Από τον αθλητισμό μέχρι τις εξόδους στον κινηματογράφο, οι τακτικές δραστηριότητες αναψυχής μένουν εκτός εμβέλειας για περίπου 46 εκατ. ανθρώπους στην ΕΕ. Το εισόδημα εξηγεί μέρος της ψαλίδας μεταξύ των χωρών, αλλά δεν λέει όλη την ιστορία.
Περίπου 46 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ στερούνται τακτικές δραστηριότητες αναψυχής επειδή δεν μπορούν να τις αντέξουν οικονομικά, σύμφωνα με τη Eurostat. Στην Ελλάδα, πάνω από ένας στους τέσσερις βρίσκεται αντιμέτωπος με αυτό το εμπόδιο – το υψηλότερο ποσοστό στην Ένωση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν μεγάλες διαφορές σε όλη την Ευρώπη, ακόμη και μεταξύ χωρών με παρόμοια επίπεδα εισοδήματος.
Πολλές μελέτες συνδέουν τη συμμετοχή σε κοινωνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες με καλύτερη ψυχική υγεία και λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Η Eurostat επισημαίνει επίσης τον ρόλο που μπορούν να παίξουν η αναψυχή και οι κοινωνικές επαφές στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Πού, λοιπόν, είναι πιο πιθανό το κόστος να αποτρέπει τους ανθρώπους από τη συμμετοχή και σε ποιον βαθμό το εισόδημα εξηγεί αυτή τη διαφορά;
Το 2025, το ποσοστό των ανθρώπων που δεν είχαν τη δυνατότητα να συμμετέχουν τακτικά σε κάποια δραστηριότητα αναψυχής κυμάνθηκε από 3,9% στην Κροατία έως 27,3% στην Ελλάδα, έναντι μέσου όρου 12,1% στην ΕΕ, σύμφωνα με τη Eurostat.
Τα στοιχεία αφορούν άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω. Με περίπου 381 εκατομμύρια ανθρώπους σε αυτή την ηλικιακή ομάδα το 2025, αυτό σημαίνει ότι γύρω στα 46 εκατομμύρια άτομα στην ΕΕ βρέθηκαν αντιμέτωπα με αυτό το οικονομικό εμπόδιο.
Το ποσοστό αυτό ξεπερνούσε επίσης το 15% σε Ρουμανία (23,3%), Λιθουανία (17,9%), Λετονία (16,2%), Βόρεια Μακεδονία (15,9%) και Ουγγαρία (15,8%).
Η Γαλλία και η Ισπανία πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ
Πάνω από το 13% των κατοίκων στη Γαλλία (13,9%) και την Ισπανία (13,4%) δήλωσαν επίσης ότι το κόστος τους εμπόδισε να συμμετέχουν τακτικά σε δραστηριότητες αναψυχής. Η Ελβετία (13%) βρέθηκε επίσης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Η Γερμανία (11,7%) βρισκόταν λίγο κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Στην Ιταλία, το κόστος έκανε τις τακτικές δραστηριότητες αναψυχής απρόσιτες για το 10,7% του πληθυσμού.
Η Τσεχία (4,1%), το Λουξεμβούργο (5,4%), η Νορβηγία (5,7%) και η Σλοβακία (5,7%) κινούνταν επίσης κοντά στην Κροατία (3,9%) στο χαμηλότερο άκρο της κλίμακας.
Το ποσοστό ήταν επίσης υψηλότερο σε σχέση με την Κροατία στις σκανδιναβικές χώρες της ΕΕ: Δανία (10,4%), Σουηδία (9,7%) και Φινλανδία (7,9%).
Αλλού, διαμορφώθηκε σε 6,7% στην Ολλανδία, 8,7% στην Τουρκία και την Πορτογαλία, 9,2% στην Ιρλανδία και 9,7% στο Βέλγιο.
Οι δραστηριότητες αναψυχής είναι λιγότερο προσιτές για τις γυναίκες
Με εξαίρεση τη Μάλτα, όπου η διαφορά ήταν οριακή, μόλις 0,1 ποσοστιαία μονάδα, οι δραστηριότητες αναψυχής ήταν λιγότερο προσιτές για τις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Στην ΕΕ, το ποσοστό ήταν 13% στις γυναίκες, έναντι 11,1% στους άνδρες.
Η διαφορά μεταξύ των δύο φύλων ήταν ιδιαίτερα μεγάλη σε αρκετές χώρες: 5,1 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) στη Λιθουανία, 4,7 π.μ. στη Ρουμανία, 3,9 π.μ. στη Δανία και 3,7 π.μ. στη Γαλλία.
