Η αρχηγός της AfD Άλις Βάιντελ παρουσίασε στο Στρασβούργο το όραμά της για την ΕΕ, μία εβδομάδα μετά τη Μαρίν Λεπέν στις Βρυξέλλες. Θέλουν Ένωση βασισμένη στην εθνική κυριαρχία, αλλά διαφωνούν σε οικονομία, ενέργεια και βάθος αλλαγών
Ούτε ένα από τα δύο κόμματα πλέον ζητά την έξοδο από την ΕΕ. Αντιθέτως, και τα δύο θέλουν να τη μετασχηματίσουν σε μια συμμαχία κυρίαρχων κρατών, με πιο αδύναμους θεσμούς και περιορισμένες αρμοδιότητες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αν φτάσουν στην εξουσία, τα σχέδιά τους θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη γαλλογερμανική συνεργασία που επί χρόνια κινεί την ευρωπαϊκή ενοποίηση και να αναδιαμορφώσουν το μέλλον της ΕΕ.
Η επικεφαλής της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) Άλις Βάιντελ παρουσίασε το πρόγραμμα «New Deal for Europe» σε συνέντευξη Τύπου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Τετάρτη, μία εβδομάδα αφότου η Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία παρουσίασε το δικό της όραμα στο πολυτελές ξενοδοχείο The Hotel στις Βρυξέλλες.
Και οι δύο ηγέτες βρίσκονται σε ισχυρή εκλογική θέση. Μετά τη μεγάλη νίκη στις περιφερειακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ τον περασμένο Σεπτέμβριο, η AfD της Βάιντελ βρίσκεται σε τροχιά να ηγηθεί για πρώτη φορά στην ιστορία ενός γερμανικού κρατιδίου και προηγείται αυτή τη στιγμή και στις δημοσκοπήσεις σε εθνικό επίπεδο. «Είμαστε έτοιμοι να κυβερνήσουμε τη χώρα», δήλωσε η Βάιντελ στο Στρασβούργο.
Στη Γαλλία, πρόσφατη δημοσκόπηση της Ifop φέρνει τη Λεπέν στο 34% έως 38% στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2027, παρά το πρόσφατο κύμα διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα.
Και τα δύο κόμματα αντιτίθενται στη συνέχιση της χρηματοδότησης της Ουκρανίας, καταγγέλλουν το ρυθμιστικό βάρος της ΕΕ, απορρίπτουν την περαιτέρω ενοποίηση και θέλουν να περιορίσουν τις εξουσίες των θεσμών της ΕΕ.
Διαφωνούν όμως στη δημοσιονομική πολιτική, στην ενέργεια και στο πόσο μακριά πρέπει να πάνε οι χώρες τους στην απομάκρυνση από τους κοινούς κανόνες. Η AfD πηγαίνει πιο πέρα, προτείνοντας εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν στη Γερμανία να παρακάμπτει ορισμένες πολιτικές της ΕΕ.
Η Euronews εξετάζει τα σχέδια του RN και της AfD για την Ευρώπη, φωτίζοντας τις βασικές διαφορές και ομοιότητες ανάμεσα σε δύο από τα σημαντικότερα ακροδεξιά κόμματα της ηπείρου.
Τέλος στα χρήματα προς την Ουκρανία
Και οι δύο ηγέτες συμφωνούν ότι πρέπει να τερματιστεί η οικονομική στήριξη στην ουκρανική αντίσταση απέναντι στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας.
Στη συνέντευξη Τύπου της την περασμένη εβδομάδα, η Λεπέν υποστήριξε ότι τα επιβαρυμένα δημόσια οικονομικά της Γαλλίας δεν αντέχουν πλέον τη βοήθεια προς το Κίεβο και ζήτησε την άρση των κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας.
«Εμείς, προφανώς, συμφωνήσαμε να διατηρήσουμε μια ολόκληρη σειρά μηχανισμών για την εκπαίδευση των στρατιωτών τους, την εκπαίδευση του στρατού τους, να τους παρέχουμε, συμπεριλαμβανομένης της βοήθειας σε επίπεδο εξοπλισμού, αλλά δεν μπορούμε πλέον να χρηματοδοτούμε την Ουκρανία, άρα αυτή η χρηματοδότηση θα σταματήσει», είπε.
