Από φόρους, μισθούς, συντάξεις, στέγη και δίδακτρα, ο κρατικός προϋπολογισμός του 2027 προβλέπει μέτρα που θα επηρεάσουν άμεσα το εισόδημα των νοικοκυριών.
Η πρόταση Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027 (OE2027) προβλέπει αλλαγές που θα επηρεάσουν το διαθέσιμο εισόδημα των πορτογαλικών οικογενειών, από τους φόρους στους μισθούς μέχρι τις κοινωνικές παροχές και τις δαπάνες για στέγαση και εκπαίδευση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μεταξύ των βασικών μέτρων είναι μια νέα αναπροσαρμογή των κλιμακίων του IRS, η αύξηση του εθνικού κατώτατου μισθού και η ενίσχυση ορισμένων κοινωνικών επιδομάτων. Αντίθετα, τα δίδακτρα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αναμένεται να αυξηθούν ξανά από το επόμενο ακαδημαϊκό έτος.
Παράλληλα, η πορεία των τιμών στα βασικά αγαθά μπορεί να απορροφήσει μέρος των φορολογικών ελαφρύνσεων.
Η πρόταση πρέπει ακόμη να περάσει από τη διαδικασία έγκρισης στο κοινοβούλιο, προτού εκδοθεί από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
IRS: νέα αναπροσαρμογή μπορεί να αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα
Μία από τις βασικές παρεμβάσεις είναι η αναπροσαρμογή των ορίων των κλιμακίων του φόρου εισοδήματος (IRS). Σύμφωνα με την πρόταση προϋπολογισμού, οι συντελεστές που προβλέπονται για το 2027 παραμένουν στα επίπεδα που είχε παρουσιάσει η κυβέρνηση τον Σεπτέμβριο, αλλά τα εισοδηματικά όρια από τα οποία εφαρμόζονται τα διάφορα κλιμάκια θα είναι υψηλότερα.
Ο προτεινόμενος πίνακας του IRS περιλαμβάνει εννέα κλιμάκια, με συντελεστές από 12,2% έως 48%. Το πρώτο καλύπτει ετήσια φορολογητέα εισοδήματα έως 8.666 ευρώ, ενώ για το τμήμα του εισοδήματος μεταξύ αυτού του ποσού και των 13.075 ευρώ εφαρμόζεται συντελεστής 15,2%. Στα δύο επόμενα κλιμάκια, που φτάνουν έως 18.530 και 23.985 ευρώ, οι συντελεστές είναι 20,7% και 23,6% αντίστοιχα.
Στη συνέχεια, οι συντελεστές αυξάνονται σε 30,6% για το κλιμάκιο έως 30.538 ευρώ και σε 34,6% για το επόμενο, έως 44.762 ευρώ. Το τμήμα εισοδήματος μεταξύ 44.762 και 48.373 ευρώ υπόκειται σε συντελεστή 43,1%, ενώ τα ποσά μεταξύ 48.373 και 89.995 ευρώ φορολογούνται με 44,6%. Ο ανώτατος συντελεστής 48% εφαρμόζεται μόνο στο τμήμα του ετήσιου φορολογητέου εισοδήματος που υπερβαίνει τα 89.995 ευρώ.
Τα κατώτατα και ανώτατα όρια για κάθε κλιμάκιο αναπροσαρμόστηκαν κατά 3,88%, ποσοστό χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς που ορίστηκε για τις αυξήσεις μισθών στις συλλογικές συμβάσεις, όπως καθορίστηκε στην Τριμερή Συμφωνία για τη Μισθολογική Αναβάθμιση και την Οικονομική Ανάπτυξη, η οποία είχε στόχο αύξηση του μέσου μισθού κατά 4,5% τον επόμενο χρόνο.
Επειδή τα όρια των κλιμακίων αυξάνονται περίπου κατά 3,9%, όλοι οι φορολογούμενοι ωφελούνται, λαμβάνοντας υπόψη τον προοδευτικό χαρακτήρα αυτού του φόρου.
Η κυβέρνηση προβλέπει επίσης την αναπροσαρμογή της ειδικής έκπτωσης στο IRS, η οποία εξαιρεί από τη φορολογία ένα μέρος του εισοδήματος των εργαζομένων και των συνταξιούχων. Ωστόσο, το ακριβές ποσό παραμένει άγνωστο, καθώς εξαρτάται από την επικαιροποίηση του Δείκτη Κοινωνικών Παροχών (IAS).
