Η συνέχιση των εισαγωγών ρωσικού LNG υπονομεύει την αξιοπιστία της υπόσχεσης της ΕΕ να διακόψει τους ενεργειακούς δεσμούς με τη Μόσχα, ιδίως όσο η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Η Ευρώπη κατέβαλε περίπου 7,88 δισ. ευρώ για υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από το ρωσικό ενεργειακό έργο στην Αρκτική κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2026, παρά τις προσπάθειες των Βρυξελλών να καταργήσουν σταδιακά το αέριο από τη Μόσχα, σύμφωνα με την οργάνωση Urgewald.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα στοιχεία, που συγκέντρωσε η Urgewald με βάση δεδομένα της εταιρείας ανάλυσης αγοράς Kpler, δείχνουν πόσο εξαρτημένη παραμένει η ΕΕ από τη ρωσική ενέργεια, καθώς μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου φέτος έφτασε στα ευρωπαϊκά λιμάνια ποσότητα-ρεκόρ 12,18 εκατομμυρίων τόνων.
Η ΕΕ προσπαθεί εδώ και καιρό να απεξαρτηθεί από τη ρωσική ενέργεια και φέτος θέσπισε μια σειρά μέτρων για να τερματίσει την εξάρτησή της από τη Μόσχα. Οι Βρυξέλλες επέβαλαν απαγόρευση νέων συμβολαίων για ρωσική ενέργεια στις αρχές του 2026, ενώ η πλήρης απαγόρευση στο ρωσικό LNG προβλέπεται να ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε πρόσφατα τον νόμο Lindsey Graham, ο οποίος δίνει στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να επιβάλουν κυρώσεις στις παραδόσεις ρωσικού LNG προς την Ευρώπη πριν τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση εισαγωγών της ΕΕ.
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και το ευρωπαϊκό μπλοκ αντιμετωπίζει μια σκληρή ενεργειακή κρίση, γεγονός που καθιστά τις Βρυξέλλες ολοένα πιο ευάλωτες στις αποφάσεις της Ουάσιγκτον, του βασικού προμηθευτή LNG της ΕΕ.
Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG από το ρωσικό έργο Yamal αυξήθηκαν κατά 9,5% σε ετήσια βάση μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου, με τα λιμάνια της ΕΕ να υποδέχονται το 85% των καταγεγραμμένων παραδόσεων του Yamal.
Η Γαλλία παρέλαβε σχεδόν τα τρία τέταρτα των παραδόσεων προς την ΕΕ τον Σεπτέμβριο, με τα λιμάνια Dunkirk και Montoir να αντιστοιχούν στην παραλαβή 571,716 εκατομμυρίων τόνων αρκτικού LNG, σύμφωνα με την Kpler.
Η Ολλανδία εισήγαγε 146,461 εκατομμύρια τόνους LNG και η Πορτογαλία 74,263 εκατομμύρια τόνους. Δεν καταγράφηκαν φορτία στην Ισπανία ή στον τερματικό σταθμό Zeebrugge στο Βέλγιο.
Η επιμονή των ροών αρκτικού LNG προς την Ευρώπη καταδεικνύει πόσο δύσκολο είναι να μετατραπεί μια μακροπρόθεσμη δέσμευση για σταδιακή κατάργηση σε άμεση εμπορική διακοπή.
Αναποτελεσματικές βραχυπρόθεσμες απαγορεύσεις
Τα στοιχεία εγείρουν επίσης ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των αρχικών περιορισμών της ΕΕ στο ρωσικό LNG.
Η απαγόρευση εισαγωγών βάσει υφιστάμενων βραχυπρόθεσμων συμβολαίων τέθηκε σε ισχύ στις 25 Απριλίου, όμως οι παραδόσεις του Σεπτεμβρίου έφτασαν τους 792.440 τόνους, λίγο πάνω από το επίπεδο πριν από έναν χρόνο.
Η πλήρης απαγόρευση της ΕΕ στο ρωσικό LNG βάσει επιλέξιμων υφιστάμενων μακροπρόθεσμων συμβολαίων αναμένεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.
Μέχρι τότε, οι συνεχιζόμενες αγορές αποφέρουν έσοδα για τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και αναδεικνύουν τα όρια των περιορισμών που στοχεύουν ορισμένα συμβόλαια χωρίς να σταματούν άμεσα το ευρύτερο εμπόριο.
"Πάντα θεωρούσαμε ότι ο αντίκτυπος δεν θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς έτσι κι αλλιώς το μεγαλύτερο μέρος της εξαγωγικής ικανότητας είναι δεσμευμένο σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια", δήλωσε στο Euronews ο Σεμπαστιαν Ρέτερς, υπεύθυνος εκστρατειών για την ενέργεια στην Urgewald.
"Επιπλέον, οι όγκοι εξαγωγών είναι γενικά χαμηλότεροι το καλοκαίρι λόγω εργασιών συντήρησης στον τερματικό σταθμό και αποστολών LNG προς την Ασία μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού", πρόσθεσε ο Ρέτερς.
