Η προβολή πολύτεκνων οικογενειών στη διαφήμιση στοχεύει να αλλάξει την εικόνα τους και να ενισχύσει τις «παραδοσιακές αξίες», όμως ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν υποκαθιστά μια συνεκτική δημογραφική πολιτική.
Η Κρατική Δούμα της Ρωσίας εξετάζει νομοσχέδιο για νέους κανόνες χρήσης της εικόνας μιας οικογένειας με παιδί στην κοινωνική διαφήμιση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με το έγγραφο, στις διαφημίσεις που παραγγέλλονται από κρατικούς και δημοτικούς φορείς πρέπει να εμφανίζεται «ευημερούσα οικογένεια με τουλάχιστον τρία παιδιά».
Η διαφήμιση με ευημερούσα πολύτεκνη οικογένεια αποτελεί μέρος κρατικής ενημερωτικής καμπάνιας που στοχεύει στην υπέρβαση της δημογραφικής κρίσης στη Ρωσία. Οι ρωσικές αρχές θέλουν να κάνουν την πολύτεκνη οικογένεια πιο οικείο και ελκυστικό πρότυπο.
Ο πρόεδρος Πούτιν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η δημογραφία έχει πρωταρχική σημασία για τη Ρωσία. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αρχές της χώρας επιδιώκουν να δημιουργήσουν όλες τις προϋποθέσεις ώστε να υπάρχουν όσο το δυνατόν περισσότερες πολύτεκνες οικογένειες στη Ρωσία.
Στη κυβερνητική στρατηγική για την οικογενειακή και δημογραφική πολιτική έως το 2036 προβλέπεται η προώθηση της πολυτεκνίας και η χρήση της εικόνας της πολύτεκνης οικογένειας στο μιντιακό περιεχόμενο.
Από το 2023 έως το 2025 το ποσοστό βίντεο με τρία ή περισσότερα παιδιά στη ρωσική τηλεοπτική διαφήμιση έχει ήδη διπλασιαστεί, γράφει η εφημερίδα «Vedomosti», επικαλούμενη στοιχεία έρευνας της Mediascope.
Η «ισχυρή οικογένεια» συγκαταλέγεται στις λεγόμενες παραδοσιακές πνευματικές και ηθικές αξίες, που έχουν κατοχυρωθεί σε προεδρικό διάταγμα του Πούτιν το 2022.
Το μερίδιο της διαφήμισης με παραδοσιακές αξίες στη Ρωσία έχει ήδη φτάσει το 60%, γράφει η εφημερίδα «Kommersant» με αναφορά σε έρευνα της Okkam Creative.
Ότι οι «παραδοσιακές αξίες» θα ενσωματωθούν στη διαφήμιση με τυποποιημένο τρόπο είχε ανακοινωθεί ήδη πριν από έναν χρόνο σε συνεδρίαση της Ρωσικής Ένωσης Βιομηχάνων και Επιχειρηματιών.
Παράλληλα με την ένταση της προπαγάνδας για τις «οικογενειακές αξίες», η κυβέρνηση μειώνει δραστικά τις δαπάνες για τη στήριξη των πολύτεκνων οικογενειών, επισημαίνει το μέσο The Moscow Times.
Το ομοσπονδιακό πρόγραμμα, στόχος του οποίου είχε δηλωθεί ότι είναι αύξηση κατά 15% του αριθμού των πολιτών με τρία ή περισσότερα παιδιά, καθώς και μείωση του ποσοστού φτώχειας σε αυτή την κατηγορία στο 12%, θα χάσει του χρόνου το 40% της χρηματοδότησής του, ενώ η συνολική περικοπή του ομοσπονδιακού σχεδίου «Υποστήριξη της οικογένειας» το επόμενο έτος θα ανέλθει σε 277 δισ. ρούβλια.
Η διαφήμιση δεν υποκαθιστά τη δημογραφική πολιτική
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι η διαφήμιση δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια ολοκληρωμένη δημογραφική πολιτική και ότι στην απόφαση για τη γέννηση παιδιών επηρεάζουν καθοριστικά οι οικονομικές συνθήκες και η εμπιστοσύνη στο μέλλον, όχι τα τηλεοπτικά σποτ.