Ο IAS καθορίζεται μέσω υπουργικής απόφασης, η οποία ορίζει την τιμή που ισχύει κάθε χρόνο από την 1η Ιανουαρίου, αλλά συνήθως υπολογίζεται μερικές εβδομάδες νωρίτερα, με βάση τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη της οικονομίας.
Υπάρχει επίσης μια αλλαγή για τα υψηλότερα εισοδήματα: ο πρόσθετος συντελεστής αλληλεγγύης 2,5% θα εφαρμόζεται πλέον μόνο σε φορολογητέα εισοδήματα άνω των 89.995 ευρώ ετησίως. Για εισοδήματα άνω των 250 χιλιάδων ευρώ, διατηρείται ο συντελεστής 5%.
Παραμένει επίσης η πρόταση απαλλαγής από το IRS για πριμ παραγωγικότητας, απόδοσης, συμμετοχής στα κέρδη και μπόνους ισολογισμού μέχρι το όριο του 6% των ετήσιων βασικών αποδοχών του εργαζομένου, υπό την προϋπόθεση ότι η εταιρεία τηρεί τα κριτήρια μισθολογικής αναβάθμισης που προβλέπονται.
Ο κατώτατος μισθός φτάνει τα 970 ευρώ
Οι εργαζόμενοι που αμείβονται με τον εθνικό κατώτατο μισθό αναμένεται να περάσουν από τα σημερινά 920 ευρώ μικτά τον μήνα στα 970 ευρώ το 2027, μια αύξηση 50 ευρώ μηνιαίως.
Το ποσό ανταποκρίνεται σε όσα προβλέπει η συμφωνία για τη μισθολογική αναβάθμιση που επετεύχθη στο πλαίσιο της Κοινωνικής Διαβούλευσης και σημαίνει ενίσχυση του μικτού εισοδήματος όσων λαμβάνουν τον κατώτατο μισθό. Το καθαρό ποσό θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από τη φορολογική κατάσταση κάθε εργαζομένου.
Στη Δημόσια Διοίκηση, η πρόταση προβλέπει ελάχιστη μισθολογική αύξηση 2,3% ή 60,52 ευρώ, ανεβάζοντας τη μισθολογική βάση στα 995,51 ευρώ μηνιαίως.
Σήμερα, η μισθολογική βάση στη Δημόσια Διοίκηση είναι 934,99 ευρώ.
Αυξήσεις συντάξεων το 2027, με άνοδο που μπορεί να φτάσει περίπου το 3%
Οι συνταξιούχοι θα ωφεληθούν το 2027 από την τακτική αναπροσαρμογή των συντάξεων, η οποία υπολογίζεται βάσει του πληθωρισμού και της ανάπτυξης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ). Αν και το οριστικό ποσοστό δεν είναι ακόμη γνωστό, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν αύξηση κοντά στο 3% για συντάξεις έως λίγο πάνω από 1.000 ευρώ τον μήνα, καλύπτοντας την πλειονότητα των συνταξιούχων.
Η αναπροσαρμογή αυτή αναμένεται να συνεπάγεται επιπλέον δημόσια δαπάνη 824 εκατομμυρίων ευρώ τον επόμενο χρόνο.
Πριν από αυτό, τον Δεκέμβριο, οι συνταξιούχοι με παροχές έως 1.611,39 ευρώ τον μήνα θα λάβουν ένα έκτακτο συμπληρωματικό ποσό, που θα καταβληθεί αυτόματα μαζί με τη σύνταξη: 200 ευρώ για όσους λαμβάνουν έως 537,13 ευρώ, 150 ευρώ για συντάξεις πάνω από αυτό το ποσό και έως 1.074,26 ευρώ και 100 ευρώ για ποσά άνω αυτού του επιπέδου και μέχρι το καθορισμένο ανώτατο όριο.
Στόχος είναι η ενίσχυση του εισοδήματος των συνταξιούχων, ιδίως όσων έχουν χαμηλότερες συντάξεις, παρότι η τακτική αύξηση του 2027 θα μπορεί να επιβεβαιωθεί μόνο όταν γίνουν γνωστά τα τελικά στοιχεία για τον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη.
