Η επιβράδυνση της οικονομίας, η άνοδος του πληθωρισμού και το αυξανόμενο κόστος δανεισμού προκαλούν ανησυχία – Τα γαλλικά ομόλογα πιέζονται περισσότερο από τα ιταλικά και τα ελληνικά, ενώ η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με δύσκολες αποφάσεις
Σχεδόν όλη τη φετινή χρονιά, η ιστορία στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων ήταν ο πληθωρισμός. Οι τιμές συνέχιζαν να ανεβαίνουν, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνέχιζε να αυξάνει τα επιτόκια και οι επενδυτές ζητούσαν ολοένα και υψηλότερη απόδοση για να δανείζουν χρήμα σε κυβερνήσεις.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το φθινόπωρο, όμως, μπορεί να μπήκε στη συζήτηση μια νέα λέξη: ύφεση.
Το Business Cycle Clock της Eurostat, ένα εργαλείο παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο που αποτυπώνει τις φάσεις μιας οικονομίας, έδειξε ότι η ευρωζώνη βρέθηκε σε έντονη επιβράδυνση στο τέλος του τρίτου τριμήνου.
Ορισμένες χώρες, όπως η Ιταλία, ενδέχεται να έχουν ήδη εισέλθει σε ύφεση, ενώ η Γερμανία και η Γαλλία εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες με κάμψη.
Άρα, προεξοφλεί η αγορά ομολόγων την αρχή μιας οικονομικής συρρίκνωσης;
Πώς συνήθως προειδοποιούν τα ομόλογα για μια ύφεση
Όταν οι επενδυτές περιμένουν δύσκολες μέρες, συνήθως κάνουν δύο πράγματα.
Μεταφέρουν τα χρήματά τους στον ασφαλέστερο δυνατό δανειολήπτη, που στην Ευρώπη είναι η Γερμανία.
Και ποντάρουν ότι η κεντρική τράπεζα θα αρχίσει σύντομα να μειώνει τα επιτόκια για να στηρίξει την οικονομία.
Και οι δύο αυτές κινήσεις πιέζουν προς τα κάτω το κόστος δανεισμού της Γερμανίας. Αν πράγματι ερχόταν ύφεση, οι αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων θα υποχωρούσαν.
Αυτό δεν συμβαίνει.
Η απόδοση του 10ετούς γερμανικού ομολόγου διαμορφωνόταν στο 3,49% το απόγευμα της Πέμπτης, από περίπου 2,85% στην αρχή της χρονιάς. Στις 28 Σεπτεμβρίου έφτασε το 3,65%, το υψηλότερο επίπεδο εδώ και περίπου 17 χρόνια.
Η απόδοση του διετούς ομολόγου ακολουθεί στενά τις προσδοκίες των επενδυτών για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και βρίσκεται στο 3,07%.
Ποσοστό σαφώς υψηλότερο από το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ, που είναι 2,50%. Με απλά λόγια, οι επενδυτές εξακολουθούν να περιμένουν άνοδο και όχι πτώση των επιτοκίων.
«Τα Bunds παραμένουν το φυσικό σημείο αναφοράς για τους επενδυτές όταν οι αγορές εμφανίζουν νευρικότητα, επομένως κάποια διεύρυνση έναντι της Γερμανίας είναι ακριβώς αυτό που θα περίμενε κανείς», δήλωσε στο Euronews Business ο Ken Egan, επικεφαλής ευρωπαϊκής κρατικής πιστωτικής ανάλυσης στον οίκο αξιολόγησης KBRA.
«Ωστόσο, δεν μοιάζει με πλήρη φυγή προς την ασφάλεια, επειδή οι αποδόσεις των Bunds δεν έχουν υποχωρήσει ουσιαστικά», είπε.
Η αιτία είναι η ενέργεια.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ωθήσει ανοδικά τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη σκαρφάλωσε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο από 3,2% τον Αύγουστο, σύμφωνα με τη Eurostat, ενώ μόνο οι τιμές της ενέργειας ήταν σχεδόν 19% υψηλότερες σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Η ΕΚΤ έχει ήδη αυξήσει τα επιτόκια δύο φορές φέτος, τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο. Οι αγορές χρήματος προεξοφλούν περίπου μία ακόμη αύξηση μέχρι τον Δεκέμβριο.