«Ως αυτόνομο μέτρο για την αύξηση της γεννητικότητας, μια τέτοια διαφήμιση μπορεί να έχει χαμηλή αποτελεσματικότητα», αναφέρουν οι «Vedomosti», παραθέτοντας τα λόγια της διευθύντριας ειδικών έργων και στρατηγικών αγορών της διαφημιστικής ομάδας NMi Group, Σβετλάνα Κόβαλ.
Κάθε διαφημιστική καμπάνια, ακόμη και κοινωνική, σύμφωνα με την ίδια, «δεν μπορεί και δεν πρέπει να υποκαθιστά τη δημογραφική πολιτική».
Ο πολιτικός επιστήμονας Πάβελ Σκλιαντσούκ προσθέτει ότι η επίδραση μιας τέτοιας διαφήμισης περιορίζεται από τις οικονομικές συνθήκες και από την αβεβαιότητα για το πώς διαγράφεται το μέλλον.
Σύμφωνα με μεγάλης κλίμακας κοινωνιολογικές έρευνες (VTsIOM, FOM) και μελέτες κοινωνιολόγων και δημογράφων, στη ρωσική κοινωνία από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τη δεκαετία του 1990 διαμορφώθηκε ένα σταθερό αρνητικό στερεότυπο. Στη μαζική κουλτούρα και στις ειδήσεις η πολύτεκνη οικογένεια συχνά συνδεόταν με όρους όπως «χαμηλό εισόδημα», «έχοντες ανάγκη» ή «κοινωνικά μη ευνοημένοι».
Όπως επισημαίνεται σε κοινωνιολογικές μελέτες, η πολύτεκνη οικογένεια στη Ρωσία συχνά συνδέεται με τη φτώχεια.
Τα στοιχεία έρευνας σχεδόν χιλίων πολύτεκνων γονέων, που πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2007–09 από την έδρα κοινωνιολογίας της οικογένειας και δημογραφίας της σχολής κοινωνιολογίας του Κρατικού Πανεπιστημίου Μόσχας Μ. Β. Λομονόσοφ, έδειξαν ότι οι πατέρες και οι μητέρες με τέσσερα, πέντε ή περισσότερα παιδιά συχνά θεωρούνται από την κοινωνία ως ανεύθυνοι άνθρωποι που «γεννούν τη φτώχεια».
Οι πολύτεκνοι γονείς συχνά αντιμετωπίζουν αρνητική στάση, μεταξύ άλλων επειδή οι γύρω τους τους θεωρούν κοινωνικούς εξαρτημένους, που λαμβάνουν προνόμια και επιδόματα εις βάρος των υπόλοιπων πολιτών, αναφέρεται σε άλλη έρευνα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Rosstat για το 2024, μία στις τρεις πολύτεκνες οικογένειες στη Ρωσία είχε καθεστώς χαμηλού εισοδήματος. Το 2015 τέτοιες οικογένειες ήταν πάνω από τις μισές (54,3%).
Δημογραφική κρίση που επιδεινώνει ακόμη περισσότερο ο πόλεμος
Από το 2015 η Ρωσία βυθίζεται όλο και βαθύτερα σε δημογραφική κρίση.
Το ποσοστό γεννήσεων συνεχίζει να μειώνεται. Η Ρωσία βρίσκεται αντιμέτωπη με αποπληθυσμό, που οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη φυσική μείωση του πληθυσμού. Τη δυναμική του συνολικού πληθυσμού επηρεάζει επίσης η μετανάστευση.
Σύμφωνα με ρωσικά μέσα ενημέρωσης, την περίοδο 2023–2026 ο αριθμός των γεννήσεων στη Ρωσία έφτασε σε ιστορικά χαμηλά. Βάσει των υλικών για το σχέδιο προϋπολογισμού του Κοινωνικού Ταμείου, που έχουν καταρτιστεί με βάση την πρόβλεψη της Rosstat, η εξέλιξη έχει ως εξής:
- 2023 – 1,245 εκατ. άτομα (ελάχιστο από το 1999)
- 2024 – 1,172 εκατ. άτομα (ελάχιστο από τις αρχές της δεκαετίας του 1990)
- 2025 – 1,153 εκατ. άτομα
- 2026 – 1,143 εκατ. άτομα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία απλώς επιδείνωσε την κρίση, όμως πίσω από την επιδείνωση των δημογραφικών δεικτών βρίσκονται μακροπρόθεσμες τάσεις.
Από το 2024 τα δημογραφικά στατιστικά στοιχεία στη Ρωσία έχουν σχεδόν πλήρως πάψει να δημοσιοποιούνται.