Επιπλέον 50 ευρώ για τους ηλικιωμένους στο Complemento Solidário
Οι συνταξιούχοι με τα χαμηλότερα εισοδήματα συγκαταλέγονται στους δικαιούχους μιας από τις κοινωνικές ενισχύσεις που προβλέπει ο προϋπολογισμός. Το επίδομα Complemento Solidário para Idosos (CSI) αναμένεται να αυξηθεί από 670 σε 720 ευρώ, δηλαδή κατά 50 ευρώ στο μηνιαίο ποσό αναφοράς.
Το μέτρο στοχεύει στην ενίσχυση των εισοδημάτων των ηλικιωμένων που βρίσκονται σε μεγαλύτερη οικονομική ευαλωτότητα. Η κυβέρνηση διατηρεί επίσης τον στόχο να αυξήσει αυτό το ποσό αναφοράς στα 870 ευρώ έως το 2029.
Επιπλέον 60 εκατομμύρια ευρώ δαπάνη για το επίδομα παιδιού
Το επίδομα παιδιού αναμένεται επίσης να αυξήσει τη δημόσια δαπάνη, λόγω της αναπροσαρμογής των ποσών με βάση τον πληθωρισμό και της προβλεπόμενης αύξησης του αριθμού των δικαιούχων.
Η πρόταση του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027 προβλέπει ότι η δαπάνη για το επίδομα παιδιού θα αυξηθεί το επόμενο έτος κατά 59,5 εκατομμύρια ευρώ, σε σύγκριση με την πρόβλεψη εκτέλεσης για το 2026.
Η κυβέρνηση αιτιολογεί την αύξηση στην έκθεση του προϋπολογισμού, αφενός με τη δαπάνη που μεγαλώνει λόγω της αύξησης των δικαιούχων κατά περίπου 1,1% και αφετέρου με την αύξηση των μέσων ποσών σύμφωνα με τη προβλεπόμενη εξέλιξη του πληθωρισμού.
Στέγαση: κίνητρο για ιδιοκτήτες, απαλλαγή IMT Jovem και κρατική εγγύηση
Στην αγορά ενοικίων προβλέπονται αλλαγές με διαφορετικές συνέπειες για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές.
Οι ιδιοκτήτες που υπάγονται στο καθεστώς φορολόγησης «μέτριων ενοικίων» θα μπορούν να συνεχίσουν να επωφελούνται από συντελεστή IRS 10%, αντί για 25% που ίσχυε προηγουμένως.
Το μέτρο καλύπτει εισοδήματα από ενοίκια έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029, σε νέες και παλαιές συμβάσεις, αλλά αφορά μόνο ενοίκια που δεν ξεπερνούν τα 2.300 ευρώ τον μήνα, το ποσό που η κυβέρνηση είχε ορίσει τον Σεπτέμβριο του 2025 ως «μέτριο επίπεδο».
Για τους ενοικιαστές, το ανώτατο όριο της έκπτωσης στον φόρο IRS που σχετίζεται με τα ενοίκια αυξάνεται από 900 σε 1.000 ευρώ το 2027. Για τους φορολογουμένους με χαμηλότερα φορολογητέα εισοδήματα, το όριο μπορεί να φτάσει τα 1.100 ευρώ. Η αλλαγή αυτή επιτρέπει την έκπτωση μεγαλύτερου μέρους των δαπανών για κύρια κατοικία, στο πλαίσιο των νόμιμων προϋποθέσεων.
Οι νέοι έως 35 ετών θα μπορούν να συνεχίσουν να επωφελούνται από την απαλλαγή από τον φόρο IMT και τον φόρο χαρτοσήμου κατά την αγορά πρώτης κατοικίας, με επικαιροποίηση των ορίων απαλλαγής. Το ανώτατο ποσό που καλύπτεται από την απαλλαγή IMT αναμένεται να αυξηθεί στα 338.141 ευρώ.
Η κυβέρνηση προβλέπει ακόμη την ενίσχυση του προγράμματος Porta 65, που στηρίζει την ενοικίαση κατοικίας από νέους, χωρίς όμως να δίνει αριθμητικά στοιχεία.
Η συνέχιση της κρατικής εγγύησης για την αγορά πρώτης κατοικίας θεωρείται επίσης πιθανή, αν και, κατά την παρουσίαση του προϋπολογισμού, ο υπουργός Οικονομικών διευκρίνισε ότι εκκρεμούσε μια «επίσημη απόφαση».