Η πραγματική πίεση εντοπίζεται στη Γαλλία, αλλά πλέον επεκτείνεται
Αν η αγορά ομολόγων δεν προεξοφλεί ύφεση, πού εντοπίζεται η πίεση;
Η πιο ξεκάθαρη απάντηση είναι: στη Γαλλία.
Η απόδοση του γαλλικού 10ετούς ομολόγου βρίσκεται στο 4,88%, περίπου 1,39 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από ό,τι πληρώνει η Γερμανία. Στην αρχή Σεπτεμβρίου, η διαφορά ήταν περίπου 0,87 μονάδες.
Η διαφορά αυτή είναι το λεγόμενο spread. Πρόκειται για το επιπλέον κόστος που ζητούν οι επενδυτές για να δανείσουν σε μία χώρα αντί για τη Γερμανία και είναι ο τρόπος της αγοράς ομολόγων να μετρά την εμπιστοσύνη.
Οι αποδόσεις των γαλλικών κρατικών ομολόγων είναι υψηλότερες από τις αντίστοιχες της Ιταλίας, της οποίας η απόδοση του 10ετούς είναι 4,60%. Το Παρίσι πληρώνει επίσης περίπου 0,5 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερες από την Αθήνα.
Για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του ενιαίου νομίσματος, κάτι τέτοιο θα φάνταζε αδιανόητο.
Το γαλλικό δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να φτάσει φέτος το 5,4% της οικονομικής παραγωγής της χώρας. Βρίσκεται πάνω από το όριο του 3% της ΕΕ τα τελευταία έξι χρόνια.
Η κυβέρνηση παρουσίασε στις 1 Οκτωβρίου νέα μέτρα εξοικονόμησης ύψους 43 δισ. ευρώ, αλλά δυσκολεύεται να εξασφαλίσει τη στήριξή τους στο κοινοβούλιο.
Το περιοδικό The Economist εκτιμά ότι, με τα σημερινά κόστη δανεισμού, η σταθεροποίηση του γαλλικού χρέους θα απαιτούσε δημοσιονομική σύσφιξη άνω του 4% του ΑΕΠ, περίπου δέκα φορές τα ποσά εξοικονόμησης που συζητούν αυτή τη στιγμή οι βουλευτές.
Η Γαλλία είναι το επίκεντρο της πίεσης, αλλά αυτή εξαπλώνεται.
Το spread της Ιταλίας έναντι της Γερμανίας έχει διευρυνθεί από περίπου 0,84 σε 1,12 ποσοστιαίες μονάδες από τις αρχές Σεπτεμβρίου.
Την Πέμπτη, η απόδοση του 10ετούς ιταλικού ομολόγου άγγιξε στιγμιαία το 4,75%, το υψηλότερο επίπεδο εδώ και έναν χρόνο.
Έχει διευρυνθεί και το spread της Ισπανίας έναντι των Bunds, γύρω στις 61 μονάδες βάσης, καθώς η χώρα οδεύει σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές στις 29 Νοεμβρίου.
Κατά τον Egan, η κίνηση «μοιάζει με ένα μείγμα, και είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς πόσο ακριβώς από αυτή οφείλεται ειδικά στη Γαλλία».
«Μεγάλο μέρος της γενικότερης ανόδου στις αποδόσεις αντανακλά το ενεργειακό σοκ και τις προσδοκίες για πιο σφιχτή πολιτική της ΕΚΤ, αλλά η Γαλλία φέρει σαφώς ένα επιπλέον δημοσιονομικό και πολιτικό premium», είπε.
Πρόκειται για στασιμοπληθωρισμό;
Μια πραγματική απειλή ύφεσης θα άφηνε σαφή ίχνη: η απόδοση του διετούς γερμανικού Schatz να υποχωρεί κάτω από το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ στο 2,50%, οι αποδόσεις των Bunds να πέφτουν την ώρα που τα γαλλικά, ιταλικά και ισπανικά spreads διευρύνονται ταυτόχρονα, και οι αγορές χρήματος να ανταλλάσσουν τις αυξήσεις επιτοκίων που έχουν προεξοφληθεί για το 2027 με μειώσεις.
