Η ολλανδική κτηνοτροφία ξηραίνει τα τυρφονηρά και απελευθερώνει CO2. Μπορεί η στροφή στην ιαπωνική καλλιέργεια ρυζιού να είναι λύση;
Η άνοδος της θερμοκρασίας επιτρέπει στους Ολλανδούς αγρότες να καλλιεργούν ένα σιτηρό που δεν είχε ποτέ μέχρι σήμερα συγκομιστεί στην Ολλανδία: το ρύζι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Επί αιώνες οι αγελάδες ήταν ο βασικός πυλώνας της γεωργίας στη χώρα. Σήμερα όμως οι αγρότες δοκιμάζουν καλλιέργειες που κάποτε θεωρούνταν αδιανόητες για μια τόσο υγρή, εύκρατη χώρα.
Οι ερευνητές πίσω από το εγχείρημα ελπίζουν ότι η καλλιέργεια ρυζιού μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση μιας από τις πιο πιεστικές περιβαλλοντικές προκλήσεις της χώρας: των τυρφωδών εδαφών που, όσο ξεραίνονται, βυθίζονται, κάνοντας τμήματα της χαμηλόπεδης Ολλανδίας να κάθονται ακόμη χαμηλότερα.
«Είναι κάτι εξαιρετικό», λέει ο Philippe Terheggen, πρόεδρος της ένωσης Land van Ons, που έχει παραχωρήσει τα χωράφια για τη συγκομιδή ρυζιού.
«Πριν από περίπου 20 χρόνια δεν θα μας περνούσε καν από το μυαλό ότι θα μπορούσαμε να καλλιεργούμε ρύζι στην Ολλανδία», λέει ο 68χρονος.
«Αλλά είναι και τρομακτικό, γιατί σου δείχνει τι είναι δυνατό... τώρα που έχει αλλάξει το κλίμα», προσθέτει.
Προς το παρόν το εγχείρημα βρίσκεται σε πιλοτική φάση, καλύπτει μόλις 0,6 εκτάρια και οι διοργανωτές ευελπιστούν να παράγουν γύρω στους τρεις τόνους κοντόκοκκου ρυζιού κατάλληλου για σούσι ή ριζότο.
Η ομάδα δουλεύει με περίπου 30 διαφορετικές ποικιλίες ρυζιού, από περιοχές τόσο μακρινές όσο η Ρωσία, η Κίνα, η Ιαπωνία και το Ουζμπεκιστάν, για να διαπιστώσει ποια προσαρμόζεται καλύτερα στο ολλανδικό κλίμα.
«Θέλω απλώς να δείξω ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν προς όφελος του μέλλοντος»
Σε ένα λασπωμένο χωράφι ανάμεσα στο Άμστερνταμ και τη Χάγη, ο αγρότης Sander Roeleveld οργώνει τις καλλιέργειες ρυζιού με μια θεριζοαλωνιστική μηχανή, με φόντο ανεμόμυλους και κανάλια.
Ο Roeleveld, που αυτοχαρακτηρίζεται «πρωτοπόρος», λέει ότι θέλει να δείξει στους άλλους αγρότες πως το ρύζι μπορεί να ευδοκιμήσει στα βαλτώδη ολλανδικά εδάφη.
«Στόχος μου είναι να αποδείξω ότι στα υγροτοπικά εδάφη είναι δυνατόν να καλλιεργήσεις και άλλα πράγματα πέρα από χορτάρι», λέει ο 53χρονος.
«Φυσικά, όταν έχεις αγελάδες εδώ και 600 χρόνια, είναι πολύ δύσκολο να φανταστείς ότι θα θελήσεις να κάνεις κάτι διαφορετικό από το να παίρνεις γάλα από την αγελάδα σου», λέει γελώντας.
«Θέλω απλώς να δείξω ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν προς όφελος του μέλλοντος».
Πώς η καλλιέργεια ρυζιού θα μπορούσε να «θεραπεύσει» τα ξεραμένα τυρφώδη εδάφη
Όμως το σχέδιο δεν αφορά μόνο τη διαφοροποίηση των καλλιεργειών. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση ενός από τα πιο επίμονα περιβαλλοντικά προβλήματα της Ολλανδίας.
