Η άνετη ζωή σημαίνει κάτι διαφορετικό για τον καθένα. Η Euronews Business υπολόγισε το μηνιαίο καθαρό οικογενειακό εισόδημα που αντιστοιχεί στο 150% του εθνικού μέσου, αφετηρία για τον ορισμό της ανώτερης μεσαίας τάξης.
Πόσα πρέπει να κερδίζει κανείς για να ζει άνετα σε όλη την Ευρώπη; Πρόκειται για ένα εξαιρετικά δύσκολο ερώτημα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Κατ’ αρχάς, το «άνετα» είναι πολύ υποκειμενικό. Έπειτα, τα επίπεδα τιμών διαφέρουν έντονα τόσο μεταξύ των χωρών όσο και μέσα σε αυτές. Τρίτον, το μέγεθος του νοικοκυριού επίσης ποικίλλει. Το εισόδημα, τέλος, δεν λαμβάνει υπόψη τον πλούτο ή την ιδιοκτησία κατοικίας.
Παρόλα αυτά, ορισμένοι δείκτες εισοδήματος μπορούν να δώσουν μια ένδειξη για το πόσα μπορεί να χρειάζεται κάποιος για να ζει σχετικά άνετα.
Ένας από αυτούς είναι το ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα.
Όλα τα χρηματικά εισοδήματα που λαμβάνουν τα μέλη ενός νοικοκυριού αθροίζονται. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα εισοδήματα από εργασία, επενδύσεις και κοινωνικές παροχές, καθώς και άλλα εισοδήματα του νοικοκυριού. Από το συνολικό ποσό αφαιρούνται στη συνέχεια οι φόροι και οι κοινωνικές εισφορές.
Το ποσό διαιρείται με τον αριθμό των μελών του νοικοκυριού, αφού αυτά μετατραπούν σε ισοδύναμους ενήλικες, κάτι που σημαίνει ότι δεν πρόκειται για αυστηρά ατομικό εισόδημα.
Επίπεδα εισοδήματος της μεσαίας τάξης
Ο ΟΟΣΑ ορίζει τη μεσαία τάξη ως νοικοκυριά με ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα μεταξύ 75% και 200% της εθνικής διαμέσου.
Χωρίζει αυτήν τη ζώνη σε τρεις ομάδες: 75% έως 100% της διαμέσου εισοδήματος είναι η «κατώτερη μεσαία», 100% έως 150% είναι το «μεσαίο εισόδημα» και 150% έως 200% είναι η «ανώτερη μεσαία».
Δεν υπάρχει καθιερωμένο σημείο αναφοράς για το ποιο ποσοστό της εθνικής διαμέσου εισοδήματος θα έπρεπε να έχει ένα νοικοκυριό.
«Αν οι πληροφορίες για τα εισοδήματα είναι όλα όσα διαθέτουμε, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει μάλλον ότι τα περισσότερα νοικοκυριά πάνω από το 150% θα έπρεπε να έχουν επαρκές εισόδημα ώστε να ζουν σχετικά άνετα», δήλωσε στο Euronews Business ο Sebastian Königs, ανώτερος οικονομολόγος στον ΟΟΣΑ.
Άλλοι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι ένα εισόδημα πάνω από το 150% της διαμέσου δεν εξασφαλίζει απαραίτητα οικονομική ασφάλεια.
Το Euronews Business υπολόγισε το 150% της διαμέσου εισοδήματος για τρεις τύπους νοικοκυριού, ώστε να δείξει πόσο καθαρό εισόδημα χρειάζεται ένα νοικοκυριό για να φτάσει στην αρχή της ομάδας ανώτερης μεσαίας εισοδηματικής κατηγορίας.
Το 2025, η διαμέσος ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος στην ΕΕ είναι 22.939 ευρώ τον χρόνο, ή 1.912 ευρώ τον μήνα. Ένας ενήλικας που ζει μόνος χρειάζεται 2.867 ευρώ τον μήνα για να φτάσει στο 150% της διαμέσου.
Σε 34 ευρωπαϊκές χώρες, το ποσό αυτό κυμαίνεται από 603 ευρώ τον μήνα στη Βόρεια Μακεδονία έως 6.491 ευρώ στην Ελβετία. Εντός της ΕΕ, κυμαίνεται από 1.023 ευρώ στη Ρουμανία έως 6.256 ευρώ στο Λουξεμβούργο.
