Οι εκλογές θεωρήθηκαν δημοψήφισμα για την πολιτική κυριαρχία του Βούτσιτς και το σύστημα εξουσίας που επικρατεί στη Σερβία εδώ και πάνω από δέκα χρόνια.
Νέα εποχή στη Σερβία: Η «Φοιτητική Λίστα» κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές, σηματοδοτώντας το τέλος της παντοδυναμίας Βούτσιτς. Ένα κίνημα που γεννήθηκε μέσα από μήνες φοιτητικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς, μετατράπηκε με ταχύτητα στη σημαντικότερη πολιτική δύναμη της χώρας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε μια σύντομη δήλωση προς το έθνος, ο απερχόμενος πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα και ανακοίνωσε ότι η «Φοιτητική Λίστα» έχει κερδίσει την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο.
Ο Βούτσιτς δήλωσε ότι «βάσει της εκτίμησης του αποτελέσματος, είναι σαφές ότι χάσαμε τις εκλογές», προσθέτοντας ότι «η Φοιτητική Λίστα έχει κερδίσει και θα έχει μεταξύ 135 και 140 εδρών, ενώ εμείς θα έχουμε γύρω στις 105».
«Κανείς άλλος δεν έχει μπει στο κοινοβούλιο. Η Συμμαχία των Ούγγρων της Βοϊβοϊντίνα(SVM) έχει κερδίσει τρεις έδρες, οι Αλβανοί μία και νομίζω ότι και η SDA έχει εξασφαλίσει μια έδρα», πρόσθεσε.
Το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα έλαβε περίπου 1,72 εκατομμύρια ψήφους, παραδέχθηκε ο Βούτσιτς. Η «Φοιτητική Λίστα» κέρδισε 2,2 εκατομμύρια, εξασφαλίζοντας ποσοστό 52% έναντι 32,3%.
Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθούν τα τελικά αποτελέσματα και να διαπιστωθεί αν τυχόν άλλα, μικρότερα κόμματα έχουν περάσει το εκλογικό όριο του 3%, αλλά είναι σαφές ότι αυτό δεν θα επηρέαζε την τελική έκβαση των εκλογών ούτε τον νικητή.
Το αποτέλεσμα σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο από μια αλλαγή στην κατανομή των κοινοβουλευτικών εδρών. Συνιστά μια βαθιά απόρριψη του πολιτικού μοντέλου που κυριαρχούσε στη Σερβία για περισσότερο από μία δεκαετία.
Από κίνημα διαμαρτυρίας σε πολιτική δύναμη
Η νίκη της «Φοιτητικής Λίστας» είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή δεν δημιουργήθηκε ως ένα συμβατικό πολιτικό κόμμα. Οι ρίζες της βρίσκονται στις φοιτητικές διαδηλώσεις, που εξελίχθηκαν σε ισχυρή έκφραση δυσαρέσκειας απέναντι στους πολιτικούς θεσμούς της χώρας, την κυβέρνηση, τις καταγγελίες για διαφθορά, τις συνθήκες στα μέσα ενημέρωσης και αυτό που πολλοί διαδηλωτές περιέγραφαν ως έλλειψη λογοδοσίας.
Αυτό που ξεκίνησε ως κίνημα διαμαρτυρίας πέτυχε κάτι που έμποιαζε αδιανόητο: μετέτρεψε τη μαζική κινητοποίηση στον δρόμο σε εκλογική νομιμοποίηση.
Το αποτέλεσμα δείχνει ότι το κίνημα κατάφερε να προσελκύσει ψηφοφόρους πολύ πέρα από τα πανεπιστημιακά έδρανα όπου ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις. Οι νέοι ήταν οι πιο φανεροί υποστηρικτές του, αλλά η εκλογική συμμαχία φαίνεται να επεκτάθηκε σε τμήματα της αστικής μεσαίας τάξης, ψηφοφόρους της αντιπολίτευσης και πολίτες που μέχρι τώρα δίσταζαν να στηρίξουν τα καθιερωμένα αντιπολιτευόμενα κόμματα.
Ήττα για το πολιτικό κατεστημένο
Για το κυβερνητικό κατεστημένο, το αποτέλεσμα συνιστά ένα σοβαρό πολιτικό πλήγμα.
