Η πολωνική Βουλή ψήφισε την χαλάρωση ορισμένων περιορισμών στις αμβλώσεις, αλλά η νομοθεσία παραμένει από τις πιο αυστηρές στην ΕΕ και οι αλλαγές δύσκολα θα γίνουν νόμος
Την Τρίτη 20 Οκτωβρίου, το Σέιμ, η κάτω βουλή του πολωνικού κοινοβουλίου, ενέκρινε τροποποιήσεις στον Ποινικό Κώδικα που θα χαλάρωναν ορισμένες ποινές για όσους βοηθούν γυναίκες να αποκτήσουν πρόσβαση σε υπηρεσίες άμβλωσης και θα επανέφεραν την πρόσβαση στην άμβλωση σε περιπτώσεις σοβαρών εμβρυϊκών ανωμαλιών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ψηφοφορία σηματοδοτεί ένα πρώτο, διστακτικό βήμα προς την υλοποίηση της δέσμευσης της κυβερνητικής συμμαχίας του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ για την αποκατάσταση των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων, που είχε γίνει πριν από σχεδόν τρία χρόνια. Ακόμα όμως κι αν το νομοσχέδιο καταφέρει να ξεπεράσει το πιθανό προεδρικό βέτο, θα υπολείπεται αισθητά της υπόσχεσης της συμμαχίας.
Οι αλλαγές δεν θα καθιέρωναν την άμβλωση κατόπιν αίτησης έως τη 12η εβδομάδα κύησης, μια δέσμευση που είχε αναλάβει η Civic Coalition του Τουσκ κατά την προεκλογική εκστρατεία. Η μετατροπή τους σε νόμο είναι επίσης αβέβαιη: ο πρόεδρος Καρόλ Ναβρότσκι, που ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2025, έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι δεν θα στηρίξει νομοθεσία που χαλαρώνει τους περιορισμούς στις αμβλώσεις.
Με βάση το ισχύον δίκαιο, όποιος τερματίζει μια εγκυμοσύνη με τη συναίνεση της γυναίκας μπορεί να αντιμετωπίσει ποινή φυλάκισης έως τρία χρόνια. Η ίδια ποινή προβλέπεται για όσους βοηθούν μια γυναίκα να υποβληθεί σε άμβλωση ή την ενθαρρύνουν να το κάνει.
Το προτεινόμενο νομοσχέδιο, που στηρίχθηκε από 217 βουλευτές, με 213 να ψηφίζουν κατά και τρεις να απέχουν, θα εξαιρούσε γιατρούς, νοσηλευτές και μαίες από ποινική ευθύνη όταν η άμβλωση είναι αποτέλεσμα ιατρικής πράξης που είναι αναγκαία για την προστασία της υγείας ή της ζωής μιας εγκύου.
«Ήρθε η ώρα να σταματήσει η τιμωρία όλων όσοι αγαπούν, ανησυχούν και σέβονται τις επιλογές μας», έγραψε στην πλατφόρμα X η επίτροπος ισότητας της κυβέρνησης και βουλευτής της Αριστεράς Καταρζίνα Κοτούλα, είπε (πηγή στα Αγγλικά) στο X.
Ένα άλλο νομοσχέδιο, που εγκρίθηκε με 233 ψήφους υπέρ, 203 κατά και μία αποχή, θα επέτρεπε και πάλι την άμβλωση σε περιπτώσεις σοβαρών και μη αναστρέψιμων εμβρυϊκών ανωμαλιών ή ανίατης κατάστασης που απειλεί τη ζωή του εμβρύου.
Θα ανέτρεπε έτσι τις συνέπειες της απόφασης του 2020 του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας, το οποίο είχε κρίνει αντισυνταγματική την άμβλωση λόγω σοβαρών και μη αναστρέψιμων εμβρυϊκών ανωμαλιών.
