Μια έρευνα που διήρκεσε έναν χρόνο παρακολούθησε εκατομμύρια πουλιά να μεταναστεύουν πάνω από τη Βόρεια Θάλασσα, για να εκτιμηθεί η απειλή από τα υπεράκτια αιολικά πάρκα.
Η Ευρώπη βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως στην υπεράκτια αιολική ενέργεια, με εγκατεστημένη ισχύ άνω των 30 γιγαβάτ (GW) σε όλη την ήπειρο, αρκετή για να ηλεκτροδοτεί περισσότερα από 26 εκατομμύρια σπίτια τον χρόνο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νωρίτερα φέτος, το Βέλγιο, η Δανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισλανδία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύτηκαν να υλοποιήσουν 100 GW κοινών υπεράκτιων αιολικών έργων στα κοινά ύδατα της Βόρειας Θάλασσας έως το 2050.
Το σχέδιο ύψους 9,5 δισ. ευρώ, γνωστό ως Hamburg Declaration, φιλοδοξεί να μετατρέψει τη Βόρεια Θάλασσα στο «μεγαλύτερο καθαρό ενεργειακό αποθετήριο» παγκοσμίως και να κινητοποιήσει κεφάλαια ύψους 1 τρισ. ευρώ στην Ευρώπη.
Όμως η πορεία μας προς ένα μέλλον χωρίς ορυκτά καύσιμα θέτει σε κίνδυνο τα πουλιά, των οποίων οι πληθυσμοί ήδη μειώνονται δραματικά λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής;
Αποτελούν οι υπεράκτιες ανεμογεννήτριες απειλή για τα πτηνά;
Οι περισσότερες μελέτες για τις συγκρούσεις πτηνών με ανεμογεννήτριες επικεντρώνονται σε αιολικά πάρκα που βρίσκονται στην ξηρά. Ωστόσο κάθε χρόνο εκατομμύρια ωδικά πτηνά διασχίζουν τη Βόρεια Θάλασσα την άνοιξη και το φθινόπωρο, κατά τη μετανάστευση, κυρίως τη νύχτα.
Η καταγραφή συγκρούσεων στη θάλασσα μπορεί να είναι δύσκολη, λόγω της έλλειψης φωτισμού και της απομακρυσμένης τοποθεσίας.
Παρόλα αυτά, μια νέα πιλοτική μελέτη διάρκειας ενός έτους επέτρεψε στους ερευνητές να εντοπίζουν αυτά τα μικρά πουλιά και τις νυχτερίδες κατά τις νυχτερινές ώρες, καθώς και μεγαλύτερα πτηνά στη διάρκεια της ημέρας, χρησιμοποιώντας συνδυασμό θερμικών καμερών και τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Η μελέτη, που ξεκίνησε από την ενεργειακή εταιρεία Vattenfall, πραγματοποιήθηκε στο υπεράκτιο αιολικό πάρκο Hollandse Kust Zuid σε συνεργασία με τη Wildlife Imaging Systems (WIS) και το Wageningen University & Research (WUR (πηγή στα Αγγλικά)).
Η WIS εγκατέστησε 16 θερμικές κάμερες σε μια υπεράκτια ανεμογεννήτρια, καλύπτοντας όλες τις γωνίες και λειτουργώντας 24 ώρες το 24ωρο. Σε συνδυασμό με την τεχνητή νοημοσύνη, το σύστημα εντόπιζε και ερμήνευε τις κινήσεις των πτηνών μέρα και νύχτα, ακόμη και σε κακές συνθήκες ορατότητας όπως ομίχλη ή βροχή.
Διάφορα πουλιά πετούν. Ένας γλάρος πετά ακριβώς μπροστά από την κάμερα, πιθανόν απογειώνεται αφού είχε ξεκουραστεί στην ανεμογεννήτρια, ενώ τα άλλα ίχνη δείχνουν πουλιά και έντομα.Διάφορα πουλιά πετούν. Ένας γλάρος πετά ακριβώς μπροστά από την κάμερα, πιθανόν απογειώνεται αφού είχε ξεκουραστεί στην ανεμογεννήτρια, ενώ τα άλλα ίχνη δείχνουν πουλιά και έντομα.
«Η προστασία της βιοποικιλότητας αποτελεί σημαντικό μέρος της ενεργειακής μετάβασης», λέει η Karen Krijgsveld, ερευνήτρια ορνιθολογίας στο Wageningen University & Research.
«Στην ξηρά γνωρίζουμε ήδη αρκετά για το πότε και γιατί τα πουλιά συγκρούονται με τις ανεμογεννήτριες, και ποια είδη κινδυνεύουν περισσότερο. Καθώς η υπεράκτια αιολική ενέργεια συνεχίζει να επεκτείνεται, πρέπει να αναπτύξουμε την ίδια κατανόηση και στη θάλασσα».
