Το Euronews πληροφορείται ότι η Κομισιόν θα διατηρήσει την απαγόρευση νέων γεωτρήσεων πετρελαίου και αερίου στην Αρκτική και ενώ αναμένεται η ανακοίνωση στις 20 Οκτωβρίου της ανανεωμένης στρατηγικής της για τη Βόρεια Γειτονιά
Η απαγόρευση νέων γεωτρήσεων για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην Αρκτική θα παραμείνει η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην αναθεωρημένη στρατηγική που πρόκειται να παρουσιάσει η Κομισιόν, όπως δήλωσε εκπρόσωπός της στο Euronews, παρά τις έντονες πιέσεις από την πλούσια σε πετρέλαιο Νορβηγία για να εγκαταλειφθεί το μέτρο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η αναθεωρημένη εκδοχή της αρκτικής στρατηγικής της ΕΕ που παρουσιάστηκε το 2021 θα ανακοινωθεί στις 20 Οκτωβρίου, καθώς η περιοχή αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία για την άμυνα της Ένωσης και τους κλιματικούς της στόχους.
«Στο εξής, η προσέγγισή μας για το μορατόριουμ θα παραμείνει αμετάβλητη: οι πολιτικές μας έχουν στόχους να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή και την περιβαλλοντική υποβάθμιση και να στηρίξουν τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής.
Για την Επιτροπή, η ανάπτυξη νέων ορυκτών καυσίμων στην Αρκτική θεωρείται ασύμβατη με τους κλιματικούς της στόχους. Η διατήρηση του μορατόριουμ υπογραμμίζει την αποφασιστικότητα των Βρυξελλών να στηρίξουν αυτή τη θέση, παρά τις εκκλήσεις της International Energy Agency να επανεξεταστεί και την πίεση από τη Νορβηγία, βασικό προμηθευτή ενέργειας και σύμμαχο, την ώρα που η Ένωση αντιμετωπίζει ενεργειακή στενότητα.
Το 2021, η Γερμανία, η Σουηδία και η Φινλανδία στήριξαν σε γενικές γραμμές τη θέση της Επιτροπής ότι το νέο πετρέλαιο και φυσικό αέριο πρέπει να «μείνουν στο υπέδαφος». Η Δανία, εν τω μεταξύ, έπρεπε να βρει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη στήριξη των πράσινων φιλοδοξιών της ΕΕ και στη περιορισμένη δυνατότητά της να τις επιβάλει στη Γροιλανδία, το αυτόνομο έδαφός της, που ελέγχει τεράστια αποθέματα ορυκτών πόρων, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών εκτιμώμενων ανεξερεύνητων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Αρχικά, η Επιτροπή πρότεινε μια πολυμερή νομική υποχρέωση για απαγόρευση νέας έρευνας για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην Αρκτική και τις γύρω περιοχές, πρόταση που στήριξε η Γερμανία. Τελικά, όμως, η στρατηγική παρέμεινε μια μη δεσμευτική πολιτική δήλωση.
Σε ερώτηση αν η αναθεωρημένη αρκτική στρατηγική θα παραμείνει συμβολική πολιτική δήλωση, η Επιτροπή απάντησε ότι «η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη». Παρ’ όλα αυτά, η απαγόρευση αναμένεται να παραμείνει μη δεσμευτική, κάτι που θα μπορούσε να αποτρέψει μια άμεση σύγκρουση με τη Νορβηγία, καθώς η ΕΕ αντιμετωπίζει ανησυχίες για την επάρκεια ενεργειακών προμηθειών.
Η ΕΕ σε τροχιά σύγκρουσης με τη Νορβηγία
Η Νορβηγία έχει παρουσιάσει την έρευνα φυσικού αερίου στην Αρκτική ως ασφάλεια για την ΕΕ, καθώς η Ένωση παλεύει με τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας. Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζητά σύγκληση συνάντησης των G7 για την ενέργεια, όπου θα μπορούσε να συζητηθεί μια δεύτερη αποδέσμευση έκτακτων αποθεμάτων πετρελαίου.