Η Βάιντελ δήλωσε την Τετάρτη ότι θέλει μια ειρηνευτική συμφωνία και ζήτησε μια «λογική διπλωματική προσέγγιση» που θα λαμβάνει υπόψη τα «συμφέροντα ασφάλειας της Ουκρανίας και της Ρωσίας».
Σε πρόσφατη συνέντευξή της στο The Economist υποστήριξε ότι η Ουκρανία έχει ήδη χάσει τον πόλεμο και δεσμεύτηκε να τερματίσει τη στήριξη της Γερμανίας προς το Κίεβο.
Δημοσιονομική πολιτική: η βαθύτερη διαφορά
Η σημαντικότερη διαφορά βρίσκεται στην προσέγγισή τους στη δημοσιονομική πολιτική.
Η Λεπέν θέλει να εναρμονιστούν σε επίπεδο ΕΕ οι φόροι στον καπνό, το αλκοόλ και τις μεγάλες επιχειρήσεις, ώστε να αποτραπεί ο φορολογικός ανταγωνισμός εντός της Ευρώπης. Πρότεινε επίσης η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να αναθεωρήσει την εντολή της, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στην οικονομική ανάπτυξη αντί να επικεντρώνεται αποκλειστικά στη σταθερότητα των τιμών.
«Όπως πάντα πίστευα, η ΕΚΤ πρέπει να επανεξετάσει την πορεία δράσης της. Είναι απαραίτητο να λάβει υπόψη την απασχόληση, την ανάπτυξη και την καινοτομία, δεδομένου ότι οι πολιτικές νομισματικής χαλάρωσης που ακολουθήθηκαν από το 2010 έως το 2022 δεν ήταν προσανατολισμένες σε μελλοντικές επενδύσεις», είπε την περασμένη εβδομάδα.
Η AfD, αντίθετα, αντιτίθεται σε κάθε μεταβίβαση δημοσιονομικής κυριαρχίας σε υπερεθνικούς θεσμούς και υποστηρίζει ότι η ΕΚΤ πρέπει να περιοριστεί αυστηρά στην αρχική της εντολή για σταθερότητα των τιμών.
«Υπάρχει απαγόρευση για την ΕΚΤ, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, να χρηματοδοτεί κρατικό χρέος. Και τι κάνει η ΕΚΤ; Χρηματοδοτεί κρατικό χρέος», είπε η Βάιντελ.
Ωστόσο, και τα δύο κόμματα τάσσονται κατηγορηματικά κατά του κοινού χρέους της ΕΕ και θέλουν να μειώσουν τις εθνικές τους συνεισφορές στον προϋπολογισμό της Ένωσης. Η Λεπέν θέλει να περιορίσει τη καθαρή συνεισφορά της Γαλλίας στα 5 δισ. ευρώ τον χρόνο. Η Βάιντελ και το κείμενο του New Deal for Europe της AfD δεν προσδιορίζουν συγκεκριμένο ποσό, επιμένουν όμως στην ανάγκη «να τερματιστεί ο ρόλος της Γερμανίας ως ταμία».
Ενέργεια: συνοριακός φόρος άνθρακα της ΕΕ ή ελευθερία χρήσης άνθρακα
Στην ενεργειακή και κλιματική πολιτική, και τα δύο κόμματα ασκούν κριτική στο ευρωπαϊκό Green Deal και στηρίζουν την πυρηνική ενέργεια, αλλά διαφέρουν ως προς την προσέγγιση.
Η Λεπέν απορρίπτει την ταμπέλα της «κλιματικής σκεπτικίστριας» για το κόμμα της, στηρίζει έναν συνοριακό φόρο άνθρακα της ΕΕ και προτείνει να συνδεθούν οι εθνικές συνεισφορές στον προϋπολογισμό της ΕΕ με τις εκπομπές άνθρακα, ώστε να ενθαρρύνεται η μετάβαση σε καθαρή ενέργεια.
