Μια μελέτη διάρκειας ενός έτους κατέγραψε εκατομμύρια πουλιά να μεταναστεύουν πάνω από τη Βόρεια Θάλασσα, για να εκτιμήσει την απειλή των υπεράκτιων αιολικών πάρκων.
Η Ευρώπη βρίσκεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως στην υπεράκτια αιολική ενέργεια, με εγκατεστημένη ισχύ άνω των 30 γιγαβάτ (GW) σε όλη την ήπειρο – αρκετή για να ηλεκτροδοτεί πάνω από 26 εκατομμύρια νοικοκυριά κάθε χρόνο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στις αρχές της χρονιάς, το Βέλγιο, η Δανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισλανδία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύτηκαν να υλοποιήσουν έως το 2050 100 GW από κοινά υπεράκτια αιολικά έργα στα κοινά ύδατα της Βόρειας Θάλασσας.
Το σχέδιο ύψους 9,5 δισ. ευρώ, γνωστό ως Διακήρυξη του Αμβούργου, στοχεύει να μετατρέψει τη Βόρεια Θάλασσα στον «μεγαλύτερο ταμιευτήρα καθαρής ενέργειας» παγκοσμίως και να κινητοποιήσει 1 τρισ. ευρώ κεφαλαίων στην Ευρώπη.
Ωστόσο, μήπως η πορεία μας προς ένα μέλλον χωρίς ορυκτά καύσιμα θέτει σε κίνδυνο τα πτηνά, των οποίων οι πληθυσμοί ήδη μειώνονται δραματικά λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής;
Αποτελούν οι υπεράκτιες ανεμογεννήτριες απειλή για τα πτηνά;
Οι περισσότερες μελέτες για συγκρούσεις πτηνών με ανεμογεννήτριες επικεντρώνονται σε αιολικά πάρκα στη στεριά. Κάθε χρόνο, όμως, εκατομμύρια ωδικά πτηνά διασχίζουν τη Βόρεια Θάλασσα κατά τις ανοιξιάτικες και φθινοπωρινές μεταναστεύσεις, κυρίως τη νύχτα.
Η καταγραφή συγκρούσεων στη θάλασσα είναι δύσκολη, λόγω της έλλειψης φωτισμού και της απομακρυσμένης τοποθεσίας.
Ωστόσο, μια νέα πιλοτική μελέτη διάρκειας ενός έτους επέτρεψε στους ερευνητές να ανιχνεύουν μικρά πτηνά και νυχτερίδες στις σκοτεινές ώρες, καθώς και μεγαλύτερα πτηνά την ημέρα, χρησιμοποιώντας συνδυασμό θερμικών καμερών και τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Η μελέτη, που ξεκίνησε από την ενεργειακή εταιρεία Vattenfall, πραγματοποιήθηκε στο υπεράκτιο αιολικό πάρκο Hollandse Kust Zuid σε συνεργασία με τη Wildlife Imaging Systems (WIS) και το Wageningen University & Research (WUR (πηγή στα Αγγλικά)).
Η WIS εγκατέστησε 16 θερμικές κάμερες σε μία υπεράκτια ανεμογεννήτρια, καλύπτοντας όλες τις γωνίες και λειτουργώντας 24 ώρες το 24ωρο. Σε συνδυασμό με την τεχνητή νοημοσύνη, το σύστημα εντόπιζε και ερμήνευε τις κινήσεις των πτηνών μέρα και νύχτα, ακόμη και σε περιορισμένη ορατότητα, όπως στην ομίχλη ή τη βροχή.
“Η προστασία της βιοποικιλότητας είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ενεργειακής μετάβασης”, λέει η Karen Krijgsveld, ερευνήτρια οικολογίας πτηνών στο Wageningen University & Research.
“Στη στεριά γνωρίζουμε ήδη αρκετά για το πότε και γιατί τα πτηνά συγκρούονται με τις ανεμογεννήτριες και ποιες είναι τα πιο εκτεθειμένα είδη. Καθώς η υπεράκτια αιολική ενέργεια συνεχίζει να επεκτείνεται, πρέπει να αποκτήσουμε την ίδια κατανόηση και στη θάλασσα.”
Κατά τη διάρκεια σχεδόν ενός έτους παρακολούθησης, που κάλυψε μια ανοιξιάτικη και μια φθινοπωρινή περίοδο μετανάστευσης, εντοπίστηκαν 22 πιθανές συγκρούσεις πτηνών – δύο από αυτές επιβεβαιώθηκαν και μία θεωρήθηκε ιδιαίτερα πιθανή.
