Η ταχεία κλιμάκωση από την πλευρά της Ρωσίας έχει θέσει εν αμφιβόλω τα πολλαπλά και πολυδάπανα προγράμματα στήριξης της ΕΕ προς την Ουκρανία. Διπλωμάτες παραδέχονται ότι είναι θέμα χρόνου να ασχοληθούν οι ηγέτες με το επίμαχο ζήτημα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνειδητοποιεί τα όρια της οικονομικής στήριξης προς την Ουκρανία, καθώς η απότομη κλιμάκωση των ρωσικών επιθέσεων διαλύει τα δημόσια οικονομικά της χώρας, εξαντλεί την αεράμυνά της και εντείνει την εξάρτησή της από τους συτικούς συμμάχους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Ο πόλεμος αυτός θα κρατήσει περισσότερο απ’ όσο νομίζαμε», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Υπάρχει η επίγνωση ότι οι ανάγκες θα συνεχίσουν να εμφανίζονται, αλλά δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα αντιμετωπιστούν».
«Πρέπει να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ δεν θα αλλάξει τη θέση της και θα ενισχύσει τη στήριξή της προς την Ουκρανία και την πίεση προς τη Ρωσία», ανέφερε άλλος διπλωμάτης.
Σιδηρόδρομοι, γέφυρες, φορτηγά πλοία, σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, κέντρα δεδομένων, αποθήκες, ιατρικά κέντρα, σχολεία και νηπιαγωγεία έχουν βρεθεί στο στόχαστρο ρωσικών αεροπορικών επιδρομών τις τελευταίες ημέρες. Ακόμη και η Εθνική Ακαδημία Επιστημών έχει γίνει στόχος.
Ο αδιάκοπος βομβαρδισμός, ένας υπολογισμένος συνδυασμός βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, έχει σκοτώσει δεκάδες αμάχους, μεταξύ των οποίων πάνω από 30 ανθρώπους στο Κραματόρσκ, όταν επίθεση με βόμβα ολίσθησης τύλιξε στις φλόγες δύο αστικά λεωφορεία.
Την Πέμπτη, η Ρωσία βύθισε το Κίεβο στο σκοτάδι, προσφέροντας μια ζοφερή προεπισκόπηση ενός χειμώνα που αναμένεται να είναι ο σκληρότερος και πιο αμείλικτος μέχρι σήμερα στον πόλεμο.
«Πρόκειται για τρομοκρατία εναντίον της ανθρώπινης ζωής. Και είναι σημαντικό οι ηγέτες να μην αγνοούν αυτό που συμβαίνει», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
«Ξεκάθαρα και απλά: αυτά είναι εγκλήματα πολέμου», είπε εκφράζοντας την αλληλεγγύη της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η κλιμάκωση πλήττει ιδιαίτερα σκληρά την ήδη γονατισμένη από τον πόλεμο οικονομία της χώρας, καθώς τα ατελείωτα κύματα drones διαταράσσουν την καθημερινή δραστηριότητα των πολιτών, αναγκάζουν επιχειρήσεις να κλείνουν νωρίτερα, αυξάνουν το κόστος των υλικών και ροκανίζουν τα κέρδη.
Ο ρωσικός αποκλεισμός στη Μαύρη Θάλασσα έχει προσθέσει επιπλέον πίεση, εμποδίζοντας τους Ουκρανούς αγρότες να πουλήσουν τόνους σιτηρών στις διεθνείς αγορές και στερώντας από το κράτος μια ζωτική πηγή εσόδων.
Η επιδείνωση θέτει σοβαρά ερωτήματα για τη βιωσιμότητα και τη διάρκεια των πολλαπλών προγραμμάτων στήριξης της ΕΕ, ιδίως του δανείου των 90 δισ. ευρώ που συμφώνησαν πέρυσι οι ηγέτες για να καλύψει τα δύο τρίτα των αναγκών της Ουκρανίας για το 2026 και το 2027.
Το δάνειο, πρέπει να σημειωθεί, σχεδιάστηκε με την παραδοχή ότι ο πόλεμος θα τερματιζόταν κάποια στιγμή μέσα στη φετινή χρονιά. Η κλιμάκωση από τη Ρωσία σχεδόν εγγυάται ότι αυτό δεν θα συμβεί.
