Η άνοδος της θερμοκρασίας, η κακή ποιότητα του αέρα και η εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων μπορεί να επιβαρύνουν τις νευρολογικές παθήσεις, με τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς να κινδυνεύουν περισσότερο.
Η κλιματική αλλαγή αναδεικνύεται σε ολοένα μεγαλύτερη απειλή για την υγεία του εγκεφάλου, καθώς οι αυξανόμενες θερμοκρασίες και άλλες περιβαλλοντικές πιέσεις προσθέτουν βάρος στις νευρολογικές παθήσεις.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι νευρολογικές διαταραχές, από τις ημικρανίες έως την άνοια και τη νόσο Πάρκινσον, επηρεάζουν περίπου έναν στους τρεις ανθρώπους κάποια στιγμή στη ζωή τους, σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται ο νευρολόγος Ulf Kallweit, συμπρόεδρος της ειδικής ομάδας για τις περιβαλλοντικές επιδράσεις στην European Academy of Neurology. Μαζί με τις ψυχικές διαταραχές, ευθύνονται για ένα εκτιμώμενο παγκόσμιο οικονομικό βάρος 1,5 τρισ. ευρώ το 2019 (πηγή στα Αγγλικά).
«Όλοι επηρεάζονται με κάποιον τρόπο ή γνωρίζουν κάποιον που επηρεάζεται από νευρολογική διαταραχή», είπε ο Kallweit στο Euronews Health, στο περιθώριο του European Health Forum Gastein.
Καθώς η κλιματική αλλαγή ανεβάζει τις θερμοκρασίες, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο, προειδοποίησε, επιβαρύνοντας υπάρχουσες παθήσεις και πιθανόν αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης νευρολογικών διαταραχών.
Ωστόσο η πορεία αυτή δεν είναι αναπόφευκτη. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό των κινδύνων με μέτρα που μειώνουν την έκθεση στη ζέστη και τη ρύπανση και βελτιώνουν το περιβάλλον όπου ζουν οι άνθρωποι.
Η ζέστη φέρνει τον εγκέφαλο στα όριά του
Ένας από τους πιο ξεκάθαρους προβληματισμούς αφορά τη σχέση ανάμεσα στις υψηλές θερμοκρασίες και τα εγκεφαλικά επεισόδια.
Ο αριθμός των περιστατικών εγκεφαλικού αυξάνεται καθώς η θερμοκρασία ξεπερνά τους 30°C, είπε ο Kallweit, προειδοποιώντας ότι τα εγκεφαλικά που σχετίζονται με τη ζέστη, τα οποία σήμερα αντιστοιχούν σε περίπου 1% όλων των περιστατικών, θα μπορούσαν μέσα στα επόμενα 20 έως 30 χρόνια να φτάσουν το 5 έως 8%.
Η ζέστη μπορεί επίσης να επηρεάσει την υγεία του εγκεφάλου έμμεσα, διαταράσσοντας τον ύπνο.
Οι τροπικές νύχτες, όταν η θερμοκρασία μένει πάνω από τους 20°C όλη τη νύχτα, δυσκολεύουν το σώμα να δροσιστεί. Αυτό μπορεί να εμποδίσει τον βαθύ ύπνο και να μην επιτρέψει στον οργανισμό να ανακάμψει επαρκώς.
«Όλοι όσοι έζησαν το περασμένο καλοκαίρι ξέρουν ότι ο ύπνος χειροτερεύει σε τέτοιες νύχτες καύσωνα», είπε ο Kallweit.
Η παρατεταμένη διαταραχή του ύπνου μπορεί να έχει πιο σοβαρές συνέπειες από μερικές ανήσυχες νύχτες.
«Αν δεν κοιμάσαι καλά, όχι ίσως μία νύχτα, αλλά για μεγαλύτερο διάστημα, υπάρχει τεράστια αύξηση, ας πούμε, στον κίνδυνο να πάθεις εγκεφαλικό ή και να εμφανίσεις άνοια», ανέφερε.