Εδώ και χρόνια ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς και το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα κυριαρχούσαν στην πολιτική σκηνή της Σερβίας μέσα από έναν συνδυασμό ισχυρού εκλογικού μηχανισμού, εκτεταμένης πολιτικής επιρροής, ελέγχου σε μεγάλο μέρος του μιντιακού περιβάλλοντος και μιας άκρως προσωποποιημένης πολιτικής στρατηγικής με επίκεντρο τον ίδιο τον Βούτσιτς.
Το εκλογικό αποτέλεσμα δείχνει ότι αυτό το μοντέλο έχει φτάσει στα όριά του.
Τι ακολουθεί;
Η μετάβαση από κίνημα διαμαρτυρίας σε κυβέρνηση ενδέχεται επομένως να αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολη υπόθεση από την εκλογική νίκη για τη «Φοιτητική Λίστα».
Η διακυβέρνηση της χώρας απαιτεί αποφάσεις για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική, τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Κόσοβο, την ασφάλεια, την ενέργεια, τα δημόσια οικονομικά και τις σχέσεις της Σερβίας με τη Ρωσία και την Κίνα. Οι φοιτητές θα πρέπει τώρα να αποδείξουν ότι η πολιτική τους νομιμοποίηση μπορεί να μετατραπεί σε αποτελεσματική κρατική διακυβέρνηση.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα για τη Σερβία;
Υπάρχουν αρκετές πιθανές συνέπειες.
Πρώτον, σηματοδοτεί μια αλλαγή γενεών στην πολιτική της Σερβίας. Ένα κίνημα που κυριαρχείται από νέους ανθρώπους κατάφερε να αμφισβητήσει ένα πολιτικό κατεστημένο που καθόριζε τη χώρα επί χρόνια.
Δεύτερον, θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν ευρύ θεσμικό επανακαθορισμό. Η νέα κυβέρνηση αναμένεται να αντιμετωπίσει ισχυρές προσδοκίες για την ανεξαρτησία των θεσμών, τη δικαιοσύνη, τη διαφθορά, τα δημόσια μέσα ενημέρωσης και τις εκλογικές συνθήκες.
Τρίτον, η εξωτερική πολιτική της Σερβίας θα μπορούσε να μπει σε μια νέα φάση. Η νέα πολιτική ηγεσία θα βρεθεί άμεσα αντιμέτωπη με ερωτήματα γύρω από τη διαδικασία ένταξης της χώρας στην ΕΕ, τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον, καθώς και την παραδοσιακά στενή σχέση με τη Μόσχα και το Πεκίνο. Το αν η «Φοιτητική Λίστα» θα επιδιώξει μια ξεκάθαρη, προσανατολισμένη προς την Ευρώπη πορεία ή θα προσπαθήσει να διατηρήσει μια πιο ισορροπημένη εξωτερική πολιτική θα παρακολουθείται στενά.
Τέταρτον, το πολιτικό μέλλον του Αλεξάνταρ Βούτσιτς γίνεται αβέβαιο. Ακόμη κι αν παραμείνει πρόεδρος, μια εκλογική ήττα θα άλλαζε ριζικά την πολιτική ισορροπία στη Σερβία. Η ικανότητά του να καθορίζει τη δημόσια ατζέντα θα περιοριστεί σημαντικά, ενώ το κόμμα του θα πρέπει να ανασυγκροτηθεί από τη θέση της αντιπολίτευσης.
Η πραγματική δοκιμασία
Η «Φοιτητική Λίστα» κέρδισε τις εκλογές. Όμως το πραγματικό πολιτικό της τεστ αρχίζει τώρα.
Η νίκη σε μια εκλογική αναμέτρηση απαιτεί κινητοποίηση, ισχυρό μήνυμα και την ικανότητα να ενώσεις τους ψηφοφόρους γύρω από την επιθυμία για αλλαγή. Η διακυβέρνηση απαιτεί κάτι διαφορετικό: θεσμούς, έμπειρα στελέχη, οικονομική πολιτική, συμβιβασμούς και την ικανότητα να αναλαμβάνεις την ευθύνη για δύσκολες αποφάσεις.
Για τη Σερβία, οι εκλογές σημαίνουν επομένως τόσο μια πολιτική ρήξη όσο και μια στιγμή αβεβαιότητας.
Το κεντρικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι φοιτητές μπορούν να αμφισβητήσουν το εδραιωμένο πολιτικό σύστημα. Το έχουν ήδη καταφέρει.
Το ερώτημα τώρα είναι αν μπορούν να το αντικαταστήσουν, και τι είδους Σερβία σκοπεύουν να οικοδομήσουν στη θέση του.