Αποδέσμευση των διδάκτρων
Ένα από τα μέτρα που μπορεί να επιβαρύνουν επιπλέον τα νοικοκυριά είναι η αποδέσμευση των διδάκτρων στα δημόσια ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα από το ακαδημαϊκό έτος 2027/2028 και μετά.
Το ανώτατο ποσό διδάκτρων για τα προπτυχιακά και τα ανώτερα επαγγελματικά προγράμματα, που σήμερα είναι 697 ευρώ, θα αρχίσει να αναπροσαρμόζεται σύμφωνα με τον πληθωρισμό.
Η ίδια λογική θα ισχύσει και για ορισμένα μεταπτυχιακά προγράμματα που είναι αναγκαία για την άσκηση ενός επαγγέλματος ή απαιτούνται από τα αντίστοιχα επαγγελματικά σώματα. Για τα υπόλοιπα μεταπτυχιακά και τα διδακτορικά, η πρόταση προβλέπει ότι οι αναπροσαρμογές θα λαμβάνουν υπόψη το πραγματικό κόστος της εκπαίδευσης.
Το μέτρο ενδέχεται να αυξήσει τις ετήσιες δαπάνες των νοικοκυριών με παιδιά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ιδίως όταν υπάρχουν και άλλες σχετικές επιβαρύνσεις, όπως στέγαση, μεταφορές και διατροφή.
Η αναπροσαρμογή των διδάκτρων είχε ήδη προταθεί από την κυβέρνηση του Λουίς Μοντενέγκρο στον περσινό Κρατικό Προϋπολογισμό, ο οποίος προέβλεπε αύξηση του ανώτατου ορίου για τις προπτυχιακές σπουδές στα 710 ευρώ, αλλά το μέτρο απορρίφθηκε κατά την ψήφιση του προϋπολογισμού κατ’ άρθρο.
Ενισχύσεις για γονείς
Ο προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση της δαπάνης για τις παροχές γονικής μέριμνας, αντανακλώντας την προσδοκία βελτίωσης των όρων χορήγησης αυτών των ενισχύσεων. Η συζήτηση για την παράταση της αρχικής γονικής άδειας με αποδοχές 100% έως τις 180 ημέρες ενδέχεται να επηρεάσει την εφαρμογή και το κόστος των μέτρων.
Η προβλεπόμενη δαπάνη για τις παροχές γονικής μέριμνας εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 349,1 εκατομμύρια ευρώ το 2027, γεγονός που αντιστοιχεί σε αύξηση 31,7% σε σχέση με την πρόβλεψη εκτέλεσης για το 2026. Ο συνολικός προϋπολογισμός φτάνει τα 1.452 εκατομμύρια ευρώ.
Το κοινοβούλιο βρίσκεται στο τελικό στάδιο της επεξεργασίας, σε επίπεδο ειδικής συζήτησης, της πρότασης ομάδας πολιτών που προβλέπει την παράταση της αρχικής γονικής άδειας με αποδοχές 100% στις 180 ημέρες (έξι μήνες).
Ο Κρατικός Προϋπολογισμός για το 2026 είχε ήδη ενσωματώσει τον δημοσιονομικό αντίκτυπο της παράτασης, κατά δύο μήνες, της καταβολής του αρχικού γονικού επιδόματος.
Σύμφωνα με τη υπουργό Εργασίας, Μαρία ντο Ροζάριο Πάλμα Ραμάλιο, είχαν τότε δεσμευτεί περίπου 230 εκατομμύρια ευρώ για αυτό το μέτρο. Ωστόσο, η εκτίμηση βασιζόταν στην πρόταση της κυβέρνησης, σύμφωνα με την οποία η καταβολή της γονικής άδειας με αποδοχές 100% για έξι μήνες θα εξαρτιόταν από τη δίκαιη κατανομή της άδειας μεταξύ των δύο γονέων.
Αντίθετα, η ομάδα των πολιτών που πρότεινε την αλλαγή υποστηρίζει ότι η πλήρης καταβολή των αποδοχών για τους έξι μήνες πρέπει να διασφαλίζεται ανεξάρτητα από το πώς μοιράζεται η άδεια μεταξύ των γονέων. Η λύση αυτή συνεπάγεται μεγαλύτερη επιβάρυνση για το κράτος, καθώς όλοι οι γονείς θα είναι επιλέξιμοι για αποδοχές 100% όσο βρίσκονται σε γονική άδεια.