«Σταδιακό βήμα προς τα εμπρός»
Το να γίνουν αυτές οι αλλαγές νόμος παραμένει δύσκολο. Ακόμα κι αν περάσουν από τη Γερουσία, θα χρειαστούν την υπογραφή του Ναβρότσκι. Ο πρόεδρος είναι πολιτικά ταυτισμένος με το κόμμα της αντιπολίτευσης Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), το οποίο πριν από πέντε χρόνια είχε επιβλέψει τη σκλήρυνση των περιορισμών στις αμβλώσεις.
Για να παρακαμφθεί προεδρικό βέτο, θα απαιτούνταν πλειοψηφία τριών πέμπτων στο Σέιμ, όριο που η συμμαχία του Τουσκ δεν διαθέτει.
Παρά ταύτα, ένα τέτοιο «σταδιακό βήμα προς τα εμπρός» δεν πρέπει να υποτιμάται, «καθώς είναι η πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια που υπάρχει κίνηση στο πολωνικό κοινοβούλιο», δήλωσε στην Euronews η Leah Hoctor, Senior Regional Director for Europe στο Center for Reproductive Rights. Μια αντίστοιχη προσπάθεια είχε αποτύχει τον Ιούλιο του 2024, καθώς δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη πλειοψηφία.
Ωστόσο, ακόμα κι αν οι τροποποιήσεις γίνουν νόμος, η Πολωνία θα παραμείνει μία από τις μόλις δύο χώρες της ΕΕ, μαζί με τη Μάλτα, όπου η άμβλωση κατόπιν αίτησης στην αρχή της εγκυμοσύνης δεν είναι νόμιμη.
«Οι νομικές αλλαγές που συνεπάγονται αυτά τα νομοσχέδια είναι τόσο περιορισμένες, ώστε για τις περισσότερες γυναίκες που χρειάζονται φροντίδα άμβλωσης, αυτή η φροντίδα θα παραμείνει παράνομη», είπε η Χόκτορ, προσθέτοντας ότι οι γυναίκες θα συνεχίσουν να αναγκάζονται να ταξιδεύουν για να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Αυτό θα άφηνε την Πολωνία εκτός κλίματος σε σχέση με μεγάλο μέρος της Ευρώπης, όπου η άμβλωση κατόπιν αίτησης στην αρχή της εγκυμοσύνης είναι νόμιμη στις περισσότερες χώρες και αρκετές κυβερνήσεις έχουν κινηθεί για να μειώσουν τα εμπόδια στην πρόσβαση και να καταργήσουν τις ποινικές κυρώσεις.
«Η Πολωνία είναι μια εξαίρεση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο», είπε. «Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Πολωνία και οι ΗΠΑ είναι δύο από τις μόλις τέσσερις χώρες τα τελευταία 30 χρόνια που έχουν αφαιρέσει έναν λόγο για νόμιμη άμβλωση από τη νομοθεσία τους», πρόσθεσε.
Η άμβλωση στην Πολωνία επιτρέπεται όταν η εγκυμοσύνη απειλεί την υγεία ή τη ζωή μιας γυναίκας ή είναι αποτέλεσμα αξιόποινης πράξης, συμπεριλαμβανομένου του βιασμού ή της αιμομιξίας. Ένα τέτοιο σχεδόν καθολικό απαγορευτικό καθεστώς έχει επικριθεί από διεθνείς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει καταδικάσει τη χώρα σε αρκετές υποθέσεις που αφορούν εμπόδια στην πρόσβαση σε άμβλωση, ενώ το 2024, έπειτα από τριετή έρευνα, η Επιτροπή του ΟΗΕ για την Εξάλειψη των Διακρίσεων σε βάρος των Γυναικών διαπίστωσε ότι η πολωνική νομοθεσία για τις αμβλώσεις έχει οδηγήσει σε σοβαρές και συστηματικές παραβιάσεις των δικαιωμάτων των γυναικών και ζήτησε μια συνολική μεταρρύθμιση του νομικού πλαισίου.