“Μέχρι τώρα, οι εκτιμήσεις για τις υπεράκτιες συγκρούσεις πτηνών βασίζονταν κυρίως σε θεωρητικά μοντέλα”, λέει ο Jesper Kyed Larsen, ειδικός στις βιοεπιστήμες στη Vattenfall.
“Στη θάλασσα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβεβαιωθούν θάνατοι, επειδή δεν υπάρχουν υπολείμματα για να συλλεχθούν. Η μελέτη δείχνει πώς μπορούμε να αποκτήσουμε τα εμπειρικά δεδομένα που χρειάζονται για να βελτιώσουμε τις εκτιμήσεις συγκρούσεων και να εξασφαλίσουμε αποτελεσματικά μέτρα μετριασμού.”
Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι οι συγκρούσεις είναι σπάνιες ούτε ότι αυτά τα αρχικά αποτελέσματα από μία μόνο ανεμογεννήτρια μπορούν να εφαρμοστούν παντού. Ο βασικός στόχος ήταν να δοκιμαστεί η απόδοση της τεχνολογίας σε πραγματικές υπεράκτιες συνθήκες.
Ωστόσο, μια προηγούμενη έρευνα της German Offshore Wind Energy Association (BWO) κατέληξε επίσης σε παρόμοια αποτελέσματα.
Οι ερευνητές ανέλυσαν πάνω από τέσσερα εκατομμύρια κινήσεις πτηνών σε διάστημα ενάμιση έτους, χρησιμοποιώντας ραντάρ και κάμερες βασισμένες στην τεχνητή νοημοσύνη. Διαπίστωσαν ότι πάνω από το 99,8% των μεταναστευτικών πτηνών απέφευγε με συνέπεια τις ανεμογεννήτριες.
Η Vattenfall είχε ήδη πραγματοποιήσει μια άλλη μελέτη σε υπεράκτιο αιολικό πάρκο κοντά στο Αμπερντίν της Σκωτίας. Σε διάστημα 19 μηνών – από τον Ιούνιο του 2023 έως τον Δεκέμβριο του 2024 – έγιναν βιντεοσκοπήσεις μιας ανεμογεννήτριας με τη βοήθεια αναλύσεων που υποστηρίζονταν από τεχνητή νοημοσύνη.
Συνολικά εξετάστηκαν 2.007 τροχιές πτήσης πτηνών κοντά στην υπό παρακολούθηση ανεμογεννήτρια και δεν καταγράφηκε καμία σύγκρουση.
Πώς μπορεί η Ευρώπη να προστατεύσει τα απειλούμενα πτηνά της;
Παρά το γεγονός ότι και οι τρεις μελέτες δείχνουν ελάχιστη επίδραση των υπεράκτιων αιολικών πάρκων στα πτηνά, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για την προστασία των απειλούμενων ειδών.
Από τα 26 είδη θαλασσοπουλιών που φωλιάζουν στις ακτές και τα νησιά του Ηνωμένου Βασιλείου, τα 10 βρίσκονται ήδη στη λίστα των απειλούμενων ειδών.
Ήδη από το 2020, το χερσαίο αιολικό πάρκο Smola στη Νορβηγία, που αποτελείται από 68 ανεμογεννήτριες, έβαψε μία έλικα σε κάθε μηχανή μαύρη ώστε να ξεχωρίζει για τα πτηνά. Διαπίστωσε ότι η πρωτοβουλία μείωσε τους θανάτους πτηνών κατά εντυπωσιακό 70%, από 11 καταγεγραμμένα πτώματα πριν από τη βαφή σε έξι μετά.
Ορισμένοι επικριτές υποστηρίζουν ότι το να γίνουν τα αιολικά πάρκα πιο ορατά μπορεί να επηρεάσει τα μεταναστευτικά μοτίβα των πτηνών, αναγκάζοντάς τα να πετούν μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από τις ανεμογεννήτριες. Αυτό σημαίνει ότι θα καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια και θα χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να επιστρέψουν στα μικρά τους.
Άλλα μέτρα περιλαμβάνουν την τοποθέτηση των ανεμογεννητριών σε μεγάλη απόσταση από ευαίσθητους βιότοπους και την αποφυγή των μεταναστευτικών διαδρομών εξαρχής. Θερμικές κάμερες και ραντάρ μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να διερευνηθεί περαιτέρω ο κίνδυνος που ενδέχεται να αποτελούν οι ανεμογεννήτριες για τους ιπτάμενους φίλους μας.