Καύσιμα και αυτοκίνητα: χωρίς ανακοινωμένες φορολογικές μειώσεις
Για όσους χρησιμοποιούν καθημερινά το αυτοκίνητο, η πρόταση δεν προβλέπει άμεσες αλλαγές στη φορολογία των καυσίμων, ούτε αυξήσεις ούτε μειώσεις. Η κυβέρνηση εκτιμά πάντως αύξηση των φορολογικών εσόδων που συνδέονται με τα καύσιμα κατά 5,2%, μόνο λόγω της αναμενόμενης ανόδου της κατανάλωσης. Πρόκειται για επιπλέον 186 εκατομμύρια ευρώ.
Η πρόταση προϋπολογισμού δεν αποκαλύπτει τις προθέσεις της κυβέρνησης για το μέλλον της ισχύουσας φορολογικής έκπτωσης των 23 σεντ ανά λίτρο καυσίμου. Μέρος αυτής της έκπτωσης προκύπτει από τον μηχανισμό που εφαρμόζει η εκτελεστική εξουσία ώστε να επιστρέφει, μέσω του φόρου στα πετρελαιοειδή, τα επιπλέον έσοδα ΦΠΑ λόγω της ανόδου των τιμών των καυσίμων.
Ο υπουργός Οικονομικών, Ζοακίμ Μιράντα Σαρμέντο, διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση θα διατηρήσει την πολιτική αντιμετώπισης του σοκ των τιμών, με στοχευμένα μέτρα στήριξης συγκεκριμένων κλάδων και επιστροφή των πρόσθετων εσόδων που εισπράττει το κράτος.
Παραμένει επίσης η πρόσθετη επιβάρυνση για τα πετρελαιοκίνητα οχήματα στον Ενιαίο Φόρο Κυκλοφορίας (IUC). Οι συντελεστές του φόρου δεν αλλάζουν με βάση τον προϋπολογισμό, αλλά το ημερολόγιο πληρωμής θα είναι διαφορετικό το 2027, σε μια μεταβατική χρονιά προς το νέο μοντέλο.
Το νέο ημερολόγιο μεταφέρει την εκκαθάριση του IUC στον Οκτώβριο για ποσά έως 500 ευρώ, ενώ για υψηλότερα ποσά η πληρωμή θα γίνεται σε δύο δόσεις (η πρώτη τον Ιούλιο). Από το 2028, ο IUC θα καταβάλλεται από τον Απρίλιο και μετά.
Η κυβέρνηση αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο «χορήγησης νέων κινήτρων για την αγορά οχημάτων μηδενικών εκπομπών», χωρίς όμως να διευκρινίζει ούτε το χρονοδιάγραμμα της στήριξης ούτε τον σχετικό προϋπολογισμό και τους όρους, γεγονός που δεν επιτρέπει τον υπολογισμό του οφέλους για κάθε νοικοκυριό.
Η πρόσκληση για επιδότηση αγοράς ηλεκτρικών αυτοκινήτων, που άνοιξε τον Ιούνιο, εξάντλησε τον προϋπολογισμό των δέκα εκατομμυρίων ευρώ μέσα σε λίγες ώρες. Τότε, η υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μαρία ντα Γκράσα Καρβάλιο, είχε δηλώσει ότι «δεν θα ανοίξει άλλο» πρόγραμμα φέτος.
Το πρόγραμμα «Regressar» παρατείνεται για έναν ακόμη χρόνο
Η κυβέρνηση σκοπεύει να παρατείνει για έναν ακόμη χρόνο τα οφέλη του προγράμματος Regressar, που απευθύνεται σε μετανάστες οι οποίοι επιστρέφουν στην Πορτογαλία. Το καθεστώς ισχύει μέχρι το τέλος του 2026, αλλά η κυβέρνηση αποφάσισε την παράτασή του.
Το πρόγραμμα, που δημιουργήθηκε το 2019, αφορά πρώην φορολογικούς κατοίκους Πορτογαλίας οι οποίοι έζησαν στο εξωτερικό για τουλάχιστον πέντε χρόνια και επιστρέφουν στη χώρα.
Το όφελος εξαιρεί από τη φορολογία το 50% των εισοδημάτων από μισθωτή εργασία αλλά και από επιχειρηματική και επαγγελματική δραστηριότητα, για περίοδο πέντε ετών.