Σε σχεδόν έναν χρόνο παρακολούθησης, που κάλυψε τόσο την εαρινή όσο και τη φθινοπωρινή περίοδο μετανάστευσης, εντοπίστηκαν 22 πιθανές συγκρούσεις πτηνών, δύο από τις οποίες επιβεβαιώθηκαν και μία θεωρήθηκε εξαιρετικά πιθανή.
«Μέχρι τώρα, οι εκτιμήσεις για τις υπεράκτιες συγκρούσεις πτηνών βασίζονταν κυρίως σε θεωρητικά μοντέλα», λέει ο Jesper Kyed Larsen, ειδικός στις βιοεπιστήμες στη Vattenfall.
«Στη θάλασσα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επαληθεύσουμε τους θανάτους, επειδή δεν υπάρχουν υπολείμματα για να συλλεχθούν. Αυτή η μελέτη δείχνει πώς μπορούμε να αποκτήσουμε τα εμπειρικά δεδομένα που χρειάζονται για να βελτιώσουμε τις εκτιμήσεις συγκρούσεων και να εξασφαλίσουμε αποτελεσματικά μέτρα μετριασμού».
Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι οι συγκρούσεις είναι σπάνιες ούτε ότι αυτά τα αρχικά αποτελέσματα από μία ανεμογεννήτρια μπορούν να εφαρμοστούν παντού. Ο βασικός στόχος ήταν να δοκιμαστεί η απόδοση της τεχνολογίας σε πραγματικές υπεράκτιες συνθήκες.
Ωστόσο, μια προηγούμενη μελέτη της German Offshore Wind Energy Association (BWO) οδήγησε επίσης σε παρόμοια αποτελέσματα.
Οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερες από τέσσερα εκατομμύρια κινήσεις πτηνών σε διάστημα ενάμιση έτους, χρησιμοποιώντας ραντάρ και κάμερες με τεχνητή νοημοσύνη. Διαπίστωσαν ότι πάνω από το 99,8% των μεταναστευτικών πτηνών απέφευγε με αξιοπιστία τις ανεμογεννήτριες.
Η Vattenfall είχε πραγματοποιήσει νωρίτερα άλλη μία μελέτη σε υπεράκτιο αιολικό πάρκο κοντά στο Αμπερντίν στη Σκωτία. Σε διάστημα 19 μηνών, από τον Ιούνιο του 2023 έως τον Δεκέμβριο του 2024, πραγματοποιήθηκαν βιντεοσκοπήσεις μιας ανεμογεννήτριας με τη βοήθεια αναλύσεων που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη.
Συνολικά εξετάστηκαν 2.007 τροχιές πτήσης πτηνών κοντά στην υπό παρακολούθηση ανεμογεννήτρια και δεν καταγράφηκαν συγκρούσεις.
Πώς μπορεί η Ευρώπη να προστατεύσει τα απειλούμενα πτηνά της;
Παρόλο που και οι τρεις μελέτες υποδεικνύουν ελάχιστη επίδραση των υπεράκτιων αιολικών πάρκων στα πτηνά, οι ειδικοί στην προστασία της φύσης τονίζουν ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για την προστασία των απειλούμενων ειδών.
Από τα 26 είδη θαλασσοπουλιών που αναπαράγονται στις ακτές και τα νησιά του Ηνωμένου Βασιλείου, τα δέκα βρίσκονται ήδη στη λίστα των απειλούμενων.
Ήδη από το 2020, το χερσαίο αιολικό πάρκο Smola στη Νορβηγία, το οποίο αποτελείται από 68 ανεμογεννήτριες, έβαψε μία λεπίδα σε κάθε ανεμογεννήτρια μαύρη ώστε να ξεχωρίζει στα μάτια των πτηνών. Η πρωτοβουλία, όπως διαπίστωσαν, μείωσε τους θανάτους πτηνών κατά εντυπωσιακό 70%, από 11 καταγεγραμμένα νεκρά πτηνά πριν από το βάψιμο σε έξι μετά.
Ορισμένοι επικριτές υποστηρίζουν ότι η μεγαλύτερη ορατότητα των αιολικών πάρκων μπορεί να επηρεάσει τα μεταναστευτικά μονοπάτια των πτηνών, αναγκάζοντάς τα να πετούν μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από μια ανεμογεννήτρια. Αυτό σημαίνει ότι θα καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια και θα χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να επιστρέψουν στα μικρά τους.
Άλλα μέτρα περιλαμβάνουν την τοποθέτηση ανεμογεννητριών μακριά από ευαίσθητους βιότοπους και την αποφυγή μεταναστευτικών διαδρομών εξαρχής. Θερμικές κάμερες και ραντάρ μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για περαιτέρω διερεύνηση του κινδύνου που ενδέχεται να αποτελούν αυτές οι ανεμογεννήτριες για τους πτερωτούς μας φίλους.