Οι νέες προβλέψεις δείχνουν σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους και βελτίωση της αγοράς εργασίας. Ωστόσο, οι ανατιμήσεις εξακολουθούν να επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ενώ παραμένουν σημαντικά εξωτερικά ελλείμματα.
Η Ελλάδα και η Κύπρος αναμένεται να αναπτυχθούν ταχύτερα από την ευρωζώνη το 2026, αλλά οι τιμές θα αυξηθούν επίσης περισσότερο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτή είναι η διπλή εικόνα που προκύπτει από τις νέες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), το οποίο προειδοποιεί ότι οι κρίσεις ακρίβειας μπορούν να επιβαρύνουν για χρόνια τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Σύμφωνα με την έκθεση World Economic Outlook του Οκτωβρίου 2026, η ελληνική οικονομία προβλέπεται να αναπτυχθεί κατά 1,8% φέτος και η κυπριακή κατά 2,9%, έναντι 1,1% στην ευρωζώνη. Ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός προβλέπεται στο 4,2% στην Ελλάδα, στο 3,7% στην Κύπρο και στο 3,1% στην ευρωζώνη.
Το ΔΝΤ αφιερώνει ειδικό κεφάλαιο στις συνέπειες των αυξήσεων των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας.
Η διεθνής έρευνα διαπιστώνει ότι οι οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα πλήττονται περισσότερο, επειδή δαπανούν μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων τους σε είδη πρώτης ανάγκης.
Σε προηγούμενες κρίσεις ακρίβειας, οι πραγματικοί μισθοί, δηλαδή οι αποδοχές αφού ληφθεί υπόψη η αύξηση των τιμών, μειώθηκαν και χρειάστηκαν χρόνο για να ανακάμψουν.
Πρόκειται για γενικά συμπεράσματα της έρευνας του ΔΝΤ και όχι για ξεχωριστές προβλέψεις σχετικά με τους μισθούς των εργαζομένων στην Ελλάδα ή την Κύπρο.
Ελλάδα: Οι τιμές ανεβαίνουν ταχύτερα από ό,τι στην ευρωζώνη
Η ελληνική οικονομία αναμένεται να επιβραδυνθεί από 2,1% το 2025 σε 1,8% το 2026. Το ΔΝΤ προβλέπει ανάπτυξη 1,8% και για το 2027, υψηλότερη από το 1,2% που προβλέπει για την ευρωζώνη την επόμενη χρονιά.
Η ανάπτυξη σημαίνει ότι η οικονομία παράγει περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες. Δεν σημαίνει, όμως, ότι αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό το εισόδημα κάθε εργαζομένου ή συνταξιούχου.
Για τα ελληνικά νοικοκυριά, το σημαντικότερο στοιχείο των νέων προβλέψεων είναι η επιτάχυνση του πληθωρισμού. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι τιμές καταναλωτή στην Ελλάδα θα αυξηθούν κατά μέσο όρο 4,2% το 2026, έναντι 2,9% το 2025. Για το 2027 προβλέπει νέα αύξηση 3,6%, ενώ για την ευρωζώνη προβλέπει πληθωρισμό 2,8%.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ένα αντιπροσωπευτικό καλάθι αγαθών και υπηρεσιών που κόστιζε κατά μέσο όρο 100 ευρώ το 2025, θα κοστίζει περίπου 107,90 ευρώ το 2027, εφόσον επαληθευτούν οι προβλέψεις του ΔΝΤ για την Ελλάδα.
Η σύγκριση αφορά τον γενικό δείκτη τιμών και όχι αποκλειστικά τα τρόφιμα. Επίσης, δεν δείχνει από μόνη της εάν η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων θα μειωθεί, καθώς αυτό εξαρτάται και από την αύξηση των εισοδημάτων τους.
Στην αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας που δημοσίευσε τον Μάιο, το ΔΝΤ είχε επισημάνει ότι πολλά νοικοκυριά διαθέτουν περιορισμένο εισόδημα και μικρά αποταμιευτικά αποθέματα, ενώ το υψηλό κόστος στέγασης αυξάνει την οικονομική ευαλωτότητά τους.
Στην αγορά εργασίας, η ανεργία στην Ελλάδα προβλέπεται να μειωθεί από 8,9% το 2025 σε 8% το 2026 και 7,6% το 2027. Ωστόσο, το ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα παραμένει υψηλότερο από το 6,3% που προβλέπει το ΔΝΤ για την ευρωζώνη το 2026.
Σημαντική βελτίωση καταγράφεται στο δημόσιο χρέος της Ελλάδας. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι θα μειωθεί από 146,6% του ΑΕΠ το 2025 σε 136% το 2026 και 128,7% το 2027.