Τίποτε από αυτά δεν έχει συμβεί μέχρι στιγμής.
«Το παραδοσιακό προειδοποιητικό σήμα είναι η αντεστραμμένη καμπύλη αποδόσεων», δήλωσε ο Egan.
«Όμως, όταν η ύφεση αρχίζει να προεξοφλείται, η καμπύλη συνήθως αρχίζει να γίνεται πιο έντονα ανοδική, καθώς οι αγορές φέρνουν πιο μπροστά τις μειώσεις επιτοκίων».
Με άλλα λόγια, οι βραχυπρόθεσμες αποδόσεις θα έπεφταν γρηγορότερα από τις μακροπρόθεσμες, καθώς οι επενδυτές θα πόνταραν σε μειώσεις επιτοκίων.
Ο Egan πρόσθεσε ότι οι αποδόσεις των Bunds θα υποχωρούσαν, τα spreads της περιφέρειας και της εταιρικής πίστης θα διευρύνονταν πιο γενικευμένα και οι έρευνες των υπεύθυνων προμηθειών θα μετακινούνταν «ξεκάθαρα προς τη συρρίκνωση».
«Προς το παρόν, αυτός ο συνδυασμός δεν υπάρχει πραγματικά», είπε, επισημαίνοντας ότι η πιθανότητα ύφεσης στην ευρωζώνη σε ορίζοντα ενός έτους, στο 20% σύμφωνα με το Bloomberg, «δείχνει ακόμη αυξημένο και όχι οξύ κίνδυνο».
Αυτό που προεξοφλούν αντίθετα οι αγορές μοιάζει περισσότερο με στασιμοπληθωρισμό, με μια οικονομία που χάνει δυναμική ενώ ο πληθωρισμός συνεχίζει να ανεβαίνει.
Ένα τέτοιο σενάριο θα άφηνε την ΕΚΤ χωρίς καλές επιλογές.
Περαιτέρω αυξήσεις θα πίεζαν τις υπερχρεωμένες κυβερνήσεις και μια ήδη εξασθενημένη οικονομία. Μια πρόωρη παύση θα διακινδύνευε να μονιμοποιήσει τον πληθωρισμό.
Ο χειμώνας μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα προτού βελτιωθούν.
Τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη ήταν περίπου κατά 72% γεμάτα στις αρχές Οκτωβρίου, σύμφωνα με την Gas Infrastructure Europe, το χαμηλότερο επίπεδο για την εποχή από την έναρξη των σχετικών στοιχείων το 2011 και περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Ένας βαρύς χειμώνας θα έσφιγγε ακόμη περισσότερο μια ήδη επιβαρυμένη ενεργειακή αγορά.
«Για την ΕΚΤ, η δυσκολία είναι ότι ο πληθωρισμός έχει επιστρέψει πάνω από τον στόχο χωρίς η οικονομία να παρουσιάζει σαφή υπερθέρμανση», ανέφερε ο Egan.
«Αν το υψηλότερο ενεργειακό κόστος συνεχίσει να μετακυλίεται, ενώ οι αποδόσεις της αγοράς και τα κόστη χρηματοδότησης είναι ήδη περιοριστικά, το θύμα μπορεί όλο και περισσότερο να είναι η ασθενέστερη ζήτηση και ανάπτυξη».
Μέχρι τώρα, οι επενδυτές έχουν πουλήσει ομόλογα της ευρωπαϊκής περιφέρειας λόγω φόβων για τον πληθωρισμό.
Αν αρχίσουν να αγοράζουν Bunds από φόβο για ύφεση, ενώ συνεχίζουν να ξεφορτώνονται γαλλικό χρέος, η ΕΚΤ θα βρεθεί αντιμέτωπη με το δίλημμα που προσπαθεί να αποφύγει εδώ και μια δεκαετία.