Το ποσό αυτό υπερβαίνει επίσης τα 4.000 ευρώ τον μήνα στη Νορβηγία (5.240 ευρώ), στην Αυστρία (4.568), στη Δανία (4.524), στην Ιρλανδία (4.392) και στην Ολλανδία (4.308).
Από τις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, η Γερμανία έχει το υψηλότερο σημείο αναφοράς, στα 3.611 ευρώ. Ακολουθεί η Γαλλία με 3.307 ευρώ, περίπου 15% πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ η Ιταλία βρίσκεται λίγο κάτω, στα 2.758 ευρώ. Η Ισπανία έχει το χαμηλότερο από τα τέσσερα, στα 2.546 ευρώ.
Η απόσταση είναι μεγάλη: ένας ενήλικας που ζει μόνος στη Γερμανία χρειάζεται 1.065 ευρώ τον μήνα περισσότερα από κάποιον στην Ισπανία.
Το σημείο αναφοράς βρίσκεται επίσης κάτω από τα 1.000 ευρώ τον μήνα στην Αλβανία (723 ευρώ), την Τουρκία (755), το Μαυροβούνιο (825) και τη Σερβία (975). Μαζί με τη Βόρεια Μακεδονία, και οι πέντε είναι υποψήφιες χώρες για ένταξη στην ΕΕ.
Το ποσό αυτό κυμαίνεται μεταξύ 1.000 και 1.900 ευρώ τον μήνα σε 11 χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Πορτογαλία (1.808 ευρώ), η Πολωνία (1.799), η Ελλάδα (1.463), η Βουλγαρία (1.108) και η Ουγγαρία (1.099).
Χρειάζεται ένα ζευγάρι διπλάσιο εισόδημα;
Ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά δεν χρειάζεται διπλάσιο εισόδημα από έναν ενήλικα που ζει μόνος. Επειδή μοιράζονται κόστη όπως το ενοίκιο και η ενέργεια, η Eurostat υποθέτει ότι χρειάζονται 1,5 φορές περισσότερο.
Έτσι, στην ΕΕ ένα ζευγάρι χρειάζεται καθαρό εισόδημα 4.301 ευρώ τον μήνα για να φτάσει στο σημείο αναφοράς. Το ποσό αυτό αυξάνεται σε 6.021 ευρώ για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά κάτω των 14 ετών.
Η κατάταξη των χωρών δεν αλλάζει για τα ζευγάρια ή τις οικογένειες, επειδή το ποσό σε κάθε χώρα πολλαπλασιάζεται με τον ίδιο συντελεστή: 1,5 για ένα ζευγάρι και 2,1 για μια οικογένεια με δύο παιδιά.
Τα κουμπιά στο γράφημα δείχνουν τα ποσά και για τους τρεις τύπους νοικοκυριού σε κάθε χώρα.
Η αγοραστική δύναμη βελτιώνει τη σύγκριση
Τα ποσά σε ευρώ δεν αποτυπώνουν τις διαφορές τιμών ανάμεσα στις χώρες. Τα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (PPS), ένα τεχνητό νόμισμα που εξουδετερώνει αυτές τις διαφορές, προσφέρουν καλύτερη βάση σύγκρισης.
Η ψαλίδα μειώνεται, αλλά παραμένει μεγάλη. Σε όρους PPS, το σημείο αναφοράς για έναν ενήλικα που ζει μόνος στην ΕΕ είναι 2.830 PPS τον μήνα. Κυμαίνεται από 1.031 PPS στην Αλβανία έως 4.709 PPS στο Λουξεμβούργο, μια διαφορά περίπου 4,6 φορές, έναντι 10,8 φορές σε ευρώ.
Εντός της ΕΕ, η Ουγγαρία έχει το χαμηλότερο σημείο αναφοράς, στα 1.495 PPS. Αυτό σημαίνει ότι το Λουξεμβούργο έχει σημείο αναφοράς λίγο πάνω από τριπλάσιο, έναντι εξαπλάσιου σε ευρώ.
Το «σχετικά άνετο» εισόδημα αγοράζει διαφορετικά πράγματα
Οι διαφορές αυτές δείχνουν ότι το να ζει κανείς άνετα σημαίνει πολύ διαφορετικά πράγματα. Τα στοιχεία σε PPS δείχνουν τι μπορεί να αγοράσει αυτό το σχετικά άνετο εισόδημα σε κάθε χώρα.
