Ξανά αιφνιδιασμένη από τον Τραμπ, η Ευρώπη ενισχύει τη στήριξη στην Ουκρανία

Η Ευρώπη προσπαθεί για άλλη μια φορά να σώσει την εικόνα της, μετά την αιφνιδιαστική κίνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έκλεισε μια ειδικά προσαρμοσμένη συμφωνία με τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, για την απελευθέρωση χιλιάδων τόνων ντίζελ που έως τώρα ήταν υπό καθεστώς κυρώσεων.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η είδηση προκάλεσε συναγερμό στην Ουκρανία και στους Ευρωπαίους συμμάχους της, οι οποίοι εδώ και καιρό αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη την απρόβλεπτη διπλωματία του Τραμπ και την αντίληψή του για το τι σημαίνει μια δίκαιη και διαρκής ειρήνη.

Οι εντάσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού δεν έχουν πλήρως υποχωρήσει από τον Φεβρουάριο πέρυσι, όταν ο Τραμπ τηλεφώνησε αιφνιδιαστικά στον Πούτιν και ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου, χωρίς να έχει προηγουμένως συμβουλευθεί κανέναν Ευρωπαίο ηγέτη.

Ήταν η αρχή μιας σειράς απρόβλεπτων εξελίξεων που αναστάτωσαν την Ευρώπη και ανέτρεψαν τις μακρόχρονες παραδοχές της για τη μεταπολεμική διεθνή τάξη. Σε αυτές περιλαμβάνονται η εσπευσμένη σύνοδος Τραμπ-Πούτιν στην Αλάσκα, ένα σχέδιο 28 σημείων που διέρρευσε και είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό για τη Μόσχα και μια εξαίρεση από τις κυρώσεις για το ρωσικό αργό πετρέλαιο.

Η συμφωνία για το ντίζελ, που ανακοινώθηκε την Παρασκευή στο Truth Social, προσέθεσε ακόμη ένα κεφάλαιο.

Ο Τραμπ επανήλθε τότε σε ένα γνώριμο μοτίβο: δημόσιες επιθέσεις κατά της νομιμότητας του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και εκκλήσεις για διεξαγωγή νέων εκλογών. Το ουκρανικό σύνταγμα απαγορεύει εκλογές σε περίοδο πολέμου, κάτι που ο Ζελένσκι τείνει να υπενθυμίζει στον Τραμπ.

«Προτείνω να αποκτήσουν νέο ηγέτη που να μπορεί να κάνει μια συμφωνία, γιατί θα μπορούσε να έχει κάνει πολλές συμφωνίες και για κάποιο λόγο δεν το κάνει ποτέ», είπε ο Τραμπ, εν μέσω χειροκροτημάτων από τη Μόσχα.

Όπως και σε προηγούμενα επεισόδια, η Ευρώπη τρέχει να κλείσει τις γραμμές της, να στοιχηθεί πίσω από την Ουκρανία και να καταστήσει σαφές ότι, ανεξάρτητα από το τι κάνει και τι λέει ο Λευκός Οίκος, αυτή η πλευρά του Ατλαντικού θα μείνει στην πορεία που έχει συμφωνηθεί.

«Πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε συλλογικά σοβαροί. Σήμερα, θεωρώ, δεν έχουμε κανέναν πραγματικό λόγο να αλλάξουμε τη θέση μας», δήλωσε τη Δευτέρα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είπε ότι η μίμηση της συμφωνίας Τραμπ-Πούτιν για το ντίζελ είναι «εκτός συζήτησης» για την Ευρώπη, παρά την άνοδο των τιμών της ενέργειας.

«Η Ρωσία θα διαπραγματευτεί σοβαρά μόνο υπό πίεση, και γι’ αυτό παραμένουμε προσηλωμένοι στις κυρώσεις μας κατά της Ρωσίας», είπε ο Μερτς στους δημοσιογράφους.

Παρόμοιο μήνυμα αντήχησε στο Λουξεμβούργο, όπου συναντήθηκαν οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ και επέμειναν ότι η εκστρατεία πίεσης προς τη Μόσχα θα συνεχιστεί αμείωτη. Κάποιοι καταδίκασαν ανοιχτά τη συμφωνία για το ντίζελ, χαρακτηρίζοντάς την λυπηρή και ανησυχητική.

Οι υπουργοί Εξωτερικών ενέκριναν επίσης την προσθήκη-ρεκόρ 1.600 ονομάτων στη λίστα κυρώσεων, τα μισά εκ των οποίων συνδέονται με την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων που πέφτουν στην Ουκρανία. Η αντίθεση ανάμεσα στην ΕΕ και τις ΗΠΑ δύσκολα θα μπορούσε να είναι πιο έντονη.

«Δείξαμε ενότητα σήμερα σε αυτές τις (1.600) καταχωρίσεις», είπε η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας στο τέλος της συνάντησης.

«Αλλά, βέβαια, θα ήταν πολύ ισχυρότερο αν είχαμε ενεργήσει μαζί με τις ΗΠΑ. Το μήνυμά μας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ότι μόνο η πίεση λειτουργεί απέναντι στη Ρωσία».

Ενότητα υπό πίεση

Παρότι η συμφωνία Τραμπ-Πούτιν εντάσσεται στο γνώριμο μοτίβο της αλλοπρόσαλλης διπλωματίας που παρακάμπτει τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, το ζοφερό πλαίσιο στο οποίο εξελίσσεται την διαφοροποιεί.

