Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η ΕΕ ακολουθούν πολύ διαφορετικές στρατηγικές για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Να πώς οι μεγαλύτερες οικονομίες αντιμετωπίζουν την τεχνολογία και τι διακυβεύεται.
Οι πιέσεις αυξάνονται παγκοσμίως για να μπει φρένο στα πιο ισχυρά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και οι τρεις μεγαλύτερες δυνάμεις στον χώρο της ΤΝ απαντούν με τρεις πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι ανησυχίες είναι λίγο-πολύ οι ίδιες παντού: κυβερνοεπιθέσεις που βασίζονται στην ΤΝ, απειλές για την εθνική ασφάλεια και chatbots που έχουν συνδεθεί με αυτοκτονίες παιδιών. Οι απαντήσεις, όμως, διαφέρουν σημαντικά.
Η ΕΕ ποντάρει σε δεσμευτικούς κανόνες, αν και έχει ήδη χαλαρώσει ορισμένους υπό την πίεση της βιομηχανίας. Οι ΗΠΑ βασίζονται σε εθελοντικές δεσμεύσεις και προεδρικά διατάγματα, με στόχο να συνεχιστεί η άνθηση της ΤΝ. Η Κίνα στήνει το δικό της πλαίσιο κανόνων υπό αυστηρό κρατικό έλεγχο, απορρίπτοντας ταυτόχρονα τις εκκλήσεις για επιβράδυνση.
Να πώς το αντιμετωπίζει η καθεμία.
ΕΕ: «Οι πρώτοι ολοκληρωμένοι κανόνες για την ΤΝ στον κόσμο»
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε το 2024 τον κανονισμό AI Act, τον οποίο οι Βρυξέλλες παρουσιάζουν ως «τους πρώτους ολοκληρωμένους κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη» παγκοσμίως.
Ο κανονισμός ρυθμίζει την ΤΝ βάσει τεσσάρων επιπέδων κινδύνου, με τους κανόνες να γίνονται αυστηρότεροι όσο αυξάνεται η απειλή που μπορεί να προκαλέσει ένα σύστημα ΤΝ, από όσα θεωρούνται περιορισμένου ή μηδενικού κινδύνου — όπως τα στοιχεία σε βιντεοπαιχνίδια και τα φίλτρα ανεπιθύμητης αλληλογραφίας, που μπορούν να λειτουργούν ελεύθερα — έως τα απαράδεκτα συστήματα με ευρείες δυνατότητες, τα οποία απαγορεύονται πλήρως, όπως η κοινωνική βαθμολόγηση, η αναγνώριση συναισθήματος και η χειραγώγηση.
Όμως ευρωπαϊκές εταιρείες, φοβούμενες ότι οι κανόνες θα φρενάρουν την καινοτομία την ώρα που τρέχουν να προλάβουν τους ανταγωνιστές τους σε ΗΠΑ και Κίνα, άσκησαν σφοδρή πίεση και στη συνέχεια πέτυχαν αναβολή, στο πλαίσιο του AI Omnibus bill, για τους κανόνες που καλύπτουν τα συστήματα υψηλού κινδύνου, εν μέρει χάρη στη στροφή της Επιτροπής προς τα δεξιά μετά τις ευρωεκλογές.
Μέσα σε κλίμα εντεινόμενων διεθνών εκκλήσεων για έλεγχο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι οι κανόνες για την ΤΝ φέρνουν «την Ευρώπη στη θέση να διαμορφώσει τις παγκόσμιες προσπάθειες».
Πρόσθεσε επίσης ότι θα καλέσει «τα βασικά εργαστήρια αιχμής στην ΤΝ σε συζήτηση για το πώς μπορούμε να στηρίξουμε τις συνεχιζόμενες προσπάθειες του κλάδου να θέσει ρυθμό στο μέτωπο της αιχμής».
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές απέναντι στην ιδέα επιβράδυνσης, φοβούμενες ότι μπορεί να πρόκειται για προσπάθεια των αμερικανικών κολοσσών να παγιώσουν την κυριαρχία τους.
Η ΕΕ διαθέτει και άλλα εργαλεία για να ρυθμίσει την ΤΝ.