«Η ίδια σχετική εισοδηματική θέση μπορεί επίσης να αγοράζει πολύ διαφορετικά επίπεδα διαβίωσης από χώρα σε χώρα. Το να βρίσκεται κανείς στο 150% της διαμέσου σε μία χώρα δεν σημαίνει την ίδια αγοραστική δύναμη με το 150% αλλού», δήλωσε στο Euronews Business ο καθηγητής Koen Caminada από το Πανεπιστήμιο Leiden.
Περιφερειακές διαφορές μέσα στις χώρες
«Τα στοιχεία προσαρμοσμένα στην αγοραστική δύναμη θα βελτίωναν τη σύγκριση, αλλά οι εθνικοί μέσοι όροι εξακολουθούν να κρύβουν τις περιφερειακές διαφορές, ιδίως στα στεγαστικά κόστη», πρόσθεσε.
Ο Königs επεσήμανε επίσης ότι πολλές χώρες του ΟΟΣΑ παρουσιάζουν μεγάλες περιφερειακές διαφορές τόσο στα επίπεδα εισοδήματος όσο και στο κόστος ζωής.
Το εισόδημα είναι μόνο ένα μέρος της εικόνας, σημασία έχει και ο πλούτος
Ο Königs τόνισε ότι το εισόδημα περιγράφει μόνο ένα μέρος της εικόνας. Η ανισότητα στον πλούτο, και ιδίως η πρόσβαση στην ιδιοκατοίκηση, αποτελεί πιεστικό ζήτημα σε πολλές χώρες του ΟΟΣΑ.
«Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να τα βγάζουν πέρα με χαμηλά εισοδήματα χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα, επειδή έχουν δικό τους σπίτι και ίσως ζουν σε περιοχή όπου οι τιμές είναι χαμηλότερες», είπε.
Ο Caminada επισήμανε επίσης τον ρόλο του πλούτου και των αποταμιεύσεων. Το ίδιος σημείωσε ότι ένα νοικοκυριό με μέτριο εισόδημα και αποταμιεύσεις στις οποίες μπορεί να έχει εύκολη πρόσβαση ίσως αντιμετωπίζει καλύτερα έναν απρόσμενο λογαριασμό ή μια απώλεια εργασίας από ένα νοικοκυριό με υψηλότερο εισόδημα αλλά χωρίς αποταμιεύσεις και με μεγάλα χρέη.
Πώς ορίζεται το «ζω άνετα»
Ο Caminada σημείωσε ότι το «ζω άνετα» θα πρέπει να σημαίνει κάτι περισσότερο από το να μπορεί κανείς απλώς να πληρώνει τους λογαριασμούς: «Ένα νοικοκυριό θα πρέπει να μπορεί να αντέχει επαρκή στέγη, τροφή, ενέργεια και μεταφορές, να συμμετέχει στην κοινωνική ζωή, να απολαμβάνει λίγη ψυχαγωγία και να βάζει χρήματα στην άκρη. Το πιο σημαντικό, θα πρέπει να μπορεί να απορροφήσει μια απρόσμενη δαπάνη ή μια προσωρινή απώλεια εισοδήματος χωρίς να βρεθεί αμέσως σε οικονομική δυσκολία.»
Παράλληλα προειδοποίησε ότι ούτε το 150% ούτε το 200% της εθνικής διαμέσου εισοδήματος αποτελούν καθιερωμένο όριο για άνετη διαβίωση. Υπογράμμισε ότι η ταξινόμηση του ΟΟΣΑ ως προς το μέσο εισόδημα περιγράφει μια σχετική θέση στην κατανομή εισοδήματος, όχι την επάρκεια του προϋπολογισμού ενός νοικοκυριού.
Ο Dr Markus M. Grabka από το German Institute for Economic Research (DIW Berlin) επεσήμανε επίσης ότι ένα εισόδημα πάνω από το 150% της διαμέσου δεν εξασφαλίζει από μόνο του οικονομική ασφάλεια.
«Ένα εισόδημα που υπερβαίνει το 150% της διαμέσου προσφέρει οικονομική ασφάλεια μόνο όταν συνδυάζεται με ένα ορισμένο επίπεδο ιδιωτικού πλούτου», είπε στο Euronews Business.