράτη μέλη.