Το πρόσφατο κύμα υβριδικών επιθέσεων στην Ευρώπη εγείρει ερωτήματα για πιθανή εμπλοκή Ρώσων διπλωματών και ωθεί τα κράτη μέλη σε αυστηρότερους ελέγχους και περιορισμούς.
Οι μετακινήσεις και οι δραστηριότητες των Ρώσων διπλωματών βρίσκονται πλέον υπό στενή παρακολούθηση, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση πασχίζει να αντιμετωπίσει ένα μπαράζ υβριδικών επιθέσεων, ορισμένες από τις οποίες έχουν αποδοθεί άμεσα στη Μόσχα και έχουν κλονίσει τη συλλογική της ασφάλεια.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το θέμα έχει αναδειχθεί ως πιθανό επόμενο βήμα στο καθεστώς κυρώσεων του μπλοκ, σύμφωνα με ανώτερους διπλωμάτες που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις.
Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να γυρίσουν σελίδα μετά τη διχαστική απόφαση για την απομάκρυνση δύο προβεβλημένων ολιγαρχών τον περασμένο μήνα, η οποία επιβάρυνε το ενιαίο μέτωπο της ΕΕ. Οι χώρες αναζητούν τώρα τρόπους να κλείσουν τα εσωτερικά ρήγματα και να απαντήσουν στις παρεμβάσεις του Κρεμλίνου.
Στο τραπέζι βρίσκονται, μεταξύ άλλων, αυστηρότεροι περιορισμοί και έλεγχοι στους Ρώσους διπλωμάτες, σε μια προσπάθεια να κατασταλεί ο κρατικά υποκινούμενος υβριδικός πόλεμος και το σαμποτάζ.
Τον περασμένο μήνα, η Ουγγαρία απέλασε 10 Ρώσους διπλωμάτες, κατηγορώντας τους για «απαράδεκτη» συμπεριφορά βάσει της Σύμβασης της Βιέννης του 1961. Η Μόσχα ανταπέδωσε με τον ίδιο τρόπο.
Άλλα ανησυχητικά περιστατικά, όπως μια ύποπτη εμπρηστική επίθεση σε αμυντική εταιρεία στην Εσθονία και ο εντοπισμός ενός μη εκραγμένου drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας στη Γερμανία, που και τα δύο συνδέονται με τη Ρωσία, έχουν εντείνει περαιτέρω τις ανησυχίες.
Η συζήτηση, που βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, έρχεται ως συνέχεια του μηχανισμού που εισήγαγε η ΕΕ πέρυσι, στο 19ο πακέτο κυρώσεων.
Το σύστημα υποχρεώνει τους Ρώσους διπλωμάτες που υπηρετούν σε ολόκληρο το μπλοκ να κοινοποιούν την πρόθεσή τους να ταξιδέψουν ή να διέλθουν από άλλο κράτος μέλος, πέραν της χώρας υποδοχής τους, «το αργότερο 24 ώρες» πριν από την είσοδό τους.
Ισχύει για διπλωματικούς και προξενικούς υπαλλήλους όλων των βαθμίδων, συμπεριλαμβανομένων των πρέσβεων, του διοικητικού, τεχνικού ή βοηθητικού προσωπικού, καθώς και των μελών των οικογενειών τους.
Παρότι το σύστημα έχει δώσει στις ευρωπαϊκές αρχές μεγαλύτερη δυνατότητα εποπτείας των μετακινήσεων των Ρώσων διπλωματών, δεν τις περιορίζει καθαυτές.
Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόσουν μια αυστηρότερη διαδικασία, υποχρεώνοντας τους Ρώσους διπλωμάτες να ζητούν άδεια διέλευσης. Αν αυτή απορριφθεί, ο διπλωμάτης δεν μπορεί να ταξιδέψει μέσω της χώρας. Η διαδικασία, ωστόσο, είναι προαιρετική. Μέχρι στιγμής, μόνο δύο χώρες την έχουν θέσει σε ισχύ.
«Καθώς το σύστημα εφαρμόζεται μόνο από τον Ιανουάριο του 2026, η εμπειρία είναι περιορισμένη», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το σύστημα κοινοποίησης βασίστηκε στην παραδοχή ότι οι Ρώσοι διπλωμάτες «συχνά εμπλέκονται» σε δραστηριότητες που προωθούν φιλοπολεμικές αφηγήσεις και χειραγωγούν την κοινή γνώμη. Τώρα, η σκέψη μετατοπίζεται στον πιθανό, άμεσο ή έμμεσο, ρόλο τους σε υβριδικές επιθέσεις.
«Οι ενέργειες της Ρωσίας δεν θα μείνουν αναπάντητες», αναφέρεται στο σχέδιο συμπερασμάτων για τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ την επόμενη εβδομάδα.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη θα αντιδράσουν με αποφασιστικότητα και με συντονισμένο τρόπο σε αυτές τις ενέργειες, αξιοποιώντας πλήρως όλα τα διαθέσιμα μέσα και μηχανισμούς.
Η συζήτηση στις Βρυξέλλες θα πρέπει να λάβει υπόψη τη Σύμβαση της Βιέννης, η οποία παρέχει εκτεταμένα δικαιώματα και προστασία στους διπλωματικούς υπαλλήλους στην καθημερινή τους εργασία. Η Σύμβαση θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του διεθνούς δικαίου.
Καθώς οι συνομιλίες για νέες κυρώσεις επιταχύνονται, η ΕΕ επιχειρεί να προωθήσει απαγόρευση βίζας για πρώην Ρώσους στρατιώτες και αυστηρότερους κανόνες για τους Ρώσους τουρίστες.