«Όσο περισσότερο μια χώρα αποκλίνει από τους στόχους της [συμφωνίας του Παρισιού], τόσο περισσότερο θα πρέπει να συνεισφέρει», είπε.
Το κείμενο της AfD, αντίθετα, δίνει έμφαση στην πλήρη ελευθερία επιλογής του εθνικού ενεργειακού μίγματος, πράγμα που για τη Γερμανία σημαίνει ότι πρέπει να είναι ελεύθερη να χρησιμοποιεί πυρηνική ενέργεια, άνθρακα, φυσικό αέριο και ανανεώσιμες πηγές, ανάλογα με τις ανάγκες της οικονομίας της.
«Τώρα βασιζόμαστε πλήρως σε μια ιδεολογική ενεργειακή μετάβαση με αιολική και ηλιακή ενέργεια. Βλέπουμε αυτήν την εξέλιξη σε όλη την Ευρώπη, μέσω της εφαρμογής του Green Deal, του νόμου για την ενέργεια στα κτίρια και, κυρίως, της απαγόρευσης των κινητήρων εσωτερικής καύσης. Πρόκειται για κατάφωρη διατάραξη της ελεύθερης οικονομίας της αγοράς», είπε.
Η Λεπέν στοχεύει την Επιτροπή, η AfD θέλει να αποδυναμώσει και το Κοινοβούλιο
Και τα δύο κόμματα θέλουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απογυμνωθεί από εξουσίες και να περιοριστεί σε μια «γραμματεία στην υπηρεσία των χωρών», όπως το έθεσε η Λεπέν.
«Η Επιτροπή θέλει να γίνει κράτος, εμείς δεν το θέλουμε», είπε, απορρίπτοντας κάθε εκτελεστική φιλοδοξία της ΕΕ σε ζητήματα ασφάλειας, διπλωματίας και πληροφοριών. Θέλει επίσης να καταργηθούν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, δύο συμβουλευτικά όργανα που εκπροσωπούν την τοπική αυτοδιοίκηση και τους κοινωνικούς εταίρους.
Η Βάιντελ έχει παρόμοια θέση. «Δεν θέλουμε μια Επιτροπή που δεν είναι εκλεγμένη, να παρεμβαίνει και να διαταράσσει την ιδιωτική σας ζωή και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων των [Member States]», είπε.
Η AfD κάνει ένα βήμα παραπέρα, αμφισβητώντας τη νομιμοποίηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και υποστηρίζοντας μια Ευρώπη δομημένη γύρω από κυρίαρχα εθνικά κράτη.
Μία από τις πιο ριζικές προτάσεις στο New Deal for Europe αναφέρει: «Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν θα πρέπει πλέον να εκλέγεται άμεσα, αλλά αντ’ αυτού να απαρτίζεται από αντιπροσώπους που ορίζονται από τα εθνικά κοινοβούλια».
Διαφορετικές στρατηγικές για την αλλαγή
Η Λεπέν φαντάζεται την αναμόρφωση της ΕΕ μετά τις εκλογές στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία, όπου αναμένεται ότι τα ακροδεξιά κόμματα θα κερδίσουν ή θα καταγράψουν σημαντικά κέρδη.
Το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη της Πολωνίας θα μπορούσε να επιστρέψει στην εξουσία, ενώ στην Ισπανία το Vox θα μπορούσε να μπει στην κυβέρνηση μαζί με το Λαϊκό Κόμμα. Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν θα μπορούσε να γίνει η πρώτη ακροδεξιά πρόεδρος της χώρας.
**«**Αυτό θα είναι το κοινό μας εγχείρημα για τα επόμενα χρόνια και τις επόμενες δεκαετίες. [...] Δεν θα συνίσταται απλώς στο να αναιρέσουμε όσα έχουν γίνει πολύ άσχημα τα τελευταία 30 χρόνια σε ευρωπαϊκό επίπεδο», είπε, υποστηρίζοντας ότι η νέα «Ευρώπη των εθνών» θα έχει θεσμούς της ΕΕ που δεν θα ασκούν καμία εξουσία πάνω στα κράτη μέλη.