Ασκώντας πίεση στην ΕΕ να επανεξετάσει τη στάση της, ο Νορβηγός υπουργός Ενέργειας Terje Aasland δήλωσε πρόσφατα ότι «η συνέχιση της δραστηριότητας στη Θάλασσα Μπάρεντς εξυπηρετεί τόσο τα νορβηγικά όσο και τα ευρωπαϊκά συμφέροντα», επικαλούμενος τις αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Προσέθεσε επίσης ότι η Νορβηγία θα συνεχίσει τις γεωτρήσεις στην Αρκτική ανεξάρτητα από τη στάση της ΕΕ.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο για τις Βρυξέλλες, καθώς η Νορβηγία είναι βαθιά ενσωματωμένη στην αρχιτεκτονική ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ. Πρόσφατοι κλυδωνισμοί, ανάμεσά τους ένας κατεστραμμένος αγωγός στη Σαουδική Αραβία, ανέδειξαν πόσο γρήγορα μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένη η Ευρώπη όταν διαταράσσονται οι προμήθειες από άλλες παραγωγικές περιοχές.
Με το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών να έχει σε μεγάλο βαθμό εκτοπιστεί από την ευρωπαϊκή αγορά, η Νορβηγία έχει αναδειχθεί στον μεγαλύτερο προμηθευτή LNG της ΕΕ, καλύπτοντας το 54,4% των συνολικών εισαγωγών της Ένωσης μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου, από 52,1% το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι το νορβηγικό αέριο από την Αρκτική αντιστοιχεί μόλις στο 1,4% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ και είναι απίθανο να κάνει ουσιαστική διαφορά για την ενεργειακή ασφάλεια βραχυπρόθεσμα. Σύμφωνα με νέα ανάλυση της WWF-Norway, το αέριο από τη Νέα Θάλασσα Μπάρεντς δεν θα έμπαινε στο σύστημα πριν από το 2045, πολύ αργά για να καλύψει τις άμεσες ανάγκες της ΕΕ.
«Σημαντικές νέες αρκτικές προμήθειες θα έφταναν σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση φυσικού αερίου της ΕΕ αναμένεται να μειωθεί απότομα», αναφέρει σε ανακοίνωσή της η WWF-Norway. Επικαλείται ανάλυση σύμφωνα με την οποία η ζήτηση ορυκτού αερίου στην ΕΕ θα μπορούσε να πέσει από περίπου 329 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) το 2024 σε περίπου 85 bcm το 2040, σε ένα σενάριο ευθυγραμμισμένο με μείωση εκπομπών κατά 90%.
Η έκθεση δεν αμφισβητεί την υφιστάμενη νορβηγική παραγωγή ούτε τον ρόλο της χώρας ως αξιόπιστου προμηθευτή ενέργειας. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η καθαρή ηλεκτροπαραγωγή, η ηλεκτροκίνηση και η ενεργειακή αποδοτικότητα θα μπορούσαν να μειώσουν την ευρωπαϊκή εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα πιο γρήγορα από ό,τι νέα έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική.
Η πρόοδος της Νορβηγίας στην καθαρή ενέργεια και την ηλεκτροκίνηση θα μπορούσε να αποτελέσει κοινό έδαφος με τις Βρυξέλλες. Τα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα με μπαταρία αντιστοιχούν περίπου στο 95% έως 99% των πωλήσεων νέων επιβατικών οχημάτων στη χώρα.
Ο Πααλ Φρίσβολντ, συντονιστής της ΜΚΟ «Alliance to Preserve the Moratorium on Oil Drilling in the Arctic», χαρακτήρισε την απόφαση της ΕΕ να διατηρήσει την απαγόρευση «σημαντική νίκη» για το κλίμα και δήλωσε ότι θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποτροπή της κλιμακούμενης αντιπαλότητας στον Αρκτικό Βορρά.
