Ο Σέρβος πρόεδρος θα έμενε στην εξουσία έως τον Μάιο 2027. Η κίνηση ανοίγει τον δρόμο να γίνει ξανά πρωθυπουργός μετά τις εκλογές της 25ης Οκτωβρίου, αν το κόμμα του εξασφαλίσει κυβερνητική πλειοψηφία
Το βράδυ της Κυριακής ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς υπέγραψε και υπέβαλε την παραίτησή του, παρόλο που θα μπορούσε κανονικά να παραμείνει στο αξίωμα έως τον Μάιο του 2027.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Με αυτή την κίνηση ανοίγει για εκείνον ο δρόμος ώστε, μετά τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου, να γίνει ξανά πρωθυπουργός, εφόσον το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα και οι σύμμαχοί του καταφέρουν να σχηματίσουν κυβερνητική πλειοψηφία. Ο Βούτσιτς είχε ασκήσει ξανά τα καθήκοντα του πρωθυπουργού την περίοδο 2014–2017.
Στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου ο πολιτικός ηγείται της λίστας της κυβερνητικής παράταξης. Λόγω της αποχώρησής του πρέπει να διεξαχθούν προεδρικές εκλογές έως τα τέλη Δεκεμβρίου. Ο πρόεδρος είχε δηλώσει ότι θα διεκδικήσει την πρωθυπουργία ως ανεξάρτητος υποψήφιος και, μέχρι τότε, η πρόεδρος της Βουλής Άνα Μπρνάμπιτς θα αναλάβει προσωρινά τα καθήκοντα του αρχηγού του κράτους.
Πριν από την οριστική υπογραφή της παραίτησης, υποστηρικτές του προέδρου συγκεντρώθηκαν μπροστά στο προεδρικό μέγαρο στο Βελιγράδι. Ο Βούτσιτς τους είπε ότι αυτή είναι η τελευταία του νύχτα στο κτίριο. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή του, το πρωί της Δευτέρας θα παραδώσει τα καθήκοντα του αρχηγού του κράτους. Η Μπρνάμπιτς θα ασκεί προσωρινά την προεδρία έως την εκλογή νέου προέδρου και οι προεδρικές εκλογές πρέπει να διεξαχθούν εντός τριών μηνών από την παραίτηση. Κατά τον Βούτσιτς, ο πρώτος γύρος θα πραγματοποιηθεί έως τα τέλη Δεκεμβρίου.
Παραίτηση ή νέα αρχή;
Η αλλαγή αξιώματος έχει σαφές πολιτικό διακύβευμα. Ο Βούτσιτς έχει συμπληρώσει, έστω και τμηματικά, δύο προεδρικές θητείες και δεν μπορεί πλέον να διεκδικήσει νέα προεδρική θητεία. Αντίθετα, η θέση του πρωθυπουργού θα μπορούσε να του επιτρέψει να διατηρήσει την εξουσία. Στη Σερβία οι συνταγματικές αρμοδιότητες του αρχηγού του κράτους είναι περιορισμένες, ωστόσο ο Βούτσιτς, ως πρόεδρος, παρέμεινε ο κυρίαρχος ηγέτης του κυβερνητικού στρατοπέδου. Ως πρωθυπουργός, ο πραγματικός πολιτικός ρόλος του και το αξίωμα που κατέχει θα συνέπιπταν ξανά.
Για να συμβεί αυτό, όμως, πρέπει να κερδίσει τις εκλογές, όπου ο βασικός αντίπαλος της κυβερνητικής συμμαχίας είναι το κίνημα «Φοιτητική Λίστα», που προέκυψε από τις διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς. Ξεχωριστά κατεβαίνει και η αντιπολιτευτική συμμαχία «Ευρωπαϊκή Σερβία» με δυτικό προσανατολισμό. Για τις προεδρικές εκλογές που θα ακολουθήσουν τις βουλευτικές, οι βασικές παρατάξεις δεν έχουν ακόμη ανακοινώσει τους υποψηφίους τους.
Ο Βούτσιτς ανακοίνωσε επίσης την Κυριακή ότι έδωσε χάρη ή αμνηστία σε 49 ανθρώπους σε υποθέσεις που συνδέονται με τις διαδηλώσεις. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται 12 ακτιβιστές και 11 υποστηρικτές από το δικό του στρατόπεδο. Η απόφαση από μόνη της, όμως, δεν επιλύει τη σύγκρουση που από τη σιδηροδρομική καταστροφή και μετά έχει εξελιχθεί σε κεντρικό ζήτημα της σερβικής πολιτικής: αν αποδέχονται οι ψηφοφόροι να συνεχίσει ο Βούτσιτς να ηγείται της χώρας, απλώς από μια άλλη καρέκλα.
Υπάρχει ρίσκο στην απόφαση
Η επιστροφή του Βούτσιτς στην πρωθυπουργία μόνο δεδομένη δεν είναι. Δημοσκόπηση της Faktor Plus που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 16 και 20 Σεπτεμβρίου μέτρησε το ψηφοδέλτιο που ηγείται ο ίδιος στο 48,6%, ενώ αυτή του φοιτητικού κινήματος στο 37,1%. Αντίθετα, έρευνα της CRTA σε μεγαλύτερο δείγμα, τον Ιούνιο, έδειξε ότι μεταξύ όσων είχαν ήδη αποφασίσει ποιο κόμμα θα ψηφίσουν, η Φοιτητική Λίστα συγκέντρωνε 44,9% και το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα 35,7%.
Οι δύο μετρήσεις έγιναν σε διαφορετικά χρονικά σημεία και με διαφορετική μεθοδολογία, γι’ αυτό και συνολικά δείχνουν κυρίως ότι η έκβαση του σχηματισμού κυβέρνησης είναι προς το παρόν δύσκολο να προβλεφθεί.
Ένα από τα κομβικά ζητήματα της αναμέτρησης είναι αν το φοιτητικό κίνημα θα καταφέρει να μετατρέψει τη στήριξη στις διαδηλώσεις σε ψήφους και ποια κοινοβουλευτική συμμαχία μπορεί να διαμορφωθεί μετά το αποτέλεσμα. Αμφισβητούνται και οι όροι του ανταγωνισμού, καθώς, σύμφωνα με τα ευρήματα της παρακολούθησης των εκλογών, την εβδομάδα στα μέσα Σεπτεμβρίου στα τέσσερα εξεταζόμενα εθνικής εμβέλειας τηλεοπτικά κανάλια ο Βούτσιτς συγκέντρωσε το 46% του χρόνου προβολής που αναλογούσε σε πολιτικούς παράγοντες, ενώ το 91% του χρόνου που αφιερώθηκε στη λίστα των φοιτητών είχε αρνητικό τόνο.