Τον Αύγουστο, το ChatGPT έγινε το πρώτο chatbot ΤΝ που προστέθηκε στον κατάλογο των πολύ μεγάλων ψηφιακών υπηρεσιών της ΕΕ, οι οποίες υπόκεινται σε αυξημένο νομικό έλεγχο βάσει των κανόνων για το περιεχόμενο στο διαδίκτυο, γνωστών ως Digital Services Act.
Τον περασμένο μήνα, οι Βρυξέλλες πρότειναν επίσης να υποχρεωθούν οι εταιρείες να διασφαλίζουν ότι οι ψηφιακοί «σύντροφοι» και τα chatbots ΤΝ είναι ασφαλή πριν τα χρησιμοποιήσουν παιδιά.
Ο αποκαλούμενος EU Kids Act προβλέπει την απαγόρευση των chatbots ΤΝ από το «να προσομοιώνουν διαπροσωπικές σχέσεις με τρόπους που δημιουργούν συναισθηματική εξάρτηση», ανέφερε η ΕΕ, μετά από μια σειρά αυτοκτονιών παγκοσμίως που συνδέθηκαν με τις αλληλεπιδράσεις παιδιών με τέτοιους βοηθούς.
ΗΠΑ: «Υπερνοημοσύνη»
Σχεδόν δύο χρόνια μετά την έδραρξη της δεύτερης θητείας του, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει βασίσει σε μεγάλο βαθμό την πολιτική του για την ΤΝ σε εθελοντικές δεσμεύσεις της βιομηχανίας και προεδρικά διατάγματα, με στόχο να διατηρηθεί η άνθηση της ΤΝ που τροφοδοτεί την αμερικανική οικονομία.
Την πρώτη ημέρα επιστροφής του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ ακύρωσε το εκτελεστικό διάταγμα του προκατόχου του Τζο Μπάιντεν, του 2023, που υποχρέωνε τους δημιουργούς των πιο ισχυρών συστημάτων ΤΝ να μοιράζονται με την κυβέρνηση τα αποτελέσματα των δοκιμών ασφαλείας και καλούσε τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να θεσπίσουν κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία της ιδιωτικότητας, ώστε να αποτρέπεται η αλγοριθμική διάκριση.
Τον Ιούλιο του 2025, ο Λευκός Οίκος παρουσίασε ένα «AI Action Plan» με περισσότερα από 90 μέτρα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης, την ενίσχυση των επενδύσεων σε υποδομές και την απορρύθμιση συνολικά του κλάδου της ΤΝ στις ΗΠΑ.
Συνοδευτικό προεδρικό διάταγμα με τίτλο «Preventing Woke AI in the Federal Government» απαιτεί από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να αγοράζουν μόνο μοντέλα που κρίνονται ιδεολογικά ουδέτερα.
Το διάταγμα εκδόθηκε χωρίς κάποια επίσημη μεθοδολογία για την αξιολόγηση αυτής της ουδετερότητας, πέρα από την υποχρέωση να κοινοποιείται στην αμερικανική κυβέρνηση η τεχνική τεκμηρίωση της πλατφόρμας, κάτι που η Anthropic του Ντάριο Αμοντέι και η xAI του Έλον Μασκ έσπευσαν πρόθυμα να κάνουν, ιδίως δεδομένου του ιστορικού του δεύτερου σε αμφιλεγόμενα περιστατικά.
Το Κογκρέσο, πολιτικά διχασμένο και υπό ισχυρή πίεση από τη Big Tech, δεν έχει ακόμη εγκρίνει ομοσπονδιακό νόμο για την ΤΝ και βρίσκεται εκτός συνόδου μέχρι μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ έχει προσπαθήσει να μπλοκάρει πολιτειακούς νόμους για την ΤΝ, αλλά το Κογκρέσο έχει επανειλημμένα αρνηθεί να τους ακυρώσει και νόμοι των πολιτειών τίθενται πλέον σε ισχύ σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένου του California’s AI Transparency Act.
Φέτος, η δημοσιοποίηση μοντέλων ΤΝ ικανών για ισχυρές κυβερνοεπιθέσεις μετέφερε το επίκεντρο στην ασφάλεια. Εκτελεστικό διάταγμα του Ιουνίου θέσπισε ένα εθελοντικό σύστημα, βάσει του οποίου οι δημιουργοί καλούνται να δίνουν στην κυβέρνηση έως και 30 ημέρες νωρίτερα πρόσβαση στα πιο ισχυρά μοντέλα τους.