Η άνοδος της θερμοκρασίας αλλάζει επίσης τη γεωγραφική εξάπλωση ορισμένων λοιμωδών νοσημάτων, μεταξύ των οποίων και ασθένειες που μεταδίδονται από τσιμπούρια και κουνούπια. Κάποιες από αυτές τις λοιμώξεις μπορεί να επηρεάσουν το νευρικό σύστημα. Η Lyme borreliosis, για παράδειγμα, μεταδίδεται από μολυσμένα τσιμπούρια και μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές επιπλοκές.
Η ελονοσία, εξάλλου, παραμένει ζήτημα στις συζητήσεις για τη μελλοντική εξάπλωση των νοσημάτων που μεταδίδονται από κουνούπια στην Ευρώπη.
«Η ελονοσία δεν έχει εμφανιστεί ακόμη πλήρως εκεί, αλλά ίσως σε πέντε ή δέκα χρόνια να επηρεάζει και εμάς στα νότια τμήματα της Ευρώπης», είπε ο Kallweit.
Το πού ζεις έχει σημασία
Οι κίνδυνοι δεν είναι ίδιοι για όλους.
Τα παιδιά, οι έγκυες, οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν προϋπάρχουσες παθήσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στα ακραία κύματα ζέστης και σε άλλες περιβαλλοντικές πιέσεις.
Αν ζουν σε υποβαθμισμένες γειτονιές, οι κίνδυνοι για την υγεία τους αυξάνονται ακόμη περισσότερο. Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι όσοι ζουν σε κοινωνικοοικονομική στέρηση εμφανίζουν χειρότερους δείκτες υγείας του εγκεφάλου, όπως μικρότερο συνολικό όγκο εγκεφάλου και περισσότερα σημάδια αγγειακής βλάβης.
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να επιδεινώσει αυτές τις υπάρχουσες ανισότητες.
«Αν κάνει ζέστη και δεν μπορείς να πληρώσεις για κλιματιστικό, τότε ταλαιπωρείσαι περισσότερο», είπε ο Kallweit. Η πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή, οι συνθήκες στέγασης και το περιβάλλον γύρω από το σπίτι διαμορφώνουν επίσης την υγεία των ανθρώπων, πρόσθεσε.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το αστικό περιβάλλον. Ο θόρυβος, η ρύπανση και οι αγχωτικές συνθήκες ζωής μπορούν να επηρεάσουν την ευημερία, ενώ η πρόσβαση σε πράσινους χώρους μπορεί να προσφέρει κάποια προστασία.
Η βελτίωση της πρόσβασης σε πράσινους χώρους είναι επομένως ένας πιθανός τρόπος να ενισχυθεί η υγεία του εγκεφάλου.
«Το να βγαίνεις στο δάσος μία ώρα την εβδομάδα μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού κατά 3% ή τον κίνδυνο άνοιας κατά 4% (πηγή στα Αγγλικά)», είπε ο Kallweit.
Ο Kallweit κάλεσε τους ανθρώπους να περνούν χρόνο σε πράσινα περιβάλλοντα και να προστατεύουν τον ύπνο τους, περιορίζοντας την έκθεση στο φως, τον θόρυβο και άλλες ενοχλήσεις.
Όμως οι ατομικές κινήσεις είναι μόνο μέρος της λύσης. Η δημόσια πολιτική μπορεί να καθορίσει αν οι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε πιο δροσερά σπίτια, πιο ήσυχες γειτονιές και καθαρότερο αέρα.
Ο Kallweit ζήτησε μέτρα προστασίας από τη ρύπανση και τις τοξικές ουσίες, καθώς και αλλαγές στον τρόπο σχεδιασμού των κτιρίων.
«Ο τρόπος με τον οποίο κατασκευάζονται τα κτίρια θα πρέπει να επανεξεταστεί, γιατί εξακολουθούν να είναι στραμμένα πολύ προς τον νότο, ώστε να μπαίνει ο ήλιος», είπε, προσθέτοντας ότι αυτή η αρχιτεκτονική «ίσως αλλάξει στο μέλλον».