Στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη τα κατοικίδια μένουν εκτός νοσοκομείων. Το ευέλικτο μοντέλο του Σαν Ζοάο συνδυάζει οφέλη και ασφάλεια, χωρίς λοιμώξεις, τονίζει γιατρός που μιλά για υπερβολικό φόβο.
Από τις 9 Ιουλίου, το São João, ένα από τα κορυφαία δημόσια πανεπιστημιακά νοσοκομεία του πορτογαλικού συστήματος υγείας, ανοίγει τις πόρτες των θαλάμων σε επισκέψεις κατοικιδίων ζώων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το πρόγραμμα «Pets and Company» φέρνει μαζί διαφορετικούς επαγγελματίες του προγράμματος One Health São João (πηγή στα Πορτογαλικά), καθώς και της Μονάδας Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμώξεων και Αντοχής στα Αντιμικροβιακά και της υπηρεσίας Εξανθρωπισμού του νοσοκομείου. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια στρατηγική που στοχεύει να σπάσει την απομόνωση και να μετριάσει την εξουθένωση από παρατεταμένες νοσηλείες.
Η θεραπευτική δυναμική των ζώων κάθε άλλο παρά πρόσφατη ανακάλυψη είναι. Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία τα χρησιμοποιούσαν ήδη από τον 19ο αιώνα σε ψυχιατρικές θεραπείες και για ανθρώπους με σωματικά προβλήματα. Ο όρος «pet therapy» (θεραπεία με τη βοήθεια ζώων) καταγράφηκε επιστημονικά τη δεκαετία του 1960 από έναν Αμερικανό ψυχολόγο, ο οποίος ανακάλυψε τυχαία τις θεραπευτικές αρετές αυτών των παρεμβάσεων.
Στην Πορτογαλία, εκπαιδευμένα και πιστοποιημένα σκυλιά για συνεδρίες συναισθηματικής υποστήριξης δραστηριοποιούνται εδώ και αρκετά χρόνια σε νοσοκομεία, μεταξύ των οποίων και στο São João, σε συνεργασία με κηδεμόνες από συλλόγους.
Στις 30 Μαΐου 2023, μια 77χρονη ασθενής, που νοσηλευόταν στο Hospital de Cascais αναρρώνοντας από αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο (AVC), δέχτηκε επίσκεψη από τον δικό της σκύλο, σε μια επανένωση που πραγματοποιήθηκε στον εξωτερικό χώρο της μονάδας υγείας.
Αυτή η πρωτόγνωρη εμπειρία επεκτείνεται τώρα από το São João, μέσω ενός ολοκληρωμένου πρωτοκόλλου, που δημιουργήθηκε από το μηδέν, και κάνει ένα βήμα παραπέρα, καθώς καθιστά πιο φυσιολογική την πρακτική να φέρνουν τα κατοικίδιά τους στον χώρο νοσηλείας, αναγνωρίζοντάς τα ως μέρος του οικογενειακού πυρήνα του ασθενούς και προσφέροντας σε όσους βρίσκονται για καιρό μακριά από το σπίτι στιγμές παρηγοριάς με ασφαλείς υγειονομικές συνθήκες.
Τι προβλέπει το πρωτόκολλο;
Τις επισκέψεις ζητά ο επαγγελματίας υγείας (γιατρός ή νοσηλευτής) που παρακολουθεί τους ασθενείς και είναι αρμόδιος να υποδείξει την περίπτωση· δεν είναι διαθέσιμες για όλους όσοι νοσηλεύονται. Πάντα γίνεται εξατομικευμένη στάθμιση των κινδύνων και των οφελών.
Αφού ενημερωθεί, η ομάδα που είναι υπεύθυνη για το πρόγραμμα αξιολογεί αν υπάρχει αυτή η ανάγκη σε κλινικό επίπεδο και αν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την επίσκεψη όσον αφορά τον έλεγχο λοιμώξεων στο επιλεγμένο σημείο. Παράλληλα, ζητείται από τους άλλους ασθενείς αν αισθάνονται άνετα με την παρουσία ζώων.