Η AfD, αντίθετα, βλέπει το 2029 ως κομβικό έτος για τη μεταρρύθμιση της ΕΕ, όταν οι ευρωεκλογές θα μπορούσαν, κατά το κόμμα, να φέρουν μια «πατριωτική δεξιά πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο».
Το κόμμα αφήνει επίσης ανοιχτές ανατρεπτικές εθνικές επιλογές σε περίπτωση που η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση της ΕΕ αποτύχει. Σε αυτές περιλαμβάνεται η εκτεταμένη χρήση εξαιρέσεων για τη Γερμανία σε τομείς όπως η ελεύθερη κυκλοφορία, η άμυνα, η φορολογία, η κοινωνική πολιτική και η μετανάστευση.
«Αν το [σύστημα] Σένγκεν τελειώσει και δεν λειτουργεί, πρέπει να φύγουμε από το Σένγκεν και να προστατεύσουμε τα σύνορά μας», είπε η Βάιντελ, αναφερόμενη στις προκλήσεις για την ελεύθερη κυκλοφορία μετά από επεισόδια όπως η μαζική άφιξη παράτυπων μεταναστών στη Θέουτα τον περασμένο Ιούλιο.
Η εξαίρεση στον τομέα της μετανάστευσης θα σήμαινε ότι η Γερμανία «δεν θα συμμετέχει πλέον σε κανέναν ευρωπαϊκό μηχανισμό κατανομής [μεταναστών] ή σε ποσοστώσεις ασύλου», υπονομεύοντας το Σύμφωνο Μετανάστευσης της Ένωσης. Το Βερολίνο έχει σήμερα τη μεγαλύτερη ποσοστιαία δέσμευση αλληλεγγύης στην ΕΕ και έχει αναλάβει να μετεγκαταστήσει 4.555 αιτούντες άσυλο από χώρες πρώτης γραμμής το 2026.
Η AfD αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο εξόδου από την ΕΕ
Εάν αποδειχθούν ανέφικτες οι ριζικές μεταρρυθμίσεις στη δομή της ΕΕ, το σχέδιο της AfD αναφέρει ότι «ο γερμανικός λαός θα πρέπει τότε να αποφασίσει ο ίδιος», διατύπωση που μπορεί να ερμηνευθεί ως έμμεση αναφορά σε δημοψήφισμα για τη συμμετοχή στην ΕΕ ως ύστατη λύση, αν και η Βάιντελ δεν ανέφερε αυτήν την πιθανότητα στη συνέντευξη Τύπου της.
Η Λεπέν, η οποία κάποτε υποστήριζε με θέρμη την αποχώρηση της Γαλλίας από την ΕΕ, έχει σταδιακά εγκαταλείψει την ιδέα και, στην προεδρική της εκστρατεία το 2022, μετατοπίστηκε προς μια στρατηγική ριζικής μεταρρύθμισης της Ένωσης από μέσα.
Ο Νταβ Σιναρντέ, Βέλγος πολιτικός επιστήμονας που ειδικεύεται στα ακροδεξιά κόμματα, θεωρεί ότι η έξοδος από την ΕΕ είναι ένα μη ρεαλιστικό σενάριο.
«Τα περισσότερα ριζοσπαστικά δεξιά κόμματα έχουν εξελίξει τη θέση τους απέναντι στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια», δήλωσε στο Euronews, προσθέτοντας ότι μετά το Brexit καμία πολιτική δύναμη δεν εξετάζει σοβαρά την αποχώρηση από την Ένωση.
«Σε αυτό, η AfD κινείται πραγματικά προς την ίδια κατεύθυνση που έχει κινηθεί ήδη στο παρελθόν το RN. Εγκαταλείπουν αυτές τις ιδέες, όπως εγκατέλειψε η Λεπέν το Frexit», είπε.