Η συμφωνία για το ντίζελ έρχεται σε μια στιγμή που η Ρωσία κλιμακώνει ραγδαία τις επιθέσεις της εναντίον της Ουκρανίας, σκοτώνοντας δεκάδες αμάχους και καταστρέφοντας τους μηχανισμούς που στηρίζουν την τοπική οικονομία, από ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς και κέντρα δεδομένων έως αποθήκες και σιδηροδρομικές γραμμές.

Ο ρωσικός αποκλεισμός στη Μαύρη Θάλασσα έχει αφήσει τους Ουκρανούς αγρότες ανήμπορους να στείλουν τόνους σιτηρών στους πελάτες τους ανά τον κόσμο και έχει στερήσει από το κράτος μια ουσιαστική πηγή εσόδων.

Καθώς η οικονομική δραστηριότητα βαλτώνει και τα υλικά κόστη συσσωρεύονται, η ΕΕ συνειδητοποιεί ότι οι γραμμές στήριξης πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ θα αποδειχθούν ανεπαρκείς κάποια στιγμή του επόμενου έτους. Με τις ΗΠΑ εκτός κάδρου, το βάρος αναμένεται να πέσει στην ευρωπαϊκή τσέπη.

Η προοπτική η Ρωσία να πουλά ντίζελ που έως τώρα ήταν υπό κυρώσεις και να εξασφαλίζει επιπλέον χρήματα για να χρηματοδοτεί τις βόμβες που πέφτουν στην Ουκρανία είναι ιδιαίτερα δύσκολο να γίνει ανεκτή από το Κίεβο και τους συμμάχους του. Θέτει επίσης σοβαρά ερωτήματα για το πόσο μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη η αμερικανική πλευρά ως εγγυήτρια της ασφάλειας στο μεταπολεμικό σκηνικό.

Κι όμως, η συλλογική εκτίμηση της Ευρώπης παραμένει ότι έχει ακόμη περισσότερα να χάσει παρά να κερδίσει αν απομακρυνθεί από τους Αμερικανούς.

«Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να ξαναεστιάσουμε και να διπλασιάσουμε τις προσπάθειές μας στη διατήρηση της πίεσης προς τη Ρωσία», δήλωσε τη Δευτέρα η υπουργός Εξωτερικών της Ιρλανδίας, Χέλεν ΜακΕντι.

«Προτεραιότητά μας πρέπει να είναι να διατηρήσουμε αυτή την πίεση, αλλά και να διατηρήσουμε τα κανάλια μας με τις ΗΠΑ, γιατί αυτό δεν πρόκειται να είναι εφικτό χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ.»

Την ώρα που έσκαγε η είδηση για τη συμφωνία στο ντίζελ, ανώτεροι αξιωματούχοι από την Ουκρανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ΝΑΤΟ βρίσκονταν στο Μαϊάμι της Φλόριντα για έναν γύρο συνομιλιών που φιλοξένησαν οι ειδικοί απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Η συνάντηση ήταν η πρώτη του είδους της από το ξέσπασμα του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που έχει απορροφήσει την εξωτερική πολιτική του Λευκού Οίκου και έχει υποβιβάσει την Ουκρανία σε δεύτερο πλάνο.

«Θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε με τους εταίρους μας και επίσης με τις ΗΠΑ για να φέρουμε αυτόν τον πόλεμο σε ένα τέλος, και το πιο πρόσφατο παράδειγμα γι’ αυτό ήταν οι συνομιλίες της Παρασκευής στο Μαϊάμι», είπε ο επικεφαλής εκπρόσωπος της Επιτροπής, χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση «θετικό βήμα».

Η Ευρώπη δυσκολεύτηκε αρχικά να εξασφαλίσει θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, καθώς ο Τραμπ και ο Πούτιν προχωρούσαν με τις ιδιωτικές τους κλήσεις. Χρειάστηκαν μήνες μετά την ίδρυση από ευρωπαϊκές χώρες της "Συμμαχίας των Προθύμων" για να ενταχθούν στη διαδικασία διαπραγμάτευσης υπό αμερικανική ηγεσία.

Οι δηλώσεις από τις Βρυξέλλες επιβεβαιώνουν ότι η διατήρηση μιας θέσης στο τραπέζι, όπου θα κριθεί το μέλλον της Ουκρανίας ως κυρίαρχου κράτους και η αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης, υπερισχύει οποιασδήποτε διπλωματικής προσβολής, όσο αιχμηρή ή δημόσια κι αν είναι.

Ο Ζελένσκι, του οποίου η χώρα υφίσταται ήδη μπλακάουτ ενόψει ενός χειμώνα που αναμένεται να είναι ο πιο σκληρός μέχρι σήμερα του πολέμου, συμφωνεί ότι η διατλαντική συμμαχία πρέπει να παραμείνει ισχυρή, παρά τις συμφωνίες που μπορεί να κλείνονται ερήμην της.

«Μια ενεργειακή εκεχειρία και άλλα βήματα για τη μείωση της κλιμάκωσης και τη διασφάλιση της ασφάλειας είναι πραγματικά αναγκαία εδώ – στην πραγματικότητα, όχι μόνο στο Truth Social», είπε ο Ζελένσκι.

«Πρέπει να τερματίσουμε τον πόλεμο της Ρωσίας. Πρέπει να εγγυηθούμε την ασφάλεια. Πρέπει να σταθούμε μαζί. Η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες.»