Η ισπανική οικονομία μεγαλώνει πιο γρήγορα από την ευρωζώνη, με ρεκόρ απασχόλησης από το 2008, αλλά η θητεία Σάντσεθ κλείνει με πληθωρισμό, χαμηλή παραγωγικότητα και οξύ στεγαστικό πρόβλημα στο επίκεντρο της κάλπης.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, οδεύει προς τις πρόωρες εκλογές της 29ης Νοεμβρίου με την ελπίδα ότι τα θετικά οικονομικά στοιχεία, που σημάδεψαν μεγάλο μέρος της θητείας του, θα τον βοηθήσουν να ανατρέψει ένα διάχυτο αίσθημα σε όλη τη χώρα: η μακροοικονομική ανάπτυξη από μόνη της δεν αρκεί.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το ισπανικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) αυξήθηκε κατά 2,8% το 2025 και προβλέπεται να συνεχίσει να αναπτύσσεται με σχετικά υψηλό ρυθμό, με εκτίμηση για 2,4% το 2026, όπως αναφέρει (πηγή στα Ισπανικά) η έκθεση-χώρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, από την πανδημία και μετά, η Ισπανία αναπτύσσεται με ταχύτερο ρυθμό από τις βασικές οικονομίες της Ευρωζώνης.
Ωστόσο, όπως καταδεικνύουν οι διαμαρτυρίες για την κρίση στέγης που συγκλονίζουν τη χώρα τις τελευταίες εβδομάδες, αυτή η ανάπτυξη δεν έχει μεταφραστεί σε βελτίωση της ποιότητας ζωής των Ισπανών. Η Επιτροπή αποδίδει μέρος αυτής της κατάστασης στη σημαντική αύξηση του πληθυσμού, που τροφοδοτείται από τις μεταναστευτικές ροές, αλλά και στη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας.
Η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας έχει βελτιωθεί από το 2019, όμως η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο και ανά πλήρως απασχολούμενο παραμένει ουσιαστικά στάσιμη. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η συνολική ανάπτυξη δεν αποτυπώνεται με την ίδια ένταση στο κατά κεφαλήν εισόδημα σε μια Ισπανία που ο Σάντσεθ κυβερνά από τον Ιούνιο του 2018.
Η μετανάστευση, μάλιστα, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους κινητήρες της ισπανικής αγοράς εργασίας. Αν και η απασχόληση αυξήθηκε κατά 2,6% το 2025, οι θέσεις εργασίας που καλύφθηκαν από άτομα γεννημένα στο εξωτερικό αντιστοιχούσαν στο 7,9% του συνόλου των νέων θέσεων που δημιουργήθηκαν εκείνη τη χρονιά.
Τα τελευταία ενοποιημένα στοιχεία δείχνουν, πάντως, ότι η αγορά εργασίας εξακολουθεί να έχει έντονα εποχικό χαρακτήρα. Τον Αύγουστο, οι άνεργοι αυξήθηκαν κατά 44.419 άτομα, φτάνοντας τις 2.355.918, παρότι επρόκειτο για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για τον συγκεκριμένο μήνα από το 2007. Τον Σεπτέμβριο, οι άνεργοι αυξήθηκαν εκ νέου κατά 23.587 άτομα, αριθμός που επίσης αποτελεί χαμηλό από το 2007.
Ο κύριος μοχλός της ισπανικής ανάπτυξης ήταν ο τομέας των υπηρεσιών· ειδικότερα, οι εξαγωγές υπηρεσιών και ο τουρισμός. Η Ισπανία υποδέχθηκε 58,1 εκατομμύρια διεθνείς τουρίστες από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2026, αριθμό χωρίς προηγούμενο και αυξημένο κατά 4,6% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Οι δαπάνες των τουριστών αυξήθηκαν κατά 7,8%, φτάνοντας στο επίπεδο-ρεκόρ των 82.054 εκατομμυρίων ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία των Frontur και Egatur που δημοσίευσε (πηγή στα Ισπανικά) το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής (INE).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η αύξηση των εξαγόμενων υπηρεσιών συνέβαλε στη διεύρυνση του πλεονάσματος τρεχουσών συναλλαγών και στη βελτίωση της διεθνούς επενδυτικής θέσης της χώρας. Προειδοποιεί, όμως, ότι σημαντικό μέρος της δραστηριότητας εξακολουθεί να συγκεντρώνεται σε κλάδους σχετικά χαμηλής παραγωγικότητας, όπως η γεωργία. Πάνω από το 82% των νέων θέσεων εργασίας δημιουργήθηκε σε δραστηριότητες χαμηλής παραγωγικότητας, περιορίζοντας τη δυνατότητα αύξησης των μισθών.
Ο πληθωρισμός προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο έντασης. Τον Σεπτέμβριο, ο ετήσιος πληθωρισμός στη χώρα διαμορφώθηκε στο 5%, πολύ πάνω από τον μέσο όρο 3,8% στην Ευρωζώνη, και πίσω μόνο από τη Λιθουανία (6,1%), τη Βουλγαρία (5,6%), την Κύπρο και το Λουξεμβούργο (5,2%) και την Ελλάδα (5,1%).
Τον Σεπτέμβριο, ο πληθωρισμός στην Ισπανία διαμορφώθηκε στο 4,9%. Το INE απέδωσε κυρίως την άνοδο στις αυξημένες τιμές των καυσίμων και στην πορεία των τουριστικών πακέτων.
Η στέγη, το μεγάλο πρόβλημα
Αν υπάρχει ένα ζήτημα που να συμπυκνώνει την ανισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής, αυτό είναι η στέγη. Στην Ισπανία καταγράφεται σοβαρή αναντιστοιχία ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση, τόσο στην αγορά κατοικίας όσο και στα ενοίκια, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις και στις τουριστικές περιοχές.
«Ο δείκτης σοβαρής στέρησης στέγης αυξήθηκε, κάτι που υποδηλώνει κακές συνθήκες διαβίωσης», σημειώνει η έκθεση-χώρα της Επιτροπής. Το απόθεμα κοινωνικής κατοικίας αντιστοιχεί μόλις στο 1,5% έως 1,7% του συνόλου, έναντι μέσου όρου 6% έως 7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι τιμές, επιπλέον, αυξάνονται σταθερά από το 2014 και έχουν επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια, ενώ το υψηλό κόστος δυσκολεύει και την εργασιακή κινητικότητα.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο η οικονομία και η πολιτική συγκρούστηκαν τη Δευτέρα. Αφού η κυβέρνηση δεν κατάφερε την περασμένη εβδομάδα να επικυρώσει δύο διατάγματα για την αντιμετώπιση της κρίσης στέγης, λόγω της έλλειψης στήριξης από τους συμμάχους της στο Κογκρέσο, ο Σάντσεθ διέλυσε τις Κορτές και προκήρυξε εκλογές για τον Νοέμβριο.
Έτσι, ο μέχρι στιγμής οικονομικός απολογισμός της θητείας Σάντσεθ έχει δύο όψεις: από τη μια, μια Ισπανία που αναπτύσσεται, δημιουργεί θέσεις εργασίας και ωφελείται από την άφιξη ξένων εργαζομένων και τη δυναμική του τουριστικού κλάδου· και από την άλλη, μια πραγματικότητα που ο ίδιος ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ δεν αρκεί να θεραπεύσει, επιβαρυμένη από τη χαμηλή παραγωγικότητα, τη μείωση της αγοραστικής δύναμης και τη δύσκολη πρόσβαση στη στέγη.