Η μείωση του χρέους περιορίζει τις δημοσιονομικές πιέσεις και μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερα περιθώρια για δημόσιες δαπάνες ή αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων. Δεν σημαίνει, ωστόσο, άμεση μείωση του κόστους ζωής.
Παράλληλα, το ΔΝΤ προβλέπει ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Ελλάδας θα φτάσει στο 6,6% του ΑΕΠ το 2026. Ο δείκτης καταγράφει τις συναλλαγές της χώρας με το εξωτερικό, όπως το εμπόριο αγαθών, τις υπηρεσίες και τα εισοδήματα. Το έλλειμμα υποδηλώνει ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να δαπανά συνολικά περισσότερα στο εξωτερικό από όσα εισπράττει μέσω αυτών των συναλλαγών.
Κύπρος: Ισχυρότερη ανάπτυξη, αλλά αισθητή αύξηση των τιμών
Η κυπριακή οικονομία διατηρεί υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, παρά την επιβράδυνση που προβλέπει το ΔΝΤ για το 2026. Το ΑΕΠ της Κύπρου αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,9% φέτος, μετά την ανάπτυξη 3,8% το 2025.
Για το 2027, το ΔΝΤ προβλέπει επιτάχυνση της ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας στο 3,2%, έναντι 1,2% στην ευρωζώνη.
Ωστόσο, οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης δεν εξαλείφουν την πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά από τις αυξήσεις των τιμών.
Στην Κύπρο, ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί από μόλις 0,8% το 2025 σε 3,7% το 2026. Η πρόβλεψη του ΔΝΤ για την Κύπρο είναι υψηλότερη από το 3,1% που αναμένει για την ευρωζώνη φέτος.
Για το 2027, το Ταμείο προβλέπει υποχώρηση του πληθωρισμού στην Κύπρο στο 1,9%, χαμηλότερα από το 2,8% που προβλέπει για την ευρωζώνη.
Η επιβράδυνση του πληθωρισμού δεν σημαίνει ότι οι τιμές θα μειωθούν. Σημαίνει ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται, αλλά με βραδύτερο ρυθμό.
Με βάση τις προβλέψεις του ΔΝΤ, ένα αντιπροσωπευτικό καλάθι αγαθών και υπηρεσιών που κόστιζε κατά μέσο όρο 100 ευρώ στην Κύπρο το 2025, θα κοστίζει περίπου 105,65 ευρώ το 2027.
Στην προηγούμενη αξιολόγησή του για την κυπριακή οικονομία, τον Ιούνιο, το ΔΝΤ είχε προειδοποιήσει ότι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας επιβαρύνουν τα πραγματικά εισοδήματα και επηρεάζουν αρνητικά τον τουρισμό και την καταναλωτική εμπιστοσύνη.
Η ίδια αξιολόγηση υπογράμμιζε την ανάγκη μεταρρυθμίσεων στον ενεργειακό τομέα, ώστε να περιοριστεί το κόστος και να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου.
Στην αγορά εργασίας, οι προβλέψεις είναι ευνοϊκότερες. Η ανεργία στην Κύπρο αναμένεται να διαμορφωθεί στο 4% το 2026, σημαντικά χαμηλότερα από το 6,3% που προβλέπει το ΔΝΤ για την ευρωζώνη.
Η δημοσιονομική εικόνα της Κύπρου παραμένει επίσης ισχυρή. Το δημόσιο χρέος προβλέπεται να μειωθεί στο 51,4% του ΑΕΠ το 2026 και στο 46,7% το 2027. Παράλληλα, η κυπριακή κυβέρνηση αναμένεται να καταγράψει συνολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα 2,3% του ΑΕΠ το 2026, ενώ η ευρωζώνη προβλέπεται να εμφανίσει έλλειμμα 3,6%.
Το δημοσιονομικό πλεόνασμα σημαίνει ότι τα συνολικά έσοδα του κράτους υπερβαίνουν τις δαπάνες του. Μπορεί να ενισχύσει τη δυνατότητα χρηματοδότησης δημόσιων υπηρεσιών ή στοχευμένων κοινωνικών μέτρων, χωρίς όμως να συνεπάγεται ότι τα επιπλέον έσοδα θα μεταφερθούν αυτομάτως στα νοικοκυριά.
Παρά τη θετική δημοσιονομική εικόνα, η κυπριακή οικονομία αντιμετωπίζει σημαντικό εξωτερικό έλλειμμα. Το ΔΝΤ προβλέπει έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 7,7% του ΑΕΠ το 2026, έναντι πλεονάσματος 1,2% στην ευρωζώνη.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στα δημόσια οικονομικά και στις συνολικές συναλλαγές μιας χώρας με το εξωτερικό. Μια κυβέρνηση μπορεί να εισπράττει περισσότερα από όσα δαπανά, ενώ η οικονομία της χώρας εξακολουθεί να εμφανίζει εξωτερικό έλλειμμα.