Καθώς το άγχος των ψηφοφόρων αυξάνεται, οι επικεφαλής των έξι μεγαλύτερων εταιρειών ΤΝ στις ΗΠΑ υπέγραψαν στις 29 Σεπτεμβρίου μια συμφωνία με τον Λευκό Οίκο, δεσμευόμενοι για ανεξάρτητους ελέγχους και εποπτεία σε επίπεδο διοικητικών συμβουλίων στα μοντέλα αιχμής.
Το σύμφωνο επιτρέπει στις εταιρείες να αυτορρυθμίζονται και δεν προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, αν και ο Τραμπ το χαρακτήρισε «ηθικά δεσμευτικό».
Την ίδια ημέρα, ο Τραμπ διέταξε τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να αντικαταστήσουν τον όρο «τεχνητή νοημοσύνη» με τον όρο «υπερνοημοσύνη» στις επίσημες ανακοινώσεις.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι υποδομές ΤΝ και οι σχετικές επενδύσεις αντιστοιχούν σε περίπου ένα πέμπτο έως ένα τρίτο της τρέχουσας οικονομικής ανάπτυξης των ΗΠΑ, δηλαδή σε 0,45 έως 0,97 ποσοστιαίες μονάδες της συνολικής ανάπτυξης 2,1% έως 2,3% το 2026, σύμφωνα με το Peterson Institute for International Economics.
Κίνα: «Πάντα υπό ανθρώπινο έλεγχο»
Η Κίνα διαθέτει ήδη ένα σύνθετο, εξελισσόμενο πλέγμα κανόνων για το πώς χρησιμοποιείται η ΤΝ, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης από παιδιά.
Οι κανονισμοί για τα chatbots συνοδούς ΤΝ τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο, με στόχο να περιοριστεί η συναισθηματική εξάρτηση και να απαγορευτεί η δημιουργία ψηφιακών κλώνων πραγματικών ανθρώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους.
Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δήλωσε το καλοκαίρι ότι η ΤΝ πρέπει να βρίσκεται «πάντα υπό ανθρώπινο έλεγχο», καλώντας για περισσότερους «νόμους και κανονισμούς, τεχνολογική παρακολούθηση, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και μηχανισμούς αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών».
Ο πρωθυπουργός Λι Τσιανγκ έχει επίσης προειδοποιήσει ότι ο κόσμος διατρέχει κίνδυνο να «χάσει τον έλεγχο» τεχνολογιών αιχμής όπως η ΤΝ, αν οι κυβερνήσεις αργήσουν υπερβολικά να τις ρυθμίσουν.
Ωστόσο, «μια γενικευμένη παύση ή σκόπιμη επιβράδυνση της ανάπτυξης της ΤΝ παραμένει εκτός του βασικού πλαισίου κινεζικής πολιτικής», έγραψαν αναλυτές του Oxford China Policy Lab τον Σεπτέμβριο.
Ορισμένοι στην Κίνα θεωρούν τις εκκλήσεις για επιβράδυνση της προόδου δύσκολο να δικαιολογηθούν, «ιδίως δεδομένης της αντίληψής τους ότι μέτρα των ΗΠΑ, όπως οι περιορισμοί στις εξαγωγές, έχουν ήδη περιορίσει την ανάπτυξη της ΤΝ στην Κίνα εδώ και χρόνια», σημείωσαν.
Η Κίνα λογοκρίνει και ελέγχει το περιεχόμενο που παράγεται από ΤΝ, όπως ακριβώς κάνει και με τις υπόλοιπες πληροφορίες στο διαδίκτυο. Και τον περασμένο μήνα, ο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της προειδοποίησε ότι η ΤΝ μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια.
«Εχθρικές δυνάμεις» κάνουν κατάχρηση της γενετικής ΤΝ για να «κατασκευάζουν πολιτικές φήμες και να διαδίδουν επιβλαβείς πληροφορίες», δήλωσε ο υπουργός Κρατικής Ασφάλειας Τσεν Γιξίν.