Αφού δοθεί το πράσινο φως, η οικογένεια του ασθενούς υποχρεούται να προσκομίσει κτηνιατρική βεβαίωση που να αποδεικνύει ότι το ζώο έχει ενημερωμένο ιστορικό εμβολιασμού και αποπαρασίτωσης, καθώς και συμπεριφορά συμβατή με τις απαιτήσεις που συνδέονται με την παραμονή σε νοσοκομειακούς χώρους.
«Κάθε επαγγελματίας, από τον φύλακα μέχρι τον γιατρό ή τον νοσηλευτή, που διαπιστώνει ότι κάτι δεν είναι σύμφωνο με το πρωτόκολλο μπορεί να διακόψει την επίσκεψη», αναφέρει στην Euronews η Filipa Ceia, εκπρόσωπος του Grupo One Health São João.
Αν το ζώο είναι «ανήσυχο» λόγω του «θορύβου του θαλάμου», εμφανιστεί «επιθετικό» ή «ορατά βρώμικο», η επίσκεψη «ματαιώνεται αμέσως», διευκρινίζει η λοιμωξιολόγος και κτηνίατρος.
Γίνονται δεκτά σκύλοι, γάτες και ακόμη και «πιο εξωτικά είδη», αρκεί να «τηρούνται όλες οι προϋποθέσεις», προσθέτει η Filipa Ceia. Όσο βρίσκεται σε νοσοκομειακό χώρο, το ζώο πρέπει να συνοδεύεται από έναν ενήλικα.
Κάθε ασθενής μπορεί να απολαμβάνει αυτές τις συναντήσεις, διάρκειας μισής ώρας, ανά επτά ημέρες. Το σχέδιο δίνει προτεραιότητα σε όσους βρίσκονται σε τελικό στάδιο ή σε παρατεταμένη νοσηλεία.
Προς έκπληξη των υπευθύνων, οι άνδρες ασθενείς είναι εκείνοι που ζητούν πιο συχνά την παρουσία των τετράποδων στο νοσοκομείο, αν και το μικρό δείγμα δεν επιτρέπει οριστικά συμπεράσματα. «Πιθανότατα η ευαλωτότητα στους άρρωστους άνδρες είναι μεγαλύτερη. Συνειδητοποιούν ότι υπάρχουν πράγματα με μεγάλη σημασία στη ζωή και θέλουν να τα έχουν κοντά τους κατά τη νοσηλεία», σχολιάζει η Ceia.
Οφέλη για τον ασθενή και για το ζώο
Οι μελέτες που έχουν γίνει για παρεμβάσεις με τη συμμετοχή εκπαιδευμένων ζώων δείχνουν πραγματικές βελτιώσεις στην κλινική κατάσταση των ασθενών: η αρτηριακή πίεση μειώνεται και αναστέλλεται η παραγωγή ορμονών που συνδέονται με το στρες και το άγχος. Όταν εμπλέκεται το οικιακό ζώο, υπάρχει «μεγαλύτερο όφελος», υπογραμμίζει η Filipa Ceia.
Η Euronews παρακολούθησε την επίσκεψη της Princesa, που βρέθηκε για δεύτερη φορά μέσα σε 15 ημέρες στο São João για να ξεπληρώσει τη νοσταλγία του κηδεμόνα της, του António, ο οποίος νοσηλεύεται εδώ και τρεις μήνες. Η σκυλίτσα έφτασε στο νοσοκομείο με τη σύζυγο του ασθενούς, η οποία την οδήγησε με το λουρί μέχρι τον θάλαμο.
Μόλις άνοιξε η πόρτα του ασανσέρ, η Princesa δεν συγκράτησε τον ενθουσιασμό της και το ίδιο συνέβη με τον António.
«Η καρδιά μου χτυπούσε από τη χαρά. Είναι σαν να είναι οικογένεια. Είναι σαν κόρη για μένα», εξομολογήθηκε ο 65χρονος άνδρας, που βρίσκεται σε πρόγραμμα αποκατάστασης λόγω δυσκολιών στην ισορροπία και στο βάδισμα.
Η διάγνωση δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, αλλά υπάρχει υποψία ότι πάσχει από μια σπάνια αιματολογική νόσο. Η επανένωση με τη σκυλίτσα, που του δόθηκε πριν από πέντε χρόνια αφού διασώθηκε από τον δρόμο, λειτουργεί ως βάλσαμο για την ψυχή.