«Στέλνει ένα σημαντικό μήνυμα προς τη Νορβηγία και τον πετρελαϊκό κλάδο για τη σταθερή δέσμευση της ΕΕ να επιταχύνει τη μετάβαση σε μια ανταγωνιστική και μηδενικών εκπομπών Ευρώπη, σύμφωνα με τη Συμφωνία του Παρισιού, με προσιτή εγχώρια ενέργεια που εξαλείφει την εξάρτηση από εισαγόμενα ακριβά ορυκτά καύσιμα εις βάρος των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και της βιομηχανίας», δήλωσε ο Φρίςβολντ στο Euronews.
Η Σύνοδος της Αρκτικής
Η απαγόρευση της ΕΕ για νέες έρευνες πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική φαίνεται πως βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων των ηγετών στην Arctic Summit που φιλοξένησε η Φινλανδία στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου, στην οποία συμμετείχε και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιονας Γκαρ Στόρε.
Επιπλέον 11 κράτη - μέλη της ΕΕ, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, συμμετείχαν στις εργασίες της Συνόδου στο Ροβανιέμι για να συζητήσουν τη «στρατηγική σημασία» της Αρκτικής. Μάλιστα, συνυπέγραψαν κείμενο με το οποίο αξιώνουν δυναμικότερη παρουσία των Βρυξελλών στην περιοχή. Το κείμενο συνυπογράφουν χώρες όπως η Γερμανία, η Δανία, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ρουμανία, η Γαλλία, η Ελλάδα, η Ολλανδία, η Πολωνία και η Σουηδία, που συμμετείχαν στην εκδήλωση
Σε αυτούς προστέθηκαν ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλας και ο Επίτροπος Διεθνών Συνεργασιών Τζόσεφ Σικελα.
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας Πέτερι Ορπο δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να υιοθετήσει μια «ολοκληρωμένη προσέγγιση» για την ασφάλεια στην Αρκτική, που να περιλαμβάνει και την ενέργεια. Επισήμανε επίσης την εντεινόμενη ανταγωνιστικότητα μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή, κάνοντας λόγο για αυξανόμενη δραστηριότητα και ενδιαφέρον από την Κίνα, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παραμένει ασαφές αν η συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ Ουάσιγκτον, Δανίας και Γροιλανδίας στις 18 Σεπτεμβρίου καλύπτει ένα έργο έρευνας πετρελαίου στη λεκάνη Jameson Land της ανατολικής Γροιλανδίας, περιοχή στην οποία είχε στρέψει προηγουμένως το ενδιαφέρον της η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Φινλανδός πρωθυπουργός Πέτερι Ορπο χαρακτήρισε την Arctic Summit «εξαιρετικά παραγωγική» συζήτηση σε υψηλό επίπεδο που «υπερβαίνει τη στρατιωτική ασφάλεια».
«Εδώ μιλάμε για οικονομική ασφάλεια, κρίσιμα ορυκτά, ενέργεια, υποδομές και logistics, εμπορικές οδούς, ασφάλεια εφοδιασμού, κλιματική αλλαγή και βιώσιμη ανάπτυξη», είπε ο Ορπο.
Πηγή με γνώση των ευρωπαϊκών συζητήσεων για την αρκτική πολιτική ανέφερε στο Euronews ότι οι αναφορές στην ενέργεια κατά τη σύνοδο «θα μπορούσαν να αφορούν άλλες πιθανές πηγές ενέργειας στην περιοχή, ακόμη και ηλιακή, για μεγάλες χρονικές περιόδους».
Η Επιτροπή ανακοίνωσε στις 7 Σεπτεμβρίου επενδύσεις ύψους 200 εκατ. ευρώ για τη Γροιλανδία, που περιλαμβάνουν χρηματοδότηση για «παραγωγή ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, αποθήκευση και τεχνολογίες κατάλληλες για την Αρκτική και την ανθεκτικότητα των συστημάτων».