Περίπου το ένα δέκατο της χώρας είναι τυρφώδης γη, την οποία οι αγρότες αποστραγγίζουν για να φυτέψουν χορτάρι για την κτηνοτροφία τους.
Καθώς η τύρφη ξεραίνεται, απελευθερώνει εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα και προκαλεί καθίζηση του εδάφους έως και αρκετά εκατοστά τον χρόνο στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο.
Σύμφωνα με το Wageningen University, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τα ολλανδικά τυρφώδη εδάφη αντιστοιχούν περίπου στο 2 με 3% των συνολικών εκπομπών της χώρας.
Ο μόνος τρόπος να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος είναι να παραμένουν τα χωράφια υγρά – αλλά τότε οι αγρότες δεν θα είχαν τίποτα να καλλιεργήσουν εκεί... μέχρι τώρα.
«Στην ουσία όλα ξεκίνησαν απλώς από μια τρελή ιδέα», εξηγεί ο Julian Helfenstein, ερευνητής από το Wageningen University and Research, ο οποίος υλοποιεί το πιλοτικό πρόγραμμα μαζί με συναδέλφους από το κοντινό Leiden University.
Πρόκειται για έναν σπάνιο συνδυασμό προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και ταυτόχρονης μείωσης των επιπτώσεών της, σημειώνει ο 36χρονος.
«Το ρύζι είναι μια ευκαιρία για αυτό το τμήμα του κόσμου να προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή, να καλλιεργήσει δηλαδή κάτι που μέχρι πρότινος δεν ήταν δυνατό», λέει.
«Αλλά είναι και ένα μέσο μετριασμού της κλιματικής αλλαγής, επειδή σταματά τη διάβρωση της τύρφης και την εκπομπή όλου αυτού του CO2, αφού μπορείς να κρατήσεις το έδαφος υγρό».
Το πρόβλημα με την τύρφη δεν αφορά μόνο την Ολλανδία, αλλά μεγάλο μέρος της βόρειας Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας, του Βελγίου, ακόμη και των χωρών της Βαλτικής, προσθέτει.
Ο Helfenstein και η ομάδα του παρακολουθούν στενά τις εκπομπές CO2 και μεθανίου από την καλλιέργεια ρυζιού σε σύγκριση με τη διατήρηση των χορτολιβαδικών εκτάσεων, ώστε να βεβαιωθούν ότι η «θεραπεία» δεν θα αποδειχθεί χειρότερη από την «ασθένεια».
«Μέχρι στιγμής τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά», λέει.
«Ως περιβαλλοντολόγος, συνήθως δείχνεις μόνο τα προβλήματα. Και αυτό μπορεί να είναι λίγο καταθλιπτικό, σαν να λες: “Να, περισσότερη κλιματική αλλαγή, να, περισσότερη ρύπανση”», λέει ο Helfenstein.
«Κι εδώ παρουσιάζεται μια ευκαιρία για την επιστήμη να δουλέψει και προς μια λύση. Αυτό το βρίσκω συναρπαστικό».
«Λίγο μαστιχωτό, αλλά υπέροχο»: το ολλανδικό ρύζι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για σούσι και σάκε
Τοπικά εστιατόρια έχουν ήδη εκφράσει ενδιαφέρον να προσφέρουν ρύζι υψηλής ποιότητας προερχόμενο από την Ολλανδία, λέει η Guusje van der Vossen από την ένωση Wij Land, που βοηθά τους αγρότες να περάσουν σε πιο βιώσιμη παραγωγή.
Όπως εξηγεί, το ρύζι που συγκομίζεται τώρα προέρχεται από μια ποικιλία της βόρειας Ιαπωνίας, η οποία φαίνεται να είναι η καλύτερα προσαρμοσμένη στις ολλανδικές συνθήκες.
Η 27χρονη είναι από τους ελάχιστους ανθρώπους που έχουν δοκιμάσει ποτέ ρύζι καλλιεργημένο στην Ολλανδία – από μια πειραματική σοδειά που φυτεύτηκε πέρυσι.
«Ήταν πεντανόστιμο, για να είμαι ειλικρινής», λέει γελώντας, προσθέτοντας ότι στόχος ήταν να φτιαχτεί με αυτό σούσι – και ίσως σάκε.
«Ήταν λίγο μαστιχωτό, αλλά ταυτόχρονα υπέροχο».