Ο Ουκρανός υπουργός Οικονομικών Σέργκιι Μαρτσένκο έχει προειδοποιήσει ότι ο προϋπολογισμός του 2027 θα είναι ο πιο περίπλοκος από την αρχή της πλήρους κλίμακας εισβολής. Έχει καλέσει τους διεθνείς δωρητές να καλύψουν ένα αστρονομικό έλλειμμα 78 δισ. δολαρίων (70 δισ. ευρώ).
Η Επιτροπή έχει αποφύγει να υιοθετήσει αυτόν τον αριθμό, ο οποίος υπερβαίνει κατά πολύ τα 45 δισ. ευρώ που σχεδιάζει να παράσχει την επόμενη χρονιά μέσω του δανείου στήριξης. Αντί γι’ αυτό, έχει υποσχεθεί να επιταχύνει τις εκταμιεύσεις, υπό την προϋπόθεση εσωτερικών μεταρρυθμίσεων.
«Για το 2027, η εικόνα είναι πράγματι πιο απαιτητική», είπε την Παρασκευή ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις μετά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών.
«Είναι σαφές ότι αντιμετωπίζουμε ένα σημαντικό χρηματοδοτικό κενό. Η ακριβής ποσοτικοποίηση παραμένει σε εξέλιξη».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει επισήμως ξανανοίξει τη συζήτηση για νέα στήριξη προς την Ουκρανία, καθώς τα κράτη μέλη βρίσκονται αυτή τη στιγμή βυθισμένα σε σκληρές διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ.
Αξιωματούχοι και διπλωμάτες, ωστόσο, παραδέχονται σε ιδιωτικές συζητήσεις ότι είναι απλώς θέμα χρόνου να αναγκαστούν οι ηγέτες να ασχοληθούν με το ζήτημα, το οποίο έχει γίνει ολοένα πιο αμφιλεγόμενο εν μέσω αυξανόμενου χρέους, αναιμικής ανάπτυξης και αντίδρασης από την άκρα δεξιά.
Η πλήρης απουσία αμερικανικής βοήθειας, που άλλοτε ήταν βασικός προμηθευτής όπλων, περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εξίσωση.
Μια ομάδα χωρών της ΕΕ έχει επιχειρήσει να αναζωπυρώσει τη συζήτηση για τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, υποστηρίζοντας ότι το δάνειο των 90 δισ. ευρώ «δεν θα είναι αρκετό».
Όμως το Βέλγιο, ο βασικός θεματοφύλακας των περιουσιακών στοιχείων, έχει αντιδράσει. Η Γαλλία και η Ιταλία, δύο κρίσιμες ψήφοι, παραμένουν απρόθυμες να κινηθούν σε αυτό το αχαρτογράφητο πεδίο.
«Όσον αφορά τα περιουσιακά στοιχεία, υπάρχει ακόμη κάποιο ενδιαφέρον, αλλά θυμόμαστε πολύ καλά τι συνέβη τον Δεκέμβριο», είπε ανώτερος διπλωμάτης, αναφερόμενος στην δραματική σύνοδο κορυφής όπου πρόταση δανείου με εγγύηση περιουσιακών στοιχείων κατέρρευσε. Το δάνειο που εγκρίθηκε στη συνέχεια αποτέλεσε το Σχέδιο Β.
«Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει τίποτα νέο ή ουσιαστικό στο τραπέζι».
Η επιλογή έκδοσης περισσότερου κοινά εγγυημένου χρέους για τη στήριξη της Ουκρανίας, όπως συνέβη με τα 90 δισ. ευρώ, έχει καταστεί πολιτικά μη ελκυστική εν μέσω καλπάζοντος κόστους δανεισμού.
Παράλληλα, η επιλογή ενίσχυσης των διμερών συνεισφορών, που είναι πολύ πιο απλή, κινδυνεύει να φορτώσει το βάρος σε λίγες πλούσιες χώρες, κυρίως τη Γερμανία, την Ολλανδία και τις βόρειες χώρες της Ευρώπης.
Χωρίς εύκολες λύσεις, οι Βρυξέλλες ζητούν από άλλους συμμάχους, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και την Ιαπωνία, να κάνουν περισσότερα, την ώρα που προσπαθεί να αποφασίσει ποια θα είναι τα επόμενα βήματα.
«Αξιολογούμε σε κάθε περίπτωση άλλες δυνατότητες», είπε ο Ντομπρόβσκις. «Είμαστε δεσμευμένοι να διασφαλίσουμε ότι η Ουκρανία θα διαθέτει την αναγκαία χρηματοδότηση για όσο διάστημα χρειαστεί».