Ο πραγματικός δοκιμαστικός λίθος για το Yamal θα είναι η σταδιακή κατάργηση από πλευράς ΕΕ που ξεκινά το 2027, είπε ο Ρέτερς, σημειώνοντας ότι αυτή μπορεί να οδηγήσει σε αισθητές μειώσεις στις εξαγωγές λόγω των αυξημένων προβλημάτων στις μεταφορές.
Έκκληση για ενίσχυση του 22ου πακέτου κυρώσεων
Η ΜΚΟ Urgewald, με έδρα τη Γερμανία, ζητά το επερχόμενο 22ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ να κλείσει τα κενά, ιδίως εκείνα που στηρίζουν τον εξειδικευμένο στόλο δεξαμενόπλοιων παγοθραυστικού τύπου Arc7, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη μεταφορά LNG από την Αρκτική.
Η εξάρτηση του Yamal από εξειδικευμένα πλοία καθιστά το σύστημα εξαγωγών του ευάλωτο σε περιορισμούς στις μεταφορές και τις συναφείς υπηρεσίες.
Τα ευρωπαϊκά λιμάνια είναι επίσης γεωγραφικά βολικοί προορισμοί, επιτρέποντας στα δεξαμενόπλοια να ξεφορτώνουν και να επιστρέφουν στο έργο σχετικά γρήγορα.
Η Urgewald υποστηρίζει ότι η αναστάτωση αυτών των διαδικασιών μεταφοράς θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση στην ικανότητα της Ρωσίας να διατηρεί τις εξαγωγές αρκτικού LNG.
"Η ΕΕ δεν πρέπει να περιμένει παθητικά μέχρι να τεθεί σε ισχύ το εμπάργκο του 2027. Το επόμενο πακέτο κυρώσεων πρέπει να κλείσει τα εναπομείναντα κενά, πάνω απ’ όλα εκείνα που επιτρέπουν στον απαραίτητο στόλο δεξαμενόπλοιων LNG τύπου Arc7 να συνεχίσει να λειτουργεί. Η Ουάσιγκτον, στο μεταξύ, έχει πλέον τη δυνατότητα να επιβάλει κυρώσεις σε αυτό το εμπόριο οποιαδήποτε στιγμή πριν από τότε", αναφέρεται στην ανακοίνωση της Urgewald.
Ωστόσο, τέτοια μέτρα θα απαιτούσαν πολιτικό συντονισμό μεταξύ της ΕΕ και των κρατών - μελών της και θα μπορούσαν να περιπλέξουν την προμήθεια φυσικού αερίου στην Ευρώπη πριν τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση εισαγωγών και ενόψει μιας απρόβλεπτης χειμερινής περιόδου.
Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν πόσο μεγάλο μέρος του εμπορίου θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε άλλους αγοραστές ή ποιες θα ήταν οι συνέπειες για τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου, αλλά κάθε πρόσθετη διαταραχή στο εμπόριο, πέραν της απώλειας LNG από τη Μέση Ανατολή, θα είχε αντίκτυπο.
Ο Τραμπ αποκτά ένα ακόμη μοχλό επιρροής στην ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ
Οι αμερικανικές κυρώσεις βάσει του νόμου Lindsey Graham θα μπορούσαν να διαταράξουν το εμπόριο πριν τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση της ΕΕ στο ρωσικό LNG και να αναγκάσουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τους αγοραστές να αντιδράσουν.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει προθεσμία έως τις 18 Οκτωβρίου για την πρώτη αξιολόγηση βάσει του νόμου. Ωστόσο, η προθεσμία δεν πρέπει να συγχέεται με αυτόματη απαγόρευση των παραδόσεων από το Yamal, τονίζει η Urgewald, καθώς ο πρακτικός αντίκτυπος του νόμου εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση θα κάνει χρήση των αρμοδιοτήτων της.
"Ο Αμερικανός Πρόεδρος πρέπει έως τις 18 Οκτωβρίου να καταρτίσει έναν κατάλογο πλοίων που μεταφέρουν ρωσικό LNG. Τα πλοία αυτά θα υπόκεινται στη συνέχεια σε κυρώσεις, εκτός αν ο Τραμπ χορηγήσει τις λεγόμενες εξαιρέσεις. Αυτό είναι δυνατό και, δεδομένου του ιστορικού του Τραμπ σε σχέση με τη Ρωσία, όχι απίθανο", είπε ο Ρέτερς στο Euronews.
Οι εισαγωγές της ΕΕ από το Yamal θα εξαρτώνται από την καλή θέληση του Αμερικανού Προέδρου από τις 18 Οκτωβρίου έως ότου τεθεί σε ισχύ το τελικό εμπάργκο το 2027, υπογράμμισε ο Ρέτερς.
Οι αμερικανικές κυρώσεις έχουν ήδη περιορίσει σοβαρά το ρωσικό έργο Arctic LNG 2 και τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό, ενώ το Yamal LNG συνεχίζει να τροφοδοτεί την Ευρώπη.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, 706,473 εκατομμύρια τόνοι LNG προορίζονταν για την Κίνα, τη Νότια Κορέα και την Ταϊβάν τον Σεπτέμβριο φέτος.