Συνδέεται το εισόδημα με την προσιτότητα της αναψυχής;
Ανάλυση του Euronews Business που καλύπτει 33 ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι το εισόδημα παίζει ρόλο, αλλά δεν εξηγεί όλη την εικόνα. Υπάρχει μια μέτρια συσχέτιση ανάμεσα στο διάμεσο εισόδημα και το ποσοστό των ανθρώπων που στερούνται τακτικές δραστηριότητες αναψυχής λόγω κόστους. Τα στοιχεία για τα εισοδήματα προέρχονται από τη Eurostat και αποτυπώνουν το διάμεσο ισοδύναμο εισόδημα σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS).
Το εισόδημα εξηγεί λιγότερο από το ένα πέμπτο της διακύμανσης μεταξύ των χωρών. Η Τσεχία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία είχαν σχεδόν ταυτόσημα διάμεσα εισοδήματα, όλα μεταξύ 17,097 και 17,190 PPS. Ωστόσο, μόνο το 4,1% των κατοίκων στην Τσεχία δεν μπορούσε να συμμετέχει τακτικά σε κάποια δραστηριότητα αναψυχής, έναντι 10,7% στην Εσθονία, 16,2% στη Λετονία και 17,9% στη Λιθουανία.
Παρόμοιο μοτίβο εμφανίζεται και στις πλουσιότερες χώρες. Η Γαλλία και η Κύπρος είχαν πρακτικά το ίδιο διάμεσο εισόδημα, 23,792 και 23,782 PPS αντίστοιχα. Όμως το ποσοστό των ανθρώπων που αντιμετώπιζαν αυτό το οικονομικό εμπόδιο ήταν πάνω από διπλάσιο στη Γαλλία (13,9%) σε σχέση με την Κύπρο (6,3%).
Η Ελλάδα κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό, 27,3%, με διάμεσο εισόδημα 13,612 PPS. Η Τουρκία (8,7%) και η Σερβία (9,9%) είχαν χαμηλότερα εισοδήματα αλλά πολύ χαμηλότερα ποσοστά. Η Κροατία, η Τσεχία και η Σλοβακία συγκαταλέγονταν στις χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά, παρότι τα εισοδήματά τους ήταν κάτω από τον διάμεσο όρο της ΕΕ, 22,638 PPS.
Ο ρόλος των ανισοτήτων στο εσωτερικό των χωρών
Σε επίπεδο ΕΕ, τα άτομα κάτω από το όριο της φτώχειας είχαν πάνω από τριπλάσια πιθανότητα να στερούνται τακτικές δραστηριότητες αναψυχής σε σχέση με όσους βρίσκονται πάνω από αυτό, με το 29% να μην μπορεί να τις αντέξει οικονομικά.
Αν και οι ανισότητες στο εσωτερικό των χωρών μπορεί να παίζουν ρόλο, η ανάλυση του Euronews Business εντοπίζει μόνο μια ασθενή σχέση ανάμεσα στην ανισότητα εισοδήματος και την προσιτότητα των δραστηριοτήτων αναψυχής, η οποία δεν είναι στατιστικά σημαντική.
Η ανάλυση χρησιμοποιεί τον συντελεστή Gini της Eurostat, έναν δείκτη του πόσο άνισα κατανέμεται το εισόδημα.
Ο τρόπος που απαντούν οι πολίτες μπορεί να επηρεάζει τα αποτελέσματα
Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι απαντούν στο ερωτηματολόγιο έχει σημασία. Σε μια τεχνική έκθεση της Eurostat, η Anne-Catherine Guio και οι συνεργάτες της διαπίστωσαν ότι «οι φτωχοί μπορεί να δηλώνουν πως δεν θέλουν κάποια πράγματα, απλώς και μόνο επειδή δεν μπορούν να τα αντέξουν οικονομικά». Διαπίστωσαν επίσης ότι η αναψυχή ήταν το στοιχείο που πιο συχνά δεν θεωρούνταν αναγκαίο.
Τι θεωρείται δραστηριότητα αναψυχής;
Σύμφωνα με τη Eurostat, στις δραστηριότητες αναψυχής περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο αθλητισμός, ο κινηματογράφος και οι συναυλίες και θα πρέπει να πραγματοποιούνται εκτός σπιτιού. Τέτοιες δραστηριότητες συνεπάγονται δαπάνες για εισιτήρια ή μετακίνηση, όπως για κολύμβηση· για εξοπλισμό, όπως ένα ποδήλατο· ή για συμμετοχή σε οργανωμένες δραστηριότητες, όπως οι συνδρομές σε ποδοσφαιρική ομάδα.