«Μοιάζει σαν να θέλω να περπατήσω καλύτερα και όλα. Αυτό είναι η χαρά που έχει ένας άνθρωπος», είπε. Τέτοιες επανενώσεις φέρνουν «χαμόγελα, συνεργασία στη θεραπεία και ένα κίνητρο να φύγει κανείς από το νοσοκομείο», σημειώνει η Filipa Ceia, επισημαίνοντας ακόμη οφέλη για το ίδιο το ζώο αλλά και για τους επαγγελματίες υγείας.
«Υπολειπόμενος κίνδυνος»
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου και, μέχρι στιγμής, δεν έχει καταγραφεί κανένα περιστατικό λοίμωξης.
Η ομάδα πίσω από το εγχείρημα θέλει σε επόμενη φάση να αξιολογήσει το πρωτόκολλο, ώστε να διορθώσει τυχόν αστοχίες. Με βάση τις διαδικασίες που εφαρμόζονται, ένα σενάριο «επιπλοκών» θεωρείται πάντως «εξαιρετικά απίθανο», τονίζει η Filipa Ceia.
Στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη, οι κανόνες ελέγχου λοιμώξεων και δημόσιας υγείας είναι πιο αυστηροί. Προτεραιότητα δίνεται σε παρεμβάσεις με σκύλους βοηθείας και οι επισκέψεις ιδιωτικών ζώων, όταν επιτρέπονται (συνήθως για ασθενείς σε παρηγορική φροντίδα), πραγματοποιούνται σε απομονωμένες υποδομές, ιδίως σε ανοικτές αυλές ή κήπους που βρίσκονται δίπλα στην κύρια δομή.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Hospital Sint-Trudo στο Sint-Truiden, στο Βέλγιο. Τον Ιούλιο του 2023, αυτή η μονάδα υγείας εγκαινίασε ένα περίπτερο (πηγή στα Πορτογαλικά), ανεξάρτητο από το κεντρικό κτίριο, αν και συνδεδεμένο με το νοσοκομείο, ώστε οι ασθενείς τελικού σταδίου ή σε μακρές νοσηλείες να μπορούν να αλληλεπιδρούν με τα κατοικίδιά τους. Η πρόσβαση (πηγή στα Πορτογαλικά) των τετράποδων γίνεται από έξω, μέσω μιας αυλής, ενώ απαγορεύεται, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, να περάσουν από το εσωτερικό του νοσοκομειακού συγκροτήματος.
Αντί να υψώσει φυσικά εμπόδια με την κατασκευή δευτερευουσών δομών, το São João σχεδίασε ένα σύνολο κανόνων που, διατηρώντας την κλινική αυστηρότητα, εντάσσονται σε ένα ευέλικτο πρωτόκολλο, διαμορφωμένο βάσει επιστημονικών δεδομένων.
«Υπάρχει υπερβολικός φόβος για μετάδοση ζωονόσων, που τελικά δεν επιβεβαιώνεται στις μελέτες», υποστηρίζει η Filipa Ceia. Στην πραγματικότητα, σημειώνει η λοιμωξιολόγος, «είναι πιο εύκολη η μετάδοση της πλειονότητας των ασθενειών από άνθρωπο σε άνθρωπο παρά από ζώο σε άνθρωπο».
«Καθώς προσπαθούμε στο μέγιστο να διασφαλίζεται η ασφάλεια και καθώς ο ασθενής, όταν επιστρέψει στο σπίτι, θα ζει μαζί με το ζώο του, ο κίνδυνος είναι πραγματικά υπολειπόμενος. Πρέπει να καταλάβουμε αν, προσπαθώντας να μειώσουμε τον κίνδυνο, εμποδίζουμε τους ασθενείς να έχουν το όφελος», προσθέτει.
Η τόλμη του São João έγκειται όχι μόνο στην ισορροπία ανάμεσα στην ενσυναίσθηση και τον υγειονομικό έλεγχο, αλλά και στην αυτονομία και ικανότητα να ανθρωποποιεί την περίθαλψη χωρίς να περιμένει τους νομοθέτες, σε αντίθεση με την Ιταλία, για παράδειγμα, όπου η πρόοδος ήρθε με ώθηση από διατάγματα περιφερειακών κυβερνήσεων.
