Οι κυβερνήσεις της ΕΕ συμφώνησαν να ανοίξουν δύο επιπλέον θεματικά κεφάλαια ένταξης με την Ουκρανία, μετά την άρση του ουγγρικού βέτο στο θέμα των δικαιωμάτων της ουγγρικής μειονότητας
Το Συμβούλιο της ΕΕ συμφώνησε να ανοίξει δύο επιπλέον ομάδες κεφαλαίων προσχώρησης με την Ουκρανία, μετά την άρση του ουγγρικού βέτο, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των ανοιχτών ομάδων σε τέσσερις από τις έξι.
Η απόφαση ακολούθησε συμφωνία για τα δικαιώματα της ουγγρικής εθνικής μειονότητας στην Ουκρανία, ένα πάγιο αίτημα της Βουδαπέστης.
Η πρόοδος αυτή, μαζί με το άνοιγμα δύο ακόμη ομάδων ενταξιακών κεφαλαίων, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια πρώτη διμερή συνάντηση μεταξύ του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Πέτερ Μάγιαρ στις Βρυξέλλες αυτή την εβδομάδα, που ενδέχεται να σηματοδοτήσει καμπή στις σχέσεις των δύο γειτονικών χωρών.
Ούγγροι και Ουκρανοί διπλωμάτες εργάζονται για να οργανώσουν τη συνάντηση, η οποία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της ΕΕ, ανέφεραν πηγές στο Euronews. Ωστόσο, δεν έχει οριστεί ημερομηνία και η συνάντηση δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επισήμως.
Ο Μάγιαρ έθεσε επίσης το ενδεχόμενο συνάντησης με τον Ζελένσκι σε συνέντευξή του στα μέσα ενημέρωσης το περασμένο σαββατοκύριακο.
Η Ουγγαρία έχει επικρίνει τους ουκρανικούς νόμους για την εκπαίδευση και τη γλώσσα από τότε που υιοθετήθηκαν, το 2015 και το 2017 αντίστοιχα, καθώς περιόρισαν τη χρήση των μειονοτικών γλωσσών στα σχολεία. Η διαφορά αυτή προκάλεσε επανειλημμένες διπλωματικές εντάσεις, με τη Βουδαπέστη υπό τον Βίκτορ Όρμπαν να μπλοκάρει την πρόοδο της Ουκρανίας προς την ένταξη στην ΕΕ.
Μετά τη νίκη του Μάγιαρ στις εκλογές του Απριλίου, η νέα ουγγρική κυβέρνηση ακολουθεί πιο πραγματιστική γραμμή, ζητώντας συγκεκριμένες εγγυήσεις για την ουγγρική μειονότητα, ενώ ταυτόχρονα δείχνει ότι είναι διατεθειμένη να επιτρέψει να προχωρήσει η ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας.
Τον Ιούνιο η Βουδαπέστη συμφώνησε να ανοίξει τις δύο πρώτες ομάδες ενταξιακών κεφαλαίων, αλλά συνέδεσε κάθε περαιτέρω πρόοδο με την ενίσχυση, από πλευράς Κιέβου, της νομικής προστασίας για την ουγγρική εθνική μειονότητα στην Ουκρανία.
Μετά τις συνομιλίες με την υπουργό Εξωτερικών της Ουγγαρίας Anita Orbán στο Λουξεμβούργο τη Δευτέρα, ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Andrii Sybiha δήλωσε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν στα επόμενα βήματα και χαιρέτισε την πρόοδο στην υλοποίηση των διμερών δεσμεύσεών τους.
Τι αλλάζει με τον νέο νόμο για τις μειονότητες;
Μία από τις βασικές διατάξεις θεσπίζει ειδικό νομικό καθεστώς για σχολεία όπου περισσότεροι από τους μισούς μαθητές διδάσκονται σε μειονοτική γλώσσα που είναι επίσης επίσημη γλώσσα της ΕΕ. Τα σχολεία που πληρούσαν τις προϋποθέσεις όταν ο νόμος τέθηκε σε ισχύ μπορούν να διατηρήσουν αυτό το καθεστώς, εφόσον τουλάχιστον το 20% των μαθητών συνεχίσει να φοιτά σε αυτή τη γλώσσα.
Ο νόμος επεκτείνει επίσης τη χρήση των μειονοτικών γλωσσών που πληρούν τα κριτήρια στις σχολικές δραστηριότητες και την επικοινωνία και προσθέτει επιπλέον εγγυήσεις για τη διδασκαλία στη μητρική γλώσσα όταν τα σχολεία αναδιοργανώνονται ή κλείνουν.
Μαθητές που διδάσκονται σε αναγνωρισμένες μειονοτικές ή ιθαγενείς γλώσσες θα μπορούν επίσης να ζητούν μεταφρασμένα θέματα σε εξωτερικές εξετάσεις, με εξαίρεση τα μαθήματα γλώσσας και λογοτεχνίας.
Καθοριστικής σημασίας για το Κίεβο είναι ότι τα ουκρανικά παραμένουν η γλώσσα της κρατικής εκπαίδευσης. Οι νέες διατάξεις ενισχύουν τη διδασκαλία στις μειονοτικές γλώσσες χωρίς να ανατρέπουν τη γενικότερη πολιτική της Ουκρανίας για την προώθηση της κρατικής γλώσσας.
Οι αλλαγές βασίζονται σε μεταρρυθμίσεις που εισήχθησαν το 2023, επεκτείνοντας την προστασία στις μειονότητες των οποίων οι γλώσσες είναι επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Η ρωσική παραμένει εκτός πεδίου εφαρμογής των νέων εγγυήσεων.
Πέρα από τις ενταξιακές συνομιλίες
Το άνοιγμα των επόμενων δύο ομάδων ενταξιακών κεφαλαίων αποτελεί ακόμη ένα βήμα στη μακρά διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας, χωρίς όμως να εγγυάται την ιδιότητα μέλους. Το Κίεβο πρέπει ακόμη να ολοκληρώσει εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις, ενώ το κλείσιμο κάθε ομάδας απαιτεί ομοφωνία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Παρότι οι ενστάσεις της Ουγγαρίας φαίνεται να έχουν αρθεί, άλλα κράτη μέλη της ΕΕ θα μπορούσαν ακόμη να παρεμποδίσουν την πρόοδο.
Η γεωργία αναμένεται να είναι από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ουκρανίας. Ορισμένα κράτη μέλη φοβούνται ότι η ένταξη του μεγάλου αγροτικού τομέα της Ουκρανίας στην Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στους Ευρωπαίους αγρότες, στις επιδοτήσεις και στον ανταγωνισμό στην αγορά.
Προς το παρόν, η συμφωνία μεταξύ Κιέβου και Βουδαπέστης συνιστά σημαντικό διπλωματικό επίτευγμα και βάζει τέλος σε μια μακρόχρονη διαμάχη